Miliona punëtorë në të gjithë BE-në vazhdojnë të fitojnë pagë minimale. Pragjet kanë për qëllim të sigurojnë një standard bazë jetese për punëtorët, megjithëse nivelet shpesh nuk kanë arritur të rriten me inflacionin.
Që nga korriku 2025, paga minimale mujore para zbritjeve në BE varionte nga 551 € në Bullgari, në 2,704 € në Luksemburg, sipas Eurostat.
Kur përfshihen vendet kandidate për në BE, Ukraina ka pagën minimale më të ulët, me vetëm 164 €.
Pesë vende të BE-së – Italia, Danimarka, Suedia, Austria dhe Finlanda – nuk kanë fare një pagë minimale kombëtare.
Edhe pse Luksemburgu renditet në krye dhe Ukraina në fund, kur rregullohet për fuqinë blerëse, si krahasohet paga minimale në të gjithë Evropën vend pas vendi?
Pagat minimale bruto në Evropë
Siç tregon grafiku më poshtë, ka dallime të konsiderueshme në pagat minimale në të gjithë Evropën, dhe Eurostat i grupon vendet në tre nivele page.
Euronews ka shtuar një kategori të katërt që grupon vendet me paga minimale nën 600 € dhe përfshin vendet kandidate për në BE.
1- Grupi më i Lartë: Mbi 1,500 €
Me përjashtim të Francës, e cila ofron 1,802 €, të gjitha vendet e tjera në grupin më të lartë paguajnë mbi 2,000 € në pagë minimale mujore. Përveç Luksemburgut, këto përfshijnë Irlandën (2,282 €), Holandën (2,246 €), Gjermaninë (2,161 €) dhe Belgjikën (2,112 €).
2- Grupi i Mesëm: Midis 1,000 € dhe 1,500 €.
Disa vende në grupin e mesëm janë pak mbi pragun prej 1,000 €.
3- Grupi i ulët: Midis 600 dhe 999 euro
4-Grupi shumë i ulët: Nën 600 euro
Disa vende, përfshirë një anëtar të BE-së, kanë paga minimale nën 600 euro. Ky grup më i ulët përbëhet kryesisht nga vendet kandidate për në BE. Ai përfshin Maqedoninë e Veriut (584 euro), Turqinë (558 euro), Bullgarinë (551 euro), Shqipërinë (408 euro), Moldavinë (285 euro) dhe Ukrainën (164 euro).
Pagat minimale pasqyrojnë ndarjen Lindje-Perëndim
Siç tregon harta më poshtë, ekziston një ndarje e fortë gjeografike në pagat minimale nominale në të gjithë Evropën. Kjo është më e dukshme midis Evropës Perëndimore dhe Lindore. Në përgjithësi, katër grupet e pagave pasqyrojnë rajone të ndryshme të BE-së.
Vendet në grupin më të lartë janë kryesisht në Evropën Perëndimore dhe Veriore. Grupi i mesëm përfshin disa vende nga Evropa Jugore dhe Qendrore. Grupet e ulëta dhe shumë të ulëta përbëhen kryesisht nga vendet e Evropës Lindore, Ballkanike dhe vendet kandidate të BE-së.
Roli i produktivitetit më të lartë në paga
Sipas Dr. Sotiria Theodoropoulou të Institutit Evropian të Sindikatave (ETUI), produktiviteti më i lartë zakonisht barazohet me paga dhe rroga më të larta në përgjithësi. Ekonomitë me më shumë aktivitet industrial ose financiar kanë tendencë të jenë më produktive, dhe industritë e teknologjisë së lartë gjithashtu zakonisht tregojnë nivele më të larta produktiviteti. Fuqia më e lartë negociuese për punëtorët është një faktor tjetër.
Renditja e pagave minimale ndryshon me fuqinë blerëse
Kur krahasohen pagat minimale në vende të ndryshme, standardet e fuqisë blerëse (PPS) janë të rëndësishme sepse kostoja e jetesës ndryshon shumë.
PPS ofron një krahasim më të drejtë duke përdorur një monedhë artificiale që pasqyron atë që njerëzit mund të blejnë në të vërtetë në secilin vend. Një PPS është një njësi monetare artificiale që, në teori, blen të njëjtën sasi mallrash dhe shërbimesh në çdo vend, sipas Eurostat.
Kur përshtatet për fuqinë blerëse, hendeku i pagave midis vendeve ngushtohet ndjeshëm. Për shembull, në Luksemburg, paga minimale është 4.9 herë më e lartë se ajo e Bullgarisë – më e larta dhe më e ulëta në BE.
Në terma PPS, ky hendek ngushtohet në 2.3 herë. Ndërsa Luksemburgu (2,035) renditet ende në krye, Estonia (886) ka pagën minimale PPS më të ulët. Kur përfshihen vendet kandidate për në BE, Shqipëria është një përjashtim në fund, me një PPS prej 566.
Në krye, Gjermania, Holanda dhe Belgjika pasojnë Luksemburgun. Irlanda dhe Franca vijnë më pas.
Ndërsa vendet Lindore dhe të Ballkanit shpesh renditen ulët në terma euro, ato performojnë shumë më mirë në terma PPS. Vendet e Evropës Perëndimore ende kryesojnë, por avantazhi i tyre është më i vogël.
Për shembull, shtatë shtete anëtare të BE-së renditen nën Maqedoninë e Veriut, Turqinë dhe Malin e Zi në terma PPS. Këto përfshijnë Maltën, Hungarinë, Sllovakinë, Çekinë, Bullgarinë, Letoninë dhe Estoninë.
Përveç Turqisë dhe Maqedonisë së Veriut, Rumania renditet gjithashtu dukshëm më lart në PPS. Mali i Zi dhe Bullgaria mbajnë gjithashtu pozicione relativisht më të forta.
Estonia dhe Çekia janë dy vendet që humbën më shumë terren në renditjen PPS krahasuar me pozicionet e tyre në terma euro.
Ndryshimet e pagave minimale gjatë 6 dhe 12 muajve të fundit
Gjatë gjashtë muajve të fundit, nga janari deri në korrik 2025, paga minimale mbeti e pandryshuar në shumicën e vendeve të BE-së dhe vendeve kandidate. Në euro, Maqedonia e Veriut regjistroi rritjen më të lartë me 7.7%, e ndjekur nga Greqia me 6.1%. Turqia pa rënien më të madhe, me një rënie prej 21.2%, e ndjekur nga një rënie prej 9.9% në Ukrainë.
Në vendet kandidate, ndryshimet në kurset e këmbimit luajtën një rol të madh. Për shembull, në Turqi, paga minimale mbeti e njëjtë në lira turke gjatë kësaj periudhe. Megjithatë, ata që fitojnë pagë minimale janë goditur më rëndë nga shkalla më e lartë e inflacionit në Evropë.
Midis korrikut 2024 dhe korrikut 2025, Mali i Zi dhe Maqedonia e Veriut regjistruan rritjet më të larta të pagave minimale, të dyja mbi 20%. Në të kundërt, Ukraina dhe Turqia përjetuan rëniet më të mëdha.
Midis vendeve të eurozonës, Kroacia pa rritjen më të madhe me 15.5%, e ndjekur nga Lituania me 12.3%.
Në Francë, rritja ishte modeste me vetëm 2%. Spanja dhe Gjermania regjistruan rritje pak më të larta, me 4.4% dhe 5.2% përkatësisht. Megjithatë, kur merret parasysh inflacioni, vlera reale e këtyre rritjeve është ndoshta shumë më e vogël.
Paga Minimale Kombëtare në Mbretërinë e Bashkuar u rrit me 6.7% nga prilli 2025. / Përshtati nga Euronews.com, ekofin.al


