Strategjia Afatmesme e Menaxhimit të Borxhit (SAMB) 2026–2030, publikuar tashmë në Fletoren Zyrtare, përcakton si synim kryesor uljen e ekspozimit ndaj rreziqeve, veçanërisht atyre që lidhen me portofolin e borxhit të brendshëm, me qëllim reduktimin e kostove të shërbimit të borxhit në afatmesëm dhe afatgjatë. Qasja e re synon gjithashtu zhvillimin e tregut të titujve shtetërorë, rritjen e likuiditetit dhe uljen e primeve të riskut që burojnë nga fragmentimi dhe niveli i kufizuar i tregut vendas.
Në fokus të strategjisë është menaxhimi i rreziqeve kryesore të borxhit. Për sa i përket rrezikut të rifinancimit, dokumenti vlerëson se niveli aktual i borxhit dhe profili i maturimeve krijojnë nevojë për rifinancim vjetor deri në 15% të PBB-së, ku rreth 90% lidhet me borxhin e brendshëm. Për të ulur këtë ekspozim, parashikohet rritja graduale e peshës së titujve afatgjatë, ulja e financimit afatshkurtër dhe shpërndarja më e njëtrajtshme e maturimeve, përfshirë përdorimin e ankandeve të paraqitura (buyback) dhe shkëmbimeve (exchange).
Rreziku i normave të interesit mbetet një tjetër element kyç i strategjisë. Megjithëse në afatshkurtër ky rrezik vlerësohet i zbutur nga fakti që mbi 90% e borxhit të brendshëm është me normë fikse interesi, rritja afatgjatë e normave të tregut përbën kërcënim për qëndrueshmërinë fiskale. Në këtë kuadër, objektivat deri në vitin 2030 përfshijnë zgjatjen e maturitetit mesatar të borxhit të brendshëm në minimum 3.5 vite dhe uljen e peshës së borxhit që rifinancohet brenda një viti në maksimum 38%.
Sa i përket rrezikut të kursit të këmbimit, strategjia thekson se ekspozimi aktual mbetet në nivele të pranueshme dhe se menaxhimi aktiv i rezervave valutore do të vijojë. Prioritet do të ketë ruajtja e një raporti të qëndrueshëm të borxhit në valutë, përqendrimi i huamarrjes së huaj kryesisht në euro, si dhe vlerësimi i përdorimit të instrumenteve derivativë nëse kushtet e tregut e bëjnë të nevojshme.
SAMB 2026–2030 adreson edhe rrezikun operacional dhe atë të likuiditetit, duke parashikuar forcimin e kapaciteteve institucionale për menaxhimin e borxhit publik, standardizimin e procedurave dhe përmirësimin e menaxhimit të parasë (“cash management”), përmes një bashkëpunimi më të ngushtë ndërmjet strukturave përgjegjëse për borxhin dhe buxhetin.
Një kapitull i veçantë i strategjisë i kushtohet menaxhimit të detyrimeve kontigjente nga garancitë shtetërore. Niveli i tyre synohet të mbahet nën 5% të totalit të borxhit të qeverisë qendrore, ndërsa lëshimi i garancive do të kufizohet kryesisht për projekte investimi, reforma të ndërmarrjeve shtetërore dhe raste të jashtëzakonshme krize financiare, me qëllim minimizimin e rrezikut për buxhetin e shtetit.
Zhvillimi i tregut të titujve shtetërorë përbën një shtyllë qendrore të strategjisë. Masat e parashikuara synojnë rritjen e likuiditetit, eficiencës dhe transparencës, përmes krijimit të benchmark-eve në kurbën e yield-it, reduktimit të fragmentimit të instrumenteve dhe përshtatjes së politikave të huamarrjes me kërkesën e tregut. Këto masa pritet të ndikojnë drejtpërdrejt në uljen e kostove të huamarrjes dhe rritjen e interesit të investitorëve.
Në kuadër të rritjes së transparencës, Ministria e Financave do të vijojë praktikën e hartimit dhe publikimit të Planit Vjetor të Huamarrjes, i cili detajon instrumentet, vlerën dhe frekuencën e emetimeve, si dhe kalendarët tremujorë të huamarrjes, duke ruajtur fleksibilitetin për t’u përshtatur me kushtet e tregut./ekofin.al
