Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë (GJND) po zhvillon seancat dëgjimore publike për kërkesën për një opinion këshillimor mbi detyrimet e shteteve në lidhje me ndryshimet klimatike nga e hëna, 2 dhjetor deri të premten, 13 dhjetor 2024, në Pallatin e Paqes në Hagë.
Gjithsej 98 shtete dhe 12 organizata ndërkombëtare kanë shprehur synimin e tyre për të marrë pjesë në procedurat verbale para Gjykatës, duke ngritur kështu çështjen më të madhe ligjore mbi ndryshimet klimatike. Shqipëria, Vuanatu, Afrika e Jugut dhe Gjermania mbajtën procedimet e tyre në 2 dhjetor para Gjykatës.
Pse i kërkohet GJND-së një opinion për ndryshimet klimatike?
Thirrja për një opinion këshillues nga GJND për ndryshimet klimatike është pjesë e një përpjekjeje për të krijuar një kornizë më të fortë llogaridhënieje që përcakton detyrime të qarta ligjore ndërkombëtare për veprimin ndaj klimës.
Shtetet në zhvillim të ishujve të vegjël (SIDS) kanë udhëhequr akuzën, me idenë e propozuar për herë të parë nga studentët e drejtësisë në Fixhi pesë vjet më parë. Më pas u mor nga Vanuatu, i cili udhëhoqi me sukses një koalicion kombesh, duke ushtruar presion ndaj Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së (UNGA) për të kërkuar një opinion nga GJND-ja. Vitin e kaluar, OKB-ja më në fund i kërkoi gjykatës një opinion mbi “detyrimet e shteteve në lidhje me ndryshimet klimatike”.
Përfaqësuesi i Shqipërisë, Sekretari i Përgjithshëm i Ministrisë së Jashtme, Armand Skapi, i kërkoi Gjykatës të këshillojë mbi detyrimet dhe pasoja ligjore që vijnë nga veprimet dhe mosveprimet e shteteve.
Në fjalën e tij, përfaqësuesi i Shqipërisë gjithashtu përmendi raportin e Bankën Botërore se ndërkohë që Shqipëria është një nga vendet që ka prodhuar më pak emetime, ajo është një prej më të prekurve nga ndryshimet klimatike. Vija bregdetare e Shqipërisë që është një sektor kryesor për ekonominë dhe turizmin po përballet me rritjen e nivelit të detit dhe erozionin bregdetar. Ndryshimet klimatike kanë prekur gjithashtu sektorin bujqësor dhe atë të energjisë. Ndërkohë, theksoi ai, 95% e prodhimit të energjisë është në rrezik për shkak të tharjes së ujërave dhe shirave të kufizuar.
“Ndryshimet klimatike kërcënojnë ekonominë shqiptare dhe qëndrueshmërinë e saj. Po kështu edhe fqinjët tanë ballkanike, jemi një nga rajonet më të prekura nga ndryshimet klimatike, veçanërisht me temperaturat në rritje që parashikohen të jenë 5 gradë më shumë deri në fund të dekadës. Pavarësisht përpjekjeve të Shqipërisë për zbutjen e këtyre rreziqeve, shkalla e masave e tejkalon buxhetin e vendit. Shqipërisë i duhen 6 miliardë dollarë investime për mbrojtjen nga rreziqet klimatike, më shumë se një e katërta e PBB-së së Shqipërisë ndërsa së bashku me gjithë Ballkanin Perëndimor rreth 37 miliardë dollarë për masat e përshtatjes. Kjo barrë financiare nuk duhet të përballohet vetëm nga ekonomitë tona dhe nga popujt tanë, prandaj kemi nevojë për asistencë.”
Një vëmendje e veçantë iu kushtua ndikimit të ndryshimeve klimatike në të drejtat e njeriut, grupeve të margjinalizuara, duke përfshirë fëmijët, të moshuarit, gratë, personat me aftësi të kufizuara dhe komunitetet rurale.

