Takimi i paprecedentë trepalësh, i zhvilluar në Shenzhen, mes presidentit amerikan Donald Trump, presidentit kinez Xi Jinping dhe presidentit rus Vladimir Putin, përfundoi të enjten pa deklarata nga tre liderët, pasi Trump deklaroi në nisje të tij se tri fuqitë botërore “po bëjnë histori”.
Në hapje të samitit të parë të këtij lloji, i cili mund të shënojë një moment vendimtar në historinë botërore, Trump tha se tre liderët “do të diskutojnë të gjitha problemet që po trajtohen në botë”.
“Ne kemi përgjegjësi të mëdha për të zgjidhur problemet që prekin të gjithë planetin”, shtoi ai.
Trump tha se kishte zhvilluar një “diskutim të gjatë” me Putinin për luftën e gjithanshme që Rusia po zhvillon në Ukrainë, duke shtuar se të gjitha palët “dëshirojnë t’i japin fund kësaj lufte”.
Xi iu bashkua Trumpit duke thënë se samiti i tyre “ka një rëndësi historike dhe novatore”. Ai shtoi se “bota është në paqe kur fuqitë e mëdha jetojnë në harmoni”, duke u bërë thirrje tre vendeve të “braktisin mentalitetin e Luftës së Ftohtë dhe të mos ndjekin shkëputjen ekonomike apo ndërprerjen e zinxhirëve të furnizimit”.
“Tre vendet duhet të punojnë së bashku për të përballuar sfidat globale” dhe “mund të forcojnë koordinimin për të garantuar stabilitetin e zinxhirëve globalë të furnizimit me energji”, deklaroi Xi. “Vështirësitë zbulojnë përgjegjësinë e vërtetë.”
Putin tha se lufta e Rusisë në Ukrainë do të ishte pjesë e diskutimeve, duke theksuar se “kemi interesa të përbashkëta në Ukrainë”.
“Rusia, Shtetet e Bashkuara dhe Kina bashkohen jo vetëm nga statusi i vendeve fituese në Luftën e Dytë Botërore, por edhe nga përgjegjësia për ruajtjen e paqes ndërkombëtare”, u shpreh Putin.
Megjithatë, pas përfundimit të samitit, zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, deklaroi për mediat ruse se Ukraina nuk ishte “tema qendrore” e takimit.
Në të njëjtën kohë me nisjen e samitit, agjencia shtetërore kineze e lajmeve publikoi një deklaratë të Xi Jinping, sipas së cilës “armët bërthamore duhet të ndalohen plotësisht dhe të shkatërrohen tërësisht, për të ndërtuar një botë pa armë bërthamore”.
Në deklaratat e tij hapëse, Trump tha se “tri vendet janë në një pozicion unik për të diskutuar çështjen e armëve bërthamore”.
“Shumë shpesh, liderët e mëparshëm shmangnin bisedat me liderët me të cilët kishin mosmarrëveshje”, shtoi Trump.
Në nisje të samitit, liderët pozuan për një fotografi të përbashkët, pa shtrënguar duart me njëri-tjetrin. Edhe në përfundim të takimit, ata nuk bënë asnjë deklaratë publike.
Takimi zgjati rreth një orë e 20 minuta. Trump u largua menjëherë nga vendi ku u zhvillua samiti, drejt aeroportit të Shenzhenit, nga ku avioni i tij u nis pak më vonë. Ndërkohë, Xi shoqëroi Putinin, i cili gjithashtu u largua drejt Rusisë.
Agjencia shtetërore kineze e lajmeve Xinhua publikoi tekstin e plotë të asaj që e cilësoi si “deklarata trepalëshe e paqes”, ku renditeshin katër pika kryesore: angazhimi për reformimin e Organizatës së Kombeve të Bashkuara (OKB), planet për rritjen e prodhimit dhe furnizimit me produkte të rafinuara të naftës, respektimi i imunitetit të zyrtarëve shtetërorë dhe kundërshtimi i Gjykatës Penale Ndërkombëtare (GJPN) dhe institucioneve të ngjashme, kur ato tejkalojnë kompetencat e tyre, si dhe marrëveshja për të zhvilluar dialog mbi reduktimin e rreziqeve bërthamore dhe mospërhapjen e armëve bërthamore.
Deklarata nuk përmban asnjë referencë të drejtpërdrejtë për Ukrainën, Iranin, Tajvanin apo Korenë e Veriut.
Bisedimet dypalëshe me rëndësi të lartë përpara samitit trepalësh
Presidentët e Shteteve të Bashkuara dhe Kinës u takuan veçmas më herët të enjten, në takimin e tyre të tretë të rëndësishëm gjatë këtij viti.
Gjatë takimit, Trump tha se SHBA-ja dhe Kina dëshirojnë të ndihmojnë në përfundimin e luftës në Ukrainë, duke deklaruar: “Ne po përpiqemi të ndihmojmë në lidhje me luftën mes Rusisë dhe Ukrainës”.
Presidenti amerikan vlerësoi marrëdhëniet miqësore mes dy vendeve dhe interesin e përbashkët për garantimin e transportit të naftës përmes Ngushticës së Hormuzit, e cila është kthyer në një nga pikat kryesore të sulmeve gjatë luftës me Iranin.
Xi u shpreh se marrëdhëniet mes SHBA-së dhe Kinës kanë qenë “përgjithësisht të qëndrueshme dhe janë përmirësuar” gjatë presidencës së Trumpit.
“Përpjekjet që keni bërë janë të dukshme për të gjithë dhe do të mbeten në histori”, tha Xi.
Trump u takua gjithashtu me Putinin përpara samitit trepalësh, duke deklaruar se “kemi pasur një marrëdhënie të shkëlqyer për shumë vite”.
Takimi shënon herën e parë që dy liderët zhvillojnë bisedime që prej diskutimeve të tyre në Alaskë vitin e kaluar, të cilat nuk arritën të siguronin një marrëveshje për uljen e intensitetit të luftës së gjithanshme të Rusisë në Ukrainë.
“Gjëra të mrekullueshme mund të dalin nga ky takim, ose të paktën mund të nisin”, tha Trump teksa përshëndeti Putinin, duke shtuar: “Kush është ai? Ai është miku im”.
Samiti ka nxitur frikën se tre liderët e fuqishëm mund të përpiqen ta ndajnë globin në sfera influence, për shembull, duke marrë vendime që ndikojnë në fatin e Ukrainës pa përfshirjen e Kievit apo Evropës.
Mes vëzhguesve në rrjetet sociale u zhvillua një debat i gjerë nëse samiti mund të cilësohet si një “Jaltë 2.0”, ndërsa të tjerë argumentojnë se ai duhet të quhet më mirë “Mynih 1938”, duke pasur parasysh dallimet thelbësore në kohë, hapësirë dhe protagonistë.
Për të nënvizuar rëndësinë e samitit dhe për të balancuar mbulimin mediatik nga mediat evropiane dhe ato të Perëndimit në tërësi, televizionet dhe gazetat aziatike u përqendruan te pasojat e mundshme që ky takim mund të ketë për vendet e tyre.
Mediat shtetërore kineze, veçanërisht agjencia Xinhua dhe gazeta People’s Daily, e paraqitën samitin e APEC-ut dhe takimin trepalësh si dëshmi të lidershipit diplomatik të Xi Jinping, bashkëpunimit shumëpalësh dhe angazhimit të Kinës për tregtinë e lirë. Pekini po e paraqet samitin trepalësh si një mundësi për të promovuar paqen globale dhe stabilitetin strategjik mes fuqive të mëdha.
Në mediat e Koresë së Jugut, një temë e përsëritur ishte shqetësimi për mundësinë e një konference “Jaltë 2.0”, ku liderët mund të diskutojnë të ardhmen e Gadishullit Korean pa pjesëmarrjen e Seulit. Agjencia e lajmeve Yonhap raportoi se qeveria e Koresë së Jugut ua ka përcjellë këto shqetësime si Uashingtonit, ashtu edhe Pekinit.
Mediat po përqendrohen gjithashtu te mundësia e rifillimit të dialogut mes SHBA-së dhe Koresë së Veriut, si dhe te rreziku i pranimit të heshtur të statusit bërthamor të Koresë së Veriut.
Mediat japoneze po i kushtojnë vëmendje marrëdhënieve të tensionuara mes Kinës dhe Japonisë. Një nga kanalet kryesore televizive raportoi për takimin e parë ballë për ballë pas rreth një viti mes kryeministres japoneze Sanae Takaichi dhe presidentit kinez Xi Jinping.
Nuk ishte planifikuar asnjë takim zyrtar dypalësh mes Takaichit dhe Xi Jinping. Ndërkohë, mediat japoneze raportuan se kryeministrja japoneze po kërkonte një takim me Trumpin pas përfundimit të samitit trepalësh.
Gjermania ishte gjithashtu e parashikuar të priste të enjten aleatët e Ukrainës për një takim të të ashtuquajturit “Koalicioni i të Gatshmëve”, ku do të merrnin pjesë edhe të dërguarit amerikanë Jared Kushner dhe Steve Witkoff./Përshtati nga Euronews, ekofin.al
