Informaliteti pengon mjedisin e biznesit dhe konkurrencën, nënvizon Komisioni Europian në Progres Raportin 2024, ku ndër të tjera vlerësohet edhe “kriteri ekonomik”, ku përfshihet disa kapituj.
“Shqipëria ka një nivel të mirë përgatitjeje në zhvillimin e një ekonomie tregu funksionale dhe ka bërë disa përparime në këtë fushë. Rritja ekonomike ka qenë e fuqishme, e ndihmuar nga turizmi i fortë dhe investimet në rritje. Inflacioni vazhdoi të bjerë.
Normat e punësimit dhe aktivitetit u rritën, por papunësia mbeti relativisht e lartë, veçanërisht tek të rinjtë. Performanca fiskale u përmirësua dukshëm me raporte më të ulëta të deficitit dhe borxhit.
Sektori financiar mbeti i qëndrueshëm, përfitueshmëria e bankave u rrit, ndërsa rritja e kredisë u zgjerua. Megjithatë, ndërmjetësimi financiar mbetet i ulët. Një ekonomi e madhe informale pengon mjedisin e biznesit dhe konkurrencën”, thuhet në raport.
Rekomandimet e Komisionit nga viti i kaluar janë zbatuar vetëm pjesërisht dhe mbeten kryesisht të vlefshme. Në vitin e ardhshëm, Shqipëria duhet të:
→ të rishikojë draftin e Strategjisë Afatmesme të të Ardhurave, duke përfshirë masat për rritjen e të ardhurave tatimore si pjesë e PBB-së, ta miratojë atë dhe të sigurojë zbatimin e saj;
→ përmirësimi i analizës së rrezikut fiskal, duke përfshirë ndërtimin e kapaciteteve në departamentin e ri përkatës të Ministrisë së Financave, përgjegjës për të, dhe publikimin e një Deklarate gjithëpërfshirëse të Riskut Fiskal;
→ rritja e transparencës dhe llogaridhënies së ndërmarrjeve shtetërore, duke përfshirë edhe publikimin e raporteve vjetore të performancës financiare;
→ të lehtësojë zbatimin e tubacionit kombëtar të projektit të vetëm (NSPP), duke përfshirë renditjen e projekteve në listë; dhe avancimi i integrimit të partneriteteve publiko-private (PPP) në NSPP.
Shqipëria ka një nivel përgatitjeje për të përballuar presionin konkurrues dhe forcat e tregut brenda BE-së dhe ka bërë disa përparime në këtë fushë, por ka nevojë për përmirësime të mëtejshme në infrastrukturën e arsimit dhe dixhitalizimit.
“Infrastruktura e transportit u përmirësua, por mangësitë në infrastrukturë mbeten dhe dixhitalizimi dhe arsimi kanë nevojë për përmirësime të mëtejshme. Eksportet e shërbimeve (turizmit) u rritën, por eksportet e mallrave mbeten shumë nën potencialin e tyre.
Rekomandimet e Komisionit nga viti i kaluar janë zbatuar pjesërisht dhe mbeten kryesisht të vlefshme. Në vitin e ardhshëm, Shqipëria duhet të:
→ të vazhdojë të përmirësojë dhe të promovojë më mirë sistemin e arsimit dhe aftësimit profesional (AFP) me qëllim rritjen e të diplomuarve nga shkollat e AFP-së dhe për të siguruar që aftësitë e punës të përputhen me kërkesat e tregut të punës;
→ të përmirësojë cilësinë dhe gjithëpërfshirjen e sistemit arsimor dhe të avancojë transformimin e tij dixhital;
→ forcimi i infrastrukturës dixhitale, duke përfshirë ndërtimin e qëndrueshmërisë kibernetike”.
Shqipëria është mesatarisht e përgatitur në prokurimet publike. Është bërë përparim i kufizuar në përafrimin e kuadrit ligjor për prokurimet publike.
Rekomandimet e Komisionit nga viti i kaluar janë zbatuar pjesërisht dhe mbeten kryesisht të vlefshme. Në vitin e ardhshëm, Shqipëria duhet në veçanti:
→ vazhdimi i përpjekjeve për të përmirësuar procedurat konkurruese të prokurimit;
→ harmonizojnë më tej kuadrin legjislativ me acquis të BE-së në fushën e koncesioneve dhe partneriteteve publiko-private;
→ të sigurojë përputhjen me acquis të BE-së dhe Marrëveshjen e Stabilizim-Asociimit (MSA) në lidhje me marrëveshjet ndërqeveritare të lidhura me vendet e treta në fushën e prokurimit.
Në përgjithësi Shqipëria ka zbatuar pjesërisht rekomandimet e vitit të kaluar në disa fusha, por ka edhe fusha ku thuhet “no progress” në kapitullin e tretë dhe të gjashtë, ku vlerësohet e drejta e themelimit dhe liria për të ofruar shërbime dhe e drejta e shoqërive tregtare dhe jepen rekomandimet për vitin e ardhshëm
“Shqipëria është mesatarisht e përgatitur për të drejtën e vendosjes dhe lirinë për të ofruar shërbime. Nuk është arritur progres në periudhën raportuese. Rekomandimet e Komisionit të vitit të kaluar nuk janë zbatuar dhe mbeten të vlefshme. Në vitin e ardhshëm, Shqipëria duhet të:
→ të fillojë ndryshimi i legjislacionit për të adresuar barrierat ndaj lirisë së vendosjes dhe lëvizjes së lirë të shërbimeve, të cilat u identifikuan në ushtrimin e vetëkontrollit të vitit 2023;
→ të vazhdojë përpjekjet për të harmonizuar legjislacionin e tij me acquis të BE-së dhe për të siguruar kapacitetin e duhur institucional në fushën e njohjes reciproke të kualifikimeve profesionale.
Shqipëria është mesatarisht e përgatitur në fushën e ligjit për shoqëritë tregtare. Nuk është bërë progres në periudhën raportuese. Rekomandimet e Komisionit nga viti i kaluar nuk janë zbatuar dhe mbeten të vlefshme. Në vitin e ardhshëm, Shqipëria duhet të:
→ finalizimi i rishikimit të legjislacionit ekzistues në fushën e ligjit për shoqëritë tregtare për të identifikuar amendamentet e nevojshme për të përfunduar harmonizimin me acquis të BE-së dhe për të bërë përparim në futjen e ndryshimeve të tilla duke përfshirë përdorimin e mjeteve dixhitale, konvertimet ndërkufitare, bashkimet dhe ndarjet, dhe në inkurajimin e angazhimit afatgjatë të aksionarëve;
→ harmonizojnë më tej kuadrin ligjor për kontabilitetin dhe auditimin me acquis më të fundit të BE-së në këto fusha”. /monitor
