Në një klimë evropiane të pasigurisë dhe tensioneve gjeopolitike, Shqipëria shfaqet si vendi me nivelin më të lartë të shqetësimit për mundësinë e një lufte të re në Evropë. Sipas të dhënave të anketimit, 46% e shqiptarëve “Priren të pajtohen” me idenë se një konflikt i ri është i mundshëm, ndërsa 8% “Pajtohen plotësisht”, duke e çuar nivelin e përgjithshëm të shqetësimit në mbi 53%. Ky është ndër rezultatet më të larta në rajon, duke treguar se opinioni publik shqiptar është veçanërisht i ndjeshëm ndaj zhvillimeve që mund të kërcënojnë paqen evropiane.
Në kontrast me vendet e tjera të Ballkanit, si Serbia apo Bosnja e Hercegovina – ku qëndrimet janë më të përziera mes shqetësimit dhe skepticizmit – në Shqipëri dominon ndjenja e pasigurisë, e cila megjithatë mbetet më shumë e moderuar se fataliste. Kjo vërtetohet edhe nga pjesa e dytë e sondazhit, që pyet nëse qytetarët mendojnë se Shqipëria mund të përfshihet në një konflikt të ardhshëm evropian. Këtu, 70% e të anketuarve “Priren të pajtohen”, ndërsa vetëm 9% “Pajtohen plotësisht”. Ky raport i theksuar drejt pajtimit të moderuar sugjeron se shqiptarët janë të vetëdijshëm për rreziqet që burojnë nga konteksti rajonal e global, por nuk e shohin luftën si të pashmangshme.
Krahasuar me fqinjët, shqetësimi shqiptar përfshin një ndërthurje mes ndjeshmërisë historike dhe perceptimit të rritjes së pasigurisë ndërkombëtare. Për shembull, në Kosovë 60% “Priren të pajtohen” dhe 25% “Pajtohen plotësisht”, ndërsa në Bosnje e Hercegovinë përkatësisht 57% dhe 19%. Shqipëria, në këtë kontekst, shfaq një nivel të lartë angazhimi emocional, por edhe një prirje për të ruajtur ekuilibrin racional ndaj frikës.
Në një dimension më të gjerë, shqiptarët ndajnë gjithashtu ndjesinë se bota po lëviz drejt një epoke të vetëruajtjes dhe interesave kombëtare. 74% e të anketuarve në Shqipëri shprehin pajtim – të plotë ose të pjesshëm – me idenë se rendi ndërkombëtar po bëhet më i fragmentuar dhe më pak bashkëpunues. Ky perceptim vendos Shqipërinë ndër vendet ku besimi tek multilateralizmi po zbehet më shpejt, në një linjë të ngjashme me Kosovën dhe Moldavinë.
Megjithatë, rreth 15% e shqiptarëve kanë zgjedhur përgjigjen “Nuk e di” ose nuk kanë dhënë qëndrim të qartë – një përqindje më e lartë se mesatarja rajonale – çka sugjeron ekzistencën e një pjese të popullsisë që mbetet e pavendosur, duke reflektuar pasigurinë e një shoqërie që vëzhgon me kujdes zhvillimet gjeopolitike, por ende kërkon të kuptojë vendin e saj në një Evropë në ndryshim.
Shqipëria dallohet në sondazh si një vend me nivel të lartë shqetësimi, por me qëndrim të matur ndaj rrezikut të luftës. Shqiptarët janë të vetëdijshëm për tronditjet që po kalon kontinenti, ndihen të ekspozuar ndaj pasojave të mundshme, por ruajnë një lloj optimizmi të kujdesshëm – një qëndrim që kombinon kujdesin e historisë me pragmatizmin e realitetit të sotëm./ekofin.al

