Në vijim të reformës së nisur në vitin 2023 për të nxitur pjesëmarrjen e qytetarëve në fondet private të pensionit, rritja më e fundit e parashikuar e pagës minimale nga 40 mijë në 50 mijë lekë pritet të sjellë një përfitim të drejtpërdrejtë fiskal për të gjithë kontribuuesit në këto fonde.
Ligji i ri, që hyri në fuqi në nëntor 2023, ndryshoi në mënyrë të ndjeshme mënyrën e trajtimit tatimor të kontributeve në fondet e pensioneve private. Një nga risitë kryesore ishte rritja e kufirit të përjashtimit nga tatimi, e cila tashmë shkon deri në nivelin e pagës minimale të miratuar në shkallë vendi. Me ndryshimin e fundit, kjo nënkupton që kontributet e përjashtuara nga tatimi mund të arrijnë deri në 600 mijë lekë në vit, ose 25% më shumë sesa aktualisht me pagën minimale 40 mijë lekë.
Krahasuar me ligjin e vjetër që parashikonte një kufi vjetor prej 200 mijë lekësh, përjashtimi aktual është rritur me 140%, duke e bërë më të leverdishme për qytetarët dhe bizneset pjesëmarrjen në skemën private të pensioneve.
Neni 156 i ligjit përcakton se kontributet individuale të derdhura në fondet e pensionit zbriten nga të ardhurat personale për efekt tatimi. Kjo do të thotë se qytetarët që kontribuojnë rregullisht në një fond pensioni paguajnë më pak tatim mbi të ardhurat, ndërsa kursimet e tyre përfitohen pa taksë deri në momentin e tërheqjes.
Ndërkohë, punëdhënësit që derdhin kontribute në emër të punonjësve të tyre përfitojnë po ashtu lehtësi fiskale. Sipas nenit 157, këto kontribute vlerësohen si shpenzim i njohur për qëllime tatimore, deri në nivelin e pagës minimale vjetore. Kjo krijon një nxitje të dyfishtë: punonjësit përfitojnë përjashtim nga tatimi, ndërsa kompanitë ulin bazën e tatueshme të fitimit.
Ligji i ri gjithashtu ruan një parim të rëndësishëm të drejtësisë fiskale: pensionet private nuk tatohen në përfitim për pjesën e kontributeve, por vetëm për fitimin nga investimet dhe kjo vetëm në rastet kur përfituesi zgjedh pagesa të shtrira mujore për të paktën dy vite pas arritjes së moshës ligjore të pensionit.
Ky mekanizëm favorizon kursimin afatgjatë dhe shmang tërheqjet e menjëhershme, duke ndihmuar stabilitetin e sistemeve të pensionit privat.
Ekspertët e tregjeve financiare e konsiderojnë këtë zhvillim si një nga ndryshimet më domethënëse për nxitjen e kulturës së kursimit në vend. Rritja e pragut të përjashtimit nga tatimi, e lidhur automatikisht me nivelin e pagës minimale, siguron që incentivat të përshtaten me kushtet ekonomike dhe të ruajnë efektin e tyre në kohë.
Në një periudhë ku pensionet shtetërore mbeten të kufizuara, fondet private të pensionit ofrojnë një alternativë të qëndrueshme për ruajtjen e standardit të jetesës në moshën e tretë, duke kombinuar përfitime fiskale, kthime investimi dhe siguri afatgjatë për kontribuuesit. /ekofin.al
