Sistemi arsimor publik i Shqipërisë mbetet jashtëzakonisht i nënfinancuar, duke minuar cilësinë e mësimdhënies dhe të të nxënit, ndërsa mësuesit i lënë me paga të ulëta dhe kushte të këqija pune. Pavarësisht angazhimeve të përsëritura për t’u përshtatur me standardet evropiane, qeveria vazhdon të mos alokojë 6 për qind të PBB-së për arsimin, siç përcaktohet në rekomandimet e Kombeve të Bashkuara për profesionin e mësuesit.
Në këtë kuadër, organizatat anëtare të Education International (EI) në Shqipëri— Federata Sindikale e Arsimit të Shqipërisë (FSASH) dhe Sindikata e Pavarur e Arsimit të Shqipërisë (SPASH) — kanë intensifikuar përpjekjet e tyre avokuese përmes “Go Public”! Financimi i fushatës arsimore, me mbështetjen e IE. Nëpërmjet avokimit, ngritjes së kapaciteteve dhe veprimit të drejtpërdrejtë, sindikatat kanë mobilizuar mësuesit, kanë angazhuar politikëbërës dhe kanë bashkuar forcat për të nxitur investime më të mëdha në arsimin publik.
Mobilizimi i mësuesve dhe angazhimi i politikëbërësve
Si pjesë e Go Public! FSASH dhe SPASH kanë intensifikuar avokimin e sindikatave për të kërkuar 6 për qind të PBB-së për arsimin publik, një pikë referimi kyç për procesin e anëtarësimit të Shqipërisë në Bashkimin Evropian.
Për të rritur vrullin, sindikatat kanë organizuar një sërë nismash avokuese. Në 2024 dhe 2025, ata organizuan seminare, takime strategjike dhe forume të komunitetit për të fuqizuar mësuesit, për të mobilizuar mbështetjen e komunitetit dhe për të rritur presionin politik për financimin e arsimit.
Në shkurt 2025, FSASH dhe SPASH mblodhën Forumin e parë të Komunitetit për Arsimin, duke bërë së bashku mësues, politikëbërës, prindër dhe organizata të shoqërisë civile. Forumi organizoi një dialog të drejtpërdrejtë me përfaqësuesit e qeverisë, duke theksuar financimin e pamjaftueshëm të shkollave, pagat e ulëta të mësuesve dhe nevojën për investime më të mëdha në infrastrukturë. Diskutimet përforcuan rëndësinë e transparencës në financimin e arsimit dhe sigurimin që ndarjet buxhetore të përfitojnë drejtpërdrejt mësuesit dhe studentët.
Nënfinancimi i arsimit publik në Shqipëri ka vënë një barrë në rritje mbi mësuesit, duke i detyruar ata të punojnë në kushte të vështira me paga të ulëta, klasa të mbipopulluara dhe burime të kufizuara. Pa investime urgjente, profesioni i mësuesit rrezikon të bëhet gjithnjë e më jotërheqës, duke çuar në mungesa të mësuesve dhe në dëmtim afatgjatë të sistemit arsimor.
Nga fjalët në veprim: Sindikatat konsiderojnë protesta masive përpara zgjedhjeve
Me afrimin e zgjedhjeve kombëtare në maj, FSASH dhe SPASH po përgatiten të rrisin presionin ndaj politikëbërësve për të siguruar që financimi i arsimit të mbetet një prioritet kryesor. Në këtë kuadër, sindikatat kanë kërkuar nisjen e dialogut social me ministrin e Arsimit, duke qenë se ligji nuk lejon ndryshime legjislative në tre muajt e fundit para zgjedhjeve. Nëse kjo kërkesë për dialog nuk merret parasysh, sindikatat do të detyrohen të ndërmarrin hapa të mëtejshëm, përfshirë një protestë në shkallë të gjerë para godinave qeveritare, për të dërguar një mesazh të qartë se arsimi nuk duhet të anashkalohet. Kjo do të mbetet zgjidhja e fundit nëse institucionet nuk tregojnë vullnet për të adresuar shqetësimet e tyre.
https://www.ei-ie.org/en/item/29491:go-public-how-albanian-education-unions-are-driving-change-to-fund-public-education
