Pronarët e ligjshëm, pasuritë e të cilëve janë zënë nga parcelat e ndërtimeve të legalizuara, janë përfshirë gjatë vitit 2025 në një proces kompensimi me vlerë totale 2,2 miliardë lekë. Dy vendime të Këshillit të Ministrave të përgatitura në këtë kuadër kanë trajtuar 952 pasuri, me 4,747 trashëgimtarë përfitues dhe një sipërfaqe totale për kompensim prej 223,504.6 metrash katrorë.
Të dhënat bëhen të ditura nga Agjencia Shtetërore e Kadastrës dhe lidhen me një prej problematikave më të ndërlikuara të procesit të legalizimit: rastet kur ndërtimi informal që legalizohet është ngritur mbi tokë që ligjërisht i përket një pronari tjetër.
Sipas të dhënave, Sektori i Kompensimit dhe Hartografisë shqyrtoi gjatë vitit 540 dokumentacione tekniko-ligjore të ardhura nga drejtoritë vendore, të lidhura pikërisht me kompensimin financiar të pronarëve të ligjshëm, pasuritë e të cilëve janë zënë nga parcelat e ndërtimeve të legalizuara. Për problematikat që lidhen me hartografinë dhe kompensimin u trajtuan gjithashtu 486 shkresa dhe kthim-përgjigje.
Pas këtij procesi, ASHK hartoi dy projektvendime të Këshillit të Ministrave, të cilat sipas raportit u miratuan gjatë periudhës raportuese. Përmes tyre u përfshinë në kompensim 952 pasuri dhe mijëra trashëgimtarë të pronarëve të ligjshëm.
Shifra prej 4,747 përfituesish tregon edhe kompleksitetin e këtyre praktikave, pasi një pasuri mund të ketë disa trashëgimtarë. Raporti nuk jep një ndarje të vlerës së kompensimit sipas pronës, bashkisë apo përfituesit dhe, për këtë arsye, nuk mund të përcaktohet nga dokumenti se cilat zona kanë përfituar pjesën më të madhe të shumës prej 2.2 miliardë lekësh.
Kompensimi është pjesë e mekanizmit që synon të zgjidhë konfliktin e krijuar kur legalizimi i një ndërtimi informal prek pronësinë e një subjekti tjetër. Vetë raporti e përkufizon kategorinë e trajtuar si pronarë të ligjshëm, pasuritë e të cilëve janë zënë nga parcelat e ndërtimeve të legalizuara, duke e lidhur pagesën e kompensimit me formalizimin e pronësisë pas procesit të legalizimit.
ASHK evidenton se gjatë vitit u morën 26,101 vendime përfundimtare për legalizimin ose moslegalizimin e ndërtimeve pa leje, nga të cilat 24,442 ishin vendime pozitive. Kjo do të thotë se, krahas përshpejtimit të legalizimeve, vijon edhe nevoja për të zgjidhur marrëdhëniet e pronësisë në rastet kur ndërtesat janë ngritur mbi pasuri që u përkasin të tretëve. /ekofin.al
