Sondazhi SEcurimeter 2025 i Këshillit Rajonal të Bashkëpunimit pasqyron një Ballkan Perëndimor të ndarë mes empatisë ndaj migrantëve dhe frikës për pasojat që emigracioni mund të ketë në ekonomi, shoqëri dhe siguri. Në nivel rajonal, 54.8% e të anketuarve bien dakord se emigracioni u jep njerëzve nga vendet e varfra një shans për një jetë më të mirë, ndërsa 44.7% e konsiderojnë dhënien e azilit si një detyrim humanitar.
Në këtë kontekst, Shqipëria dallohet si një nga vendet më pozitive ndaj emigracionit, veçanërisht në aspektin ekonomik. Ndërsa mesatarja rajonale për besimin se emigrantët ndihmojnë në plotësimin e vendeve të lira të punës është vetëm 24.8%, në Shqipëri kjo shifër arrin në 52.8%. Edhe Kosova qëndron mbi mesataren me 41.2%, por vendet e tjera mbeten shumë më skeptike: Maqedonia e Veriut me 18.5%, Bosnja dhe Hercegovina me 13.0%, Mali i Zi me 12.3% dhe Serbia me vetëm 11.2%. Ky kontrast tregon se qytetarët shqiptarë janë shumë më të prirur ta shohin emigracionin si një mbështetje për tregun e punës sesa fqinjët e tyre.
Më e fortë është mbështetja shqiptare për azilin. Në Shqipëri, 78% e të anketuarve pajtohen se dhënia e azilit për refugjatët është një detyrim humanitar, niveli më i lartë në Ballkan. Pas saj renditet Kosova me 53%. Në Bosnje dhe Hercegovinë kjo shifër bie në 42.1%, në Mal të Zi në 35.9%, në Maqedoninë e Veriut në 31.3%, ndërsa në Serbi vetëm 28.3%. Në Serbi, pothuajse po aq, 29%, shprehen kundër këtij qëndrimi. Këto të dhëna tregojnë një ndarje të qartë mes Shqipërisë dhe Kosovës, nga njëra anë, dhe pjesës tjetër të rajonit, nga ana tjetër.
Megjithatë, optimizmi shqiptar shoqërohet me shqetësime të forta për sigurinë. Rreth 46.7% e të anketuarve në Shqipëri besojnë se emigracioni rrit kriminalitetin, një nivel i ngjashëm me Bosnjen dhe Hercegovinën me 44.6% dhe Maqedoninë e Veriut me 48.1%, që mban edhe nivelin më të lartë. Në Serbi kjo shifër është 41.2%, në Mal të Zi 42.9% dhe në Kosovë 37.3%. Kjo tregon se Shqipëria, edhe pse më e hapur, ndan me rajonin frikën për rendin dhe sigurinë publike.
Edhe lidhja mes emigracionit dhe terrorizmit perceptohet në mënyrë të ndryshme. Në Shqipëri, 39.8% e të anketuarve pajtohen se emigracioni rrit rrezikun e terrorizmit, ndërsa 43.9% nuk pajtohen, duke e bërë opinionin publik relativisht të balancuar. Në Kosovë, 36.2% pajtohen dhe 31.7% nuk pajtohen. Ndërkohë, në Maqedoninë e Veriut 47.4% pajtohen me këtë pohim dhe vetëm rreth 17% e kundërshtojnë, një nivel i ngjashëm me Serbinë, ku 43.7% pajtohen dhe 17% nuk pajtohen. Bosnja dhe Hercegovina dhe Mali i Zi qëndrojnë në mes, me qëndrime më ambivalente, por me një prirje drejt shqetësimit.
Frika për ndikimin në punësim është gjithashtu e përhapur. Në Shqipëri, 41.4% besojnë se emigracioni çon në rritje të papunësisë mes vendasve. Në Maqedoninë e Veriut kjo shifër është 47.1%, në Serbi 44.6%, në Kosovë 42.5% dhe në Mal të Zi 39.8%. Bosnja dhe Hercegovina dallon me një nivel më të ulët, vetëm 30%. Këto shifra tregojnë se pasiguria ekonomike mbetet një faktor i rëndësishëm në formësimin e qëndrimeve ndaj emigracionit.
Një tjetër element ku Shqipëria spikat është perceptimi për tensionet sociale. Në nivel rajonal, 41.4% e të anketuarve besojnë se emigracioni sjell tensione dhe konflikte. Në Shqipëri kjo shifër arrin në 51.1%, më e larta në Ballkan, e ndjekur nga Maqedonia e Veriut me 43.4% dhe Kosova me 41.2%. Kjo tregon se, pavarësisht hapjes ndaj emigrantëve, shqiptarët janë veçanërisht të shqetësuar për integrimin dhe harmoninë shoqërore.
Në të njëjtën kohë, Shqipëria kryeson edhe për perceptimin pozitiv të emigracionit si mundësi jetësore. Plot 80.1% e të anketuarve në Shqipëri besojnë se emigracioni u jep njerëzve një shans për një jetë më të mirë, ndërsa vetëm 10.9% nuk pajtohen. Në Bosnje dhe Hercegovinë kjo mbështetje është 55.2%, në Kosovë 54.3%, në Mal të Zi 45.7%, në Maqedoninë e Veriut 46.7% dhe në Serbi 47.0%. Ky rezultat lidhet ngushtë me përvojën historike të emigracionit shqiptar dhe rolin që ai ka pasur në përmirësimin e jetës së shumë familjeve.
Të dhënat e SEcurimeter 2025 e paraqesin Shqipërinë si një nga shoqëritë më të hapura ndaj emigracionit në Ballkanin Perëndimor. Kjo e vendos Shqipërinë në një pozicion të veçantë, nga njëra anë, një shoqëri relativisht e hapur dhe empatike, por njëkohësisht e kujdesshme dhe e ndikuar nga frika për pasojat afatgjata të emigracionit./ekofin.al
