Të ardhurat që buxheti i shtetit merr nga shfrytëzimi dhe eksporti i pasurive natyrore kanë shënuar rënie të fortë gjatë vitit 2025. Sipas të dhënave zyrtare, të ardhurat nga renta minerare në eksport u realizuan në rreth 1.9 miliardë lekë, me një rënie prej 879 milionë lekësh, ose 32.2% më pak krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.
Edhe pse realizimi ndaj planit vjetor për vitin 2025 ishte 93.2%, krahasimi me një vit më parë tregon se buxheti ka arkëtuar ndjeshëm më pak nga eksportet e naftës bruto dhe mineraleve. Rënia është ndikuar si nga çmimet më të ulëta, ashtu edhe nga sasitë më të vogla të eksportuara.
Pjesën më të madhe të të ardhurave nga renta minerare vijon ta mbajë nafta bruto. Për këtë zë, të ardhurat ishin rreth 1.4 miliardë lekë, me rënie prej rreth 602 milionë lekësh krahasuar me vitin e kaluar.
Sipas të dhënave, rënia e të ardhurave nga renta minerare e naftës bruto është shkaktuar nga dy faktorë kryesorë. Çmimi për njësi ra nga 3.99 lekë në 3.33 lekë, me efekt negativ prej 271 milionë lekësh në të ardhura. Njëkohësisht, sasia e eksportuar ra me 17%, ose 83 097 tonë më pak, duke sjellë një efekt tjetër negativ prej 331 milionë lekësh.
Kjo tregon se për naftën bruto, buxheti është goditur njëkohësisht nga çmimi më i ulët dhe nga rënia e volumit të eksportuar. Pra, shteti ka përfituar më pak jo vetëm sepse nafta është shitur më lirë, por edhe sepse është eksportuar më pak.
Rënie e fortë është shënuar edhe te mineralet e tjera. Të ardhurat nga kjo kategori u realizuan në rreth 469 milionë lekë, me një rënie prej 319 milionë lekësh, ose 40% më pak se 12-mujori i vitit 2024.
Në këtë kategori, ndikimi kryesor ka ardhur nga rënia e çmimit për njësi, nga 0.42 lekë në 0.27 lekë. Ky ndryshim ka sjellë një efekt negativ prej 272 milionë lekësh në të ardhura. Ndërkohë, sasia e eksportuar ra me 111 mijë tonë, ose 6%, me efekt negativ prej 47 milionë lekësh.
Të dhënat tregojnë se renta minerare mbetet një zë i ndjeshëm ndaj luhatjeve të tregut dhe ecurisë së eksporteve. Kur çmimet bien dhe sasitë e eksportuara pakësohen, buxheti arkëton më pak nga pasuritë natyrore të vendit.
Rënia prej 879 milionë lekësh në të ardhurat nga renta minerare është një sinjal për dobësimin e vlerës së eksporteve në sektorin nxjerrës gjatë vitit 2025. Nafta bruto dhe mineralet kanë sjellë më pak para në buxhet, duke treguar se të ardhurat nga shfrytëzimi i burimeve natyrore mbeten të varura nga çmimet, prodhimi dhe kërkesa për eksport. /ekofin.al
