Të dhënat nga Barometri i Sigurisë 2025 nga Qendra për Studimin e Demokracisë dhe Qeverisjen tregojnë se viktimizimi i drejtpërdrejtë nga krimi në Shqipëri është i ulët, por raportimi është edhe më i rrallë.
Sipas sondazhit, vetëm 4.4% e të anketuarve thanë se janë viktimizuar personalisht nga një krim gjatë tre viteve të fundit, ndërsa 95.2% deklaruan se nuk ishin dhe 0.4% refuzuan të përgjigjen. Nga ata që ishin viktima, vetëm 2.9% e kishin njoftuar institucionin përkatës, 1.4% nuk e kishin bërë, ndërsa 95.7% e anashkaluan pyetjen.
Në nivel shoqëror, 13.7% e qytetarëve thanë se njihnin një të afërm apo mik që kishte qenë viktimë e një krimi, ndërsa 85.5% nuk njihnin askënd dhe 0.8% refuzuan përgjigjen. Nga ata që njihnin një viktimë, vetëm 9.9% thanë se krimi ishte raportuar, 3.0% thanë se nuk ishte, dhe 86.4% nuk u përgjigjën.
Sa i përket perceptimit të raportimit, vetëm 15.1% besojnë me bindje se viktimat raportojnë krimet, ndërsa 35.8% priren të mendojnë kështu. Nga ana tjetër, 31.6% priren drejt “Jo” dhe 14.1% janë të bindur se nuk ndodh, me 3.3% të pasigurt. Për krimet e dëshmuara, besimi bie ndjeshëm: vetëm 4.4% mendojnë se raportohen gjithmonë dhe 17.5% priren ta besojnë këtë, ndërsa 73.5% mendojnë të kundërtën (43.2% priren drejt “Jo” dhe 30.3% e thonë fort “Jo”), me 4.7% të pasigurt.
Një 57.1% e qytetarëve thanë se do të kishin frikë të raportonin një krim, për shkak të hakmarrjes, stigmës shoqërore, mosveprimit institucional apo ekspozimit personal. Vetëm 29.8% do të ndiheshin të sigurt për ta bërë, ndërsa 12.9% ishin të pasigurt dhe 0.3% refuzuan përgjigjen.
Sipas të anketuarve, krimet që më shpesh mbeten të paraportuara janë ato që përfshijnë personat me ndikim (36.4%), dhunën në familje (25.3%), dhe krimet e kryera nga zyrtarë qeveritarë (24.7%). Vetëm 11.8% besojnë se vjedhjet e vogla mbeten të paraportuara. Shkaku kryesor i heshtjes është frika nga hakmarrja (56.2%), e ndjekur nga mungesa e besimit në autoritetet (29.5%), dhe nga mungesa e njohurive ligjore (12.0%) mbi çfarë përbën një krim të raportueshëm.
Në thelb, të dhënat zbulojnë një mjedis qytetar të dominuar nga frika, skepticizmi dhe mungesa e besimit në institucione. Krimet që përfshijnë aktorë me ndikim, rrjete kriminale, zyrtarë qeveritarë apo sfera familjare, perceptohen si më të prirura ndaj heshtjes. Kjo pasqyron jo vetëm një krizë të zbatimit të ligjit, por edhe një krizë legjitimiteti, ku shumë shqiptarë shmangin raportimin për shkak të pasojave personale dhe mungesës së besimit se drejtësia do të vihet në vend./ekofin.al
