Qeveria ka hedhur për konsultim publik projektligjin “Për informacionin elektronik të transportit të mallrave”, një nismë që synon të modernizojë mënyrën se si menaxhohet dhe shkëmbehet informacioni në sektorin e transportit dhe logjistikës në Shqipëri. Projektligji krijon për herë të parë kuadrin ligjor për përdorimin dhe pranimin e dokumentacionit elektronik të transportit të mallrave (eFTI), në përputhje me standardet e Bashkimit Evropian.
Nisma vjen në një moment kur digjitalizimi i proceseve ekonomike dhe administrative po konsiderohet një element kyç për rritjen e efikasitetit të tregut dhe për integrimin e Shqipërisë në tregun evropian të transportit dhe logjistikës.
Projektligji synon të vendosë rregulla të qarta për përdorimin, përpunimin dhe shkëmbimin e informacionit rregullator të transportit të mallrave në formë elektronike, duke mundësuar që dokumentet që sot qarkullojnë fizikisht – si kontratat e transportit, dokumentet e ngarkesës apo të dhënat e mallrave – të mund të paraqiten dhe verifikohen në mënyrë digjitale nga autoritetet kompetente.
Sipas relacionit shpjegues, kjo reformë synon të reduktojë burokracinë dhe kostot administrative për bizneset, të përmirësojë transparencën dhe gjurmueshmërinë e informacionit dhe të rrisë efikasitetin e kontrollit nga institucionet shtetërore. Platforma eFTI do të mundësojë që operatorët ekonomikë dhe autoritetet publike të shkëmbejnë të dhëna në mënyrë të standardizuar dhe të sigurt, duke ulur rrezikun e gabimeve, manipulimeve apo vonesave që shpesh lidhen me dokumentacionin fizik.
Projektligji është pjesë e procesit të përafrimit të legjislacionit shqiptar me acquis të Bashkimit Evropian, konkretisht me Rregulloren (BE) 2020/1056 për informacionin elektronik të transportit të mallrave. Ky harmonizim është i lidhur edhe me Agjendën Kombëtare të Reformave 2024–2027 dhe me angazhimet që Shqipëria ka marrë në kuadër të Traktatit të Komunitetit të Transportit.
Një nga elementët kryesorë të projektligjit është krijimi dhe certifikimi i platformave eFTI, përmes të cilave do të përpunohet dhe transmetohet informacioni i transportit. Këto platforma duhet të përmbushin standarde të rrepta teknike dhe të sigurisë, ndërsa ofruesit e shërbimeve përkatëse do të duhet të certifikohen nga organet e vlerësimit të konformitetit të akredituara sipas legjislacionit në fuqi.
Nga ana tjetër, autoritetet shtetërore do të kenë detyrimin të pranojnë informacionin rregullator në formë elektronike, duke krijuar një sistem të unifikuar komunikimi mes biznesit dhe administratës. Kjo pritet të ketë ndikim të drejtpërdrejtë në sektorët e transportit rrugor, hekurudhor, detar dhe ajror, si dhe në aktivitetet që lidhen me transportin e mallrave të rrezikshme apo mbetjeve.
Koordinimi i zbatimit të ligjit do të bëhet nga ministria përgjegjëse për transportin, e cila do të monitorojë funksionimin e sistemit dhe do të raportojë periodikisht mbi përdorimin e informacionit elektronik të transportit të mallrave. Në proces do të përfshihen gjithashtu institucione të tjera kyçe si Drejtoria e Përgjithshme e Doganave, Drejtoria e Përgjithshme e Tatimeve, Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit dhe Autoriteti Kombëtar i Sigurisë Kibernetike.
Në plan afatgjatë, zbatimi i këtij sistemi pritet të përmirësojë ndërveprimin mes autoriteteve dhe operatorëve ekonomikë, të rrisë efikasitetin e kontrollit mbi transportin e mallrave dhe të krijojë kushte më të favorshme për integrimin e operatorëve shqiptarë në zinxhirët ndërkombëtarë të logjistikës.
Projektligji përbën një nga hapat e parë drejt transformimit digjital të sektorit të transportit në Shqipëri, duke synuar që dokumentacioni fizik të zëvendësohet gradualisht nga shkëmbimi elektronik i të dhënave, në linjë me standardet dhe praktikat e Bashkimit Evropian. /ekofin.al
