Vajzat e vaksinuara në moshën 12–13 vjeç kundër HPV-së, virusit të papillomës njerëzore, kanë rrezik pothuajse zero për të vdekur nga kanceri i qafës së mitrës para moshës 30 vjeç, zbulon një studim i ri historik.
Studimi i parë i këtij lloji tregon se vdekjet kanë rënë ndjeshëm që kur vajzave të moshës shkollore nisi t’u ofrohej vaksina në vitin 2008. Deri tani, falë vaksinës, në Angli janë shpëtuar rreth 200 jetë.
Mes viteve 2020 dhe 2024, nuk u regjistrua asnjë vdekje nga kanceri i qafës së mitrës te gratë e moshës 20 deri në 24 vjeç. Kjo ishte hera e parë që një gjë e tillë ndodhte gjatë një periudhe pesëvjeçare.
Pa vaksinimin, do të priteshin rreth 23 vdekje.
“Është e pabesueshme të mendosh se një vaksinë e vetme mund të eliminojë pothuajse plotësisht një lloj të caktuar kanceri”, tha prof. Peter Sasieni, studiuesi kryesor në Queen Mary University of London.
Në përgjithësi, kanceri i qafës së mitrës mbetet ende kanceri i 14-të më i zakonshëm te femrat në Mbretërinë e Bashkuar, me 3,300 persona të diagnostikuar çdo vit.
Mendohet se HPV, një virus që përhapet përmes kontaktit të ngushtë lëkurë me lëkurë, shkakton 99% të këtyre rasteve.
Shumica e infeksioneve nga HPV kalojnë pa shkaktuar probleme, por disa prej tyre shkaktojnë ndryshime jonormale në qeliza dhe mund të çojnë në kancer vite më vonë.
Autorët e raportit presin që numri i personave që vdesin nga kjo sëmundje të vijojë të bjerë, ndërsa gjithnjë e më shumë njerëz marrin vaksinën kundër HPV-së dhe brezat e vaksinuar rriten në moshë.
Cancer Research UK, organizata që financoi studimin, i përshkroi gjetjet si një “moment historik të jashtëzakonshëm”, por paralajmëroi se normat e vaksinimit në Angli janë nën nivelet e rekomanduara.
“Ne e dimë se vaksina kundër HPV-së është jashtëzakonisht efektive në ndalimin e kancerit të qafës së mitrës përpara se ai të nisë dhe, për herë të parë, këto gjetje tregojnë se ajo po shpëton jetë”, tha Michelle Mitchell, drejtuesja ekzekutive e organizatës.
“Jam një mbështetëse e fortë e kësaj vaksine”
Alexandra Legg e la shkollën pak përpara se vaksina kundër HPV-së të futej në Angli.
Në vitin 2021, pikërisht kur po planifikonte dasmën, ajo u diagnostikua me kancer të qafës së mitrës në moshën 30-vjeçare.
“Më kujtohet kur dëgjova fjalët dhe thjesht nuk mund të merrja frymë mirë”, thotë ajo.
“Isha shumë e tronditur. Gjithçka më kaloi në mendje, ishte shumë e vështirë.”
Trajtimi i saj përfshiu heqjen e nyjave limfatike në abdomen, megjithëse kirurgët arritën të ruanin një pjesë të vogël të qafës së mitrës, duke i dhënë asaj mundësinë për të mbetur shtatzënë.
Vetëm një vit më vonë, lindi Ivy. Emri i saj i mesëm është Marvella, që do të thotë “mrekulli”.
“Ata nëntë muaj ishin shumë të frikshëm, sepse isha në rrezik kaq të madh për ta humbur në çdo moment”, thotë ajo.
Alexandra thotë se jeta e saj mund të kishte qenë shumë më pak traumatike nëse do t’i ishte ofruar vaksina kundër HPV-së dhe u bëri thirrje të gjithë atyre që kanë të drejtë ta marrin atë.
“Jam një mbështetëse e fortë e kësaj vaksine dhe kur Ivy të jetë mjaftueshëm e rritur, ajo do të jetë e para në radhë”, shton ajo.
Ulja e vdekjeve, vetëm “maja e ajsbergut”
Prof. Sasieni, i cili është i specializuar në epidemiologjinë e kancerit në Queen Mary University of London, e përshkruan uljen e vdekjeve që prej futjes së vaksinës si “maja e ajsbergut”.
“Ndërsa brezat e vaksinuar rriten në moshë, do të shohim shumë më tepër jetë të shpëtuara nga kanceri i qafës së mitrës”, shton ai.
“Studimi i ri tregon sa jetike është të mbahen të larta nivelet e vaksinimit kundër HPV-së, në mënyrë që më shumë njerëz të jenë të mbrojtur.”
Qeveria e Mbretërisë së Bashkuar është zotuar ta eliminojë kancerin e qafës së mitrës si problem të shëndetit publik deri në vitin 2040.
Por të dhënat më të fundit tregojnë se normat e vaksinimit në të gjithë vendin kanë rënë nën nivelet e rekomanduara.
Të dhënat nga Agjencia e Sigurisë Shëndetësore e Mbretërisë së Bashkuar tregojnë se 76% e vajzave në Angli ishin vaksinuar deri në moshën 15 vjeç në periudhën 2024–2025, shumë më poshtë se niveli prej 90% që Organizata Botërore e Shëndetësisë thotë se nevojitet për eliminimin e kancerit të qafës së mitrës.
“Është thelbësore që qeveria britanike dhe sistemet shëndetësore ta adresojnë urgjentisht këtë çështje me veprime të synuara për të arritur komunitetet ku pjesëmarrja në vaksinim është më e ulëta”, thotë Michelle Mitchell nga Cancer Research UK.
Dr. Sharif Ismail nga Agjencia e Sigurisë Shëndetësore e Mbretërisë së Bashkuar u bëri thirrje të rinjve që të paraqiten për vaksinim nëse e kanë humbur mundësinë për ta marrë atë më parë.
Pavarësisht nisjes së vaksinimit kundër HPV-së, grave të moshës 25 deri në 64 vjeç u këshillohet ende të marrin pjesë në kontrollin e qafës së mitrës, i njohur më parë si testi Pap.
Që nga viti 2019, vaksina kundër HPV-së u është ofruar edhe djemve. Ajo ndihmon në mbrojtjen e tyre nga kanceri i organeve gjenitale, kanceri i fytit dhe i gojës, si dhe ul rrezikun që ata t’ua transmetojnë virusin vajzave.
Departamenti i Shëndetësisë dhe Kujdesit Social në Angli tha se studimi tregoi “ndikimin e jashtëzakonshëm të vaksinimit kundër HPV-së”.
“Ne po rrisim pjesëmarrjen në vaksinim, në mënyrë që më shumë të rinj të përfitojnë nga kjo mbrojtje që shpëton jetë, përfshirë edhe fushatat e vaksinimit plotësues kundër HPV-së përmes farmacive komunitare”, tha një zëdhënës.
Ai shtoi se grave që ende nuk janë paraqitur për kontroll po u dërgohen edhe kite për vetëtestim për HPV-në./Përshtati nga BBC, ekofin.al
