Të mund të kërkosh të bëhesh shtetas italian pas pesë vjetësh qëndrimi në vend, në vend të dhjetë. Kjo është përmbledhtas përmbajtja e pyetjes së pestë të referendumit, ajo që do të ndodhet në fletën e verdhë në referendumin e datës 8 dhe 9 qershor, dhe është e vetmja që nuk ka të bëjë me çështjet e punës.
Më mirë të sqarojmë që në fillim se për çfarë nuk bëhet fjalë: nuk flitet për ius soli, as për ius scholae, pra për të mitur që bëhen shtetas italianë për shkak të lindjes apo ndjekjes së shkollës në Itali. Kjo pyetje lidhet me shtetësinë e kërkuar përmes qëndrimit në vend dhe synon të shkurtojë afatin për këtë procedurë.
Çfarë ndryshon
Aktualisht, një shtetas i një vendi joanëtar të Bashkimit Evropian mund të kërkojë shtetësinë italiane nëse ka qëndruar ligjërisht për të paktën 10 vjet në Itali. Kjo bazohet në një ligj të vitit 1992, i cili parashikohet të ndryshohet nga ky referendum (përmes shfuqizimit të disa pjesëve të tij që do të kenë efekt ndryshues).
Nëse fiton PO dhe referendumi arrin kuorumin: kërkesa mund të bëhet pas 5 vjetësh.
Nëse fiton JO ose referendumi nuk arrin kuorumin: mbetet në fuqi rregulli aktual prej 10 vjetësh.
Çfarë nuk ndryshon
Pavarësisht rezultatit, procedura mbetet e njëjtë: shtetësia jepet nga Presidenti i Republikës, pas marrjes së mendimit të Këshillit të Shtetit dhe me propozim të Ministrit të Brendshëm. Kjo mbetet një akt diskrecionar i “administratës së lartë”.
Gjithashtu, kërkesat bazë mbeten të pandryshuara:
Qëndrimi duhet të jetë ligjor dhe i pandërprerë,
Aplikanti duhet të ketë njohuri të gjuhës italiane të paktën në nivelin B1;
Duhet të ketë të ardhura minimale;
Nuk duhet të përbëjë rrezik për sigurinë publike (pra, nuk duhet të ketë dënime për vepra penale të rënda).
Edhe tani ekzistojnë disa kategori që mund të aplikojnë pas 5 vjetësh: refugjatët ose personat pa shtetësi; të huajt e rritur të birësuar; ata që punojnë për shtetin italian gjatë këtyre 5 viteve.
Çfarë ndodh me të miturit?
Ky referendum nuk prek rregullat për të miturit e huaj (të cilët aktualisht mund të fitojnë shtetësinë italiane në moshën 18 vjeç, nëse kanë qëndruar ligjërisht dhe pa ndërprerje në Itali që nga lindja). Por shkurtimi i afatit të qëndrimit mund t’i ndikojë në mënyrë të tërthortë: fëmijët e mitur të një personi që merr shtetësinë italiane, nëse jetojnë me të, e përfitojnë edhe ata automatikisht.
Si është situata në Evropë?
Afati 10-vjeçar është një nga më të gjatët në Evropë. Për shembull, kërkohen vetëm 5 vjet qëndrim në Francë, Gjermani, Portugali, Holandë dhe Suedi. Ndërsa në Spanjë, afati është 10 vjet, si në Itali.
Arsyet pro dhe kundër
Pro: Mbështetësit e votës “PO” besojnë se afati 10-vjeçar është i tepërt dhe diskriminues për ata që jetojnë prej vitesh në Itali, si dhe për fëmijët e tyre që nuk gëzojnë të drejtën e votës, qasje të barabartë në konkurset publike, mundësi të lehta për të studiuar jashtë apo për të përfaqësuar Italinë në sport. Në fjalë janë rreth 2.5 milionë njerëz.
Kundër: Ata që mbështesin votën “JO” mendojnë se afati 10-vjeçar është i përshtatshëm dhe se Italia jep më shumë shtetësi se vendet e tjera: në vitin 2024 janë dhënë 217 mijë shtetësi, një rritje krahasuar me vitin e kaluar (214 mijë).
Orari i votimit
Qendrat e votimit do të jenë të hapura të dielën, më 8 qershor, nga ora 07:00 deri në 23:00, dhe të hënën, më 9 qershor, nga ora 07:00 deri në 15:00.
Për të votuar nevojiten karta e votuesit dhe një dokument identiteti. Referendumi është i vlefshëm vetëm nëse merr pjesë më shumë se gjysma e personave me të drejtë vote./Përshtati nga Corriere della Sera, ekofin.al
