Të dhënat nga Barometri i Sigurisë 2025 tregojnë se mungesa e bashkëpunimit ndërmjet shteteve të Ballkanit perceptohet gjerësisht si një pengesë serioze për marrëdhëniet rajonale. Gati nëntë nga dhjetë të anketuar — duke përfshirë ata që u përgjigjën “Po” (47.0%) dhe “Priren për po” (41.8%) — besojnë se mungesa e bashkëpunimit midis vendeve fqinje ndikon negativisht në dinamikat ndër-shtetërore. Vetëm një pakicë e vogël — 6.7% që priren të mos bien dakord dhe 3.4% që e mohojnë plotësisht — shprehin skepticizëm lidhur me ndikimin e këtij bashkëpunimi të dobët. Fakti që vetëm 1.0% janë të pasigurt tregon se kjo çështje është e kuptuar mirë dhe diskutohet gjerësisht.
Ky nivel i lartë dakordësie tregon se opinioni publik shqiptar është i vetëdijshëm për tensionet rajonale, por gjithashtu thellësisht i angazhuar në idenë se besimi, dialogu dhe veprimi i përbashkët janë thelbësorë për stabilitetin.
Edhe pse besimi i plotë mbetet i kufizuar, 64.5% e të anketuarve shprehin një shkallë optimizmi (19.3% “Po” dhe 45.2% “Priren për po”) për përmirësimin e sigurisë në Ballkan gjatë katër viteve të ardhshme. Ky optimizëm i kujdesshëm tregon se njerëzit shpresojnë për përparim, por mbeten realistë përballë sfidave ekzistuese.
Pengesat për pajtim
Të dhënat paraqesin një tablo të kujdesshme të pengesave ndaj pajtimit dhe ndërtimit të paqes në Ballkan, duke zbuluar një publik politikisht të ndërgjegjshëm dhe historikisht të vetëdijshëm. Perceptimi mbizotërues — i ndarë nga 40.1% e të anketuarve — është se aktorët politikë që përfitojnë nga ndarjet e vazhdueshme janë pengesa kryesore për paqen. Kjo sugjeron një skepticizëm të gjerë ndaj elitave vendore dhe besimin se konflikti, të paktën pjesërisht, mbahet gjallë qëllimisht për përfitim politik.
Një pjesë e konsiderueshme e popullsisë (29.5%) ia atribuon mungesën e përparimit ndërhyrjes së fuqive të mëdha ndërkombëtare. Kjo pasqyron një vetëdije rajonale të formësuar nga dekada manovrash gjeopolitike, ku ndikimi i jashtëm shihet jo si ndërmjetësim neutral, por si një faktor që shpesh ndërlikon tensionet lokale.
Interesante është se mungesa e besimit ndërpersonal midis popujve të Ballkanit përbën 16.0% të përgjigjeve, çka tregon se, megjithëse ekziston pasiguri shoqërore, ajo nuk shihet si shkaku rrënjësor. Dallimet etnike (9.3%) dhe ndarjet fetare (3.9%) përmenden shumë më rrallë, duke sugjeruar se faktorët të identitetit — shpesh të theksuar në narrativat historike — sot perceptohen si dytësorë ndaj dinamikave politike dhe strategjike.
Kërcënimet e perceptuara nga vendet
Shqiptarët perceptojnë Serbinë si kërcënimin më të madh ndaj sigurisë në Ballkan, me 61.7% të të anketuarve që e identifikojnë si të tillë. Këto qëndrime pasqyrojnë tensionet e gjata historike, veçanërisht në lidhje me Kosovën, dhe mosmarrëveshjet politike në vazhdim që ndikojnë në perceptimin e stabilitetit rajonal.
Një pjesë më e vogël, por sërish e konsiderueshme — 25.3% — e sheh Bosnjë-Hercegovinën si një kërcënim të mundshëm, ndoshta për shkak të shqetësimeve mbi paqëndrueshmërinë e brendshme, tensionet etnike dhe ndikimin që mund të ketë kjo situatë në mjedisin e sigurisë së Shqipërisë.
Vendet e tjera fqinje perceptohen shumë më pak si kërcënime: Greqia përmendet nga 8.3% e të anketuarve, ndoshta në lidhje me mosmarrëveshjet periodike për të drejtat e pakicave, kufijtë detarë ose çështje historike. Ndërsa Mali i Zi, Kroacia, Sllovenia dhe Maqedonia e Veriut përmenden nga më pak se 1%, duke treguar marrëdhënie përgjithësisht të qëndrueshme./ekofin.al

