Komisioni Evropian publikoi më 4 nëntor 2025 Raportin e Progresit për Shqipërinë, pjesë e paketës vjetore të zgjerimit për Ballkanin Perëndimor. Dokumenti, që mbulon periudhën shtator 2024 – shtator 2025, njeh përparimin e dukshëm të vendit në procesin e integrimit evropian, por nënvizon domosdoshmërinë e thellimit të reformave në drejtësi, administratë dhe të drejtat themelore.
Negociatat e anëtarësimit dhe angazhimi politik
Gjatë vitit 2025, Shqipëria shënoi një hap të rëndësishëm në procesin e anëtarësimit, duke hapur negociatat për katër nga gjashtë klasterët e kapitujve tematikë. Pas klasterit të parë “Themelorët e procesit të anëtarësimit”, u hapën edhe “Tregu i Brendshëm”, “Konkurrueshmëria dhe rritja gjithëpërfshirëse”, “Agjenda e Gjelbër dhe lidhshmëria e qëndrueshme” dhe “Marrëdhëniet e jashtme”.
Raporti vlerëson angazhimin e lartë politik të autoriteteve shqiptare për integrimin evropian dhe ruajtjen e kursit të plotë të përafrimit me politikën e përbashkët të jashtme dhe të sigurisë së BE-së, përfshirë sanksionet ndaj Rusisë. Shqipëria cilësohet si partner i besueshëm strategjik dhe kontribuues aktiv në paqen dhe stabilitetin rajonal.
Demokracia dhe funksionimi i institucioneve
Komisioni konstaton se zgjedhjet parlamentare të 11 majit 2025 ishin konkurruese dhe të administruara profesionalisht, por u zhvilluan në një mjedis të polarizuar politik, me mangësi në barazinë e kushteve të garës dhe abuzim të burimeve publike.
Kërkohet një reformë e plotë zgjedhore, në përputhje me rekomandimet e OSBE/ODIHR dhe Komisionit të Venecias.
Parlamenti vijon të ketë mbikëqyrje të kufizuar mbi ekzekutivin dhe përballet me politizim të emërimeve në institucionet e pavarura, ndërsa dialogu mes shumicës dhe opozitës mbetet i brishtë.
Reforma në administratën publike
Shqipëria vlerësohet si “mesatarisht e përgatitur” në fushën e reformës së administratës publike, me disa përparime në miratimin e strategjive të reja 2024–2030 për reformën publike dhe antikorrupsionin.
Megjithatë, Komisioni kërkon miratimin e ligjit të ri për shërbimin civil, për të garantuar rekrutime dhe promovime mbi bazë merite; kufizimin e përdorimit të akteve normative për ndryshimet buxhetore; si edhe rishikimin e strukturës së institucioneve të varura dhe linjave të përgjegjësisë.
Drejtësia dhe shteti i së drejtës
Në fushën e drejtësisë dhe të drejtave themelore, raporti vlerëson se Shqipëria ka një nivel të moderuar përgatitjeje, me përparime të prekshme në zbatimin e reformës në drejtësi.
Procesi i rivlerësimit të gjyqtarëve dhe prokurorëve (vetting) ka përfunduar në shkallën e parë dhe po avancon drejt përfundimit përfundimtar në vitin 2026. U përmendën përmirësime në pavarësinë dhe llogaridhënien e sistemit gjyqësor, por edhe raste të ndërhyrjeve politike që kërkojnë vëmendje të shtuar.
Struktura e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK) është vlerësuar për rezultate konkrete në ndjekjen penale të korrupsionit të nivelit të lartë, megjithëse fenomeni mbetet i përhapur. Raporti nënvizon nevojën për rritje të transparencës në deklarimin e pasurive, forcim të hetimeve financiare dhe rritje të konfiskimeve të pasurive kriminale edhe për përdorim social, duke përmendur në mënyrë të drejtpërdrejtë përmirësimin e sistemit të administrimit të tyre.
Ekonomia dhe financat publike
Komisioni vlerëson se Shqipëria ka një ekonomi funksionale tregu me përgatitje të mirë, me rritje të fortë ekonomike, ulje të inflacionit dhe rënien e borxhit publik gjatë vitit 2024.
Megjithatë, mbeten sfida strukturore në efikasitetin e investimeve publike, të ardhurat fiskale të ulëta, dhe cilësinë e qeverisjes së ndërmarrjeve shtetërore.
Në tregun e punës, papunësia ka rënë, por mungesa e aftësive dhe largimi i të rinjve vijojnë të jenë shqetësim i madh.
Mjedisi, energjia dhe transporti
Në fushën e energjisë, Shqipëria ka një nivel të mirë përgatitjeje dhe ka bërë përparim të konsiderueshëm në integrimin e tregut të brendshëm të energjisë elektrike dhe në procesin e bashkimit në tregun e përbashkët evropian “Day-Ahead Market”.
Por në mjedis dhe ndryshimet klimatike, nuk ka pasur përparim, pasi vendi nuk ka miratuar ende ligjin për menaxhimin e integruar të mbetjeve dhe ligjin për përgjegjësinë e zgjeruar të prodhuesit (EPR) .
BE kërkon përputhje të plotë me direktivat për vlerësimin e ndikimit mjedisor, luftë kundër krimeve mjedisore dhe adoptimin e Planit të Energjisë dhe Klimës 2021–2030.
Shoqëria, arsimi dhe transformimi digjital
Raporti njeh përparime në arsim, shkencë dhe inovacion, veçanërisht miratimin e Strategjisë së Specializimit të Zgjuar dhe ligjit të ri për kërkimin shkencor. Në transformimin digjital, Komisioni përshëndet miratimin e Strategjisë së Sigurisë Kibernetike 2025–2030, por kërkon zbatim të ligjit për komunikimet elektronike dhe përfshirje më të gjerë të qytetarëve në e-shërbime. /ekofin.al
