Kultura në Shqipëri po fiton gjithnjë e më shumë peshë, jo vetëm si element identiteti kombëtar, por edhe si faktor që tërheq vizitorë, artistë dhe investime.
Të dhënat më të fundit të publikuara nga INSTAT tregojnë se gjatë vitit 2025 sektori kulturor ka njohur rritje të ndjeshme, veçanërisht në institucionet e trashëgimisë kulturore dhe në aktivitetet me pjesëmarrje ndërkombëtare.
Shifra më domethënëse lidhet me numrin e vizitorëve në muzetë, kalatë dhe parqet arkeologjike të vendit, i cili arriti në 1.523.587 persona, ose 15,9% më shumë krahasuar me vitin 2024. Ky tregues konfirmon interesin në rritje për destinacionet kulturore shqiptare dhe ndikimin që trashëgimia historike po ka në zhvillimin e turizmit.
Paralelisht, institucionet qendrore të artit dhe kulturës organizuan 1.272 shfaqje dhe premiera gjatë vitit, duke tërhequr 171.607 spektatorë. Aktiviteti artistik ka vijuar të mbetet i larmishëm, duke përfshirë teatro, opera, balet, kinema dhe ekspozita, të cilat vazhdojnë të jenë pika referimi për jetën kulturore në vend.
Një tjetër tregues pozitiv është dimensioni ndërkombëtar i kulturës shqiptare. Gjatë vitit 2025 u zhvilluan 314 aktivitete kulturore me pjesëmarrje ndërkombëtare, ku morën pjesë gjithsej 261.654 persona. Kosova, vendet e Bashkimit Evropian dhe Arabia Saudite rezultojnë ndër partnerët më aktivë, si për numrin e aktiviteteve ashtu edhe për pjesëmarrjen.
Në këto aktivitete u përfshinë 428 artistë të huaj. Arabia Saudite zuri vendin e parë me 29,7% të artistëve pjesëmarrës, e ndjekur nga Kosova me 11,7% dhe Italia me 9,8%. Kjo tregon se Shqipëria po shndërrohet gradualisht në një hapësirë më tërheqëse për bashkëpunime dhe shkëmbime kulturore ndërkombëtare.
Edhe arsimi i lidhur me kulturën vazhdon të mbetet një zgjedhje e rëndësishme për të rinjtë. Në vitin akademik 2025-2026 janë regjistruar 16.111 studentë në fusha studimi që lidhen me kulturën, ku Arkitektura dhe Ndërtimi kryeson me 6.119 studentë. Fushat e tjera përfshijnë artet, shkencat humane, gjuhët, gazetarinë dhe sportin.
Ndërkohë, sektori kulturor mbetet një burim i rëndësishëm punësimi. Sipas INSTAT, 33.893 persona janë të punësuar në aktivitete ose profesione të lidhura me kulturën, duke përfaqësuar 3% të totalit të të punësuarve në vend.
Nga ana ekonomike, çmimet e mallrave dhe shërbimeve kulturore kanë mbetur relativisht të qëndrueshme. Rritja më e lartë gjatë vitit 2025 është regjistruar te kategoria e librave, me 2,9%.
Megjithatë, pesha e kulturës në financat publike mbetet modeste. Shpenzimet publike për argëtim, kulturë dhe çështje fetare përbëjnë 1,65% të shpenzimeve totale të buxhetit dhe vetëm 0,50% të Prodhimit të Brendshëm Bruto. /ekofin.al
