Shqipëria ka bërë përparim të ndjeshëm në përdorimin e internetit dhe tashmë është shumë pranë mesatares së Evropës Juglindore. Por raporti “South East Europe 2030 Strategy – State of Play in 2025”, i Këshillit të Bashkëpunimit Rajonal, tregon se dobësia kryesore mbetet interneti fiks, një tregues që lidhet drejtpërdrejt me cilësinë dhe qëndrueshmërinë e lidhjes.
Sipas raportit, përdorimi i internetit në Shqipëri arriti në 85.9% të popullsisë në vitin 2024, nga 68.6% që ishte në vitin 2019. Kjo do të thotë se brenda pesë viteve vendi është rritur me 17.3 pikë përqindje, duke iu afruar shumë mesatares rajonale prej 86.8%.
Në këtë tregues, Shqipëria qëndron pothuajse në të njëjtin nivel me Bosnjë-Hercegovinën, ku përdorimi i internetit është 86.1%, dhe Greqinë me 86.3%. Ajo është mbi Kroacinë, Bullgarinë dhe Moldavinë, por mbetet pas Maqedonisë së Veriut, Rumanisë, Sllovenisë, Malit të Zi, Serbisë dhe Turqisë.
Raporti vëren se në të gjithë Evropën Juglindore është arritur pothuajse akses universal në internet bazë. Mesatarja rajonale e individëve që përdorin internetin u rrit nga rreth 73% në vitin 2019 në 85% në vitin 2024. Për Shqipërinë, kjo tregon se hendeku i aksesit është ngushtuar dhe se gjithnjë e më shumë qytetarë janë bërë pjesë e jetës digjitale.
Por të dhënat ndryshojnë kur shihet interneti fiks. Sipas të dhënave të raportit, Shqipëria kishte 24.9 abonime në broadband fiks për 100 banorë në vitin 2024. Ky nivel është më i ulët se mesatarja e Europës Juglindore, që arrin në 32 abonime për 100 banorë.
Në këtë tregues, Shqipëria mbetet pas shumicës së vendeve të rajonit. Greqia ka 44.7 abonime për 100 banorë, Bullgaria 37, Rumania 35.8, Sllovenia 34.2, Serbia 33.4 dhe Mali i Zi 32.3. Edhe Maqedonia e Veriut, Moldavia, Kroacia dhe Bosnjë-Hercegovina kanë nivele më të larta se Shqipëria. Nga vendet për të cilat raporti jep të dhëna, Shqipëria lë pas vetëm Turqinë, me 23.4 abonime për 100 banorë.
Ky kontrast tregon se Shqipëria ka rritur numrin e qytetarëve online, por nuk ka arritur ende të njëjtin ritëm në shtrirjen e lidhjeve fikse. Përdorimi i internetit mund të rritet edhe nga telefonia celulare, ndërsa broadband-i fiks lidhet më shumë me lidhje të qëndrueshme në banesa, biznese, shkolla, institucione dhe ambiente pune.
Për qytetarët, kjo do të thotë se të qenët online nuk është e njëjta gjë me të pasurit internet të fortë dhe të qëndrueshëm. Një lidhje fikse më e mirë ndikon te puna nga shtëpia, mësimi online, shërbimet digjitale, bizneset e vogla, pagesat elektronike dhe komunikimi me administratën publike.
Raporti thekson se hendeku digjital në rajon nuk është më vetëm çështje aksesi, pra nëse qytetarët kanë apo jo internet. Tani problemi është më shumë cilësor: shpejtësia, besueshmëria, përballueshmëria dhe shtrirja e rrjeteve me kapacitet të lartë, sidomos në zonat jashtë qendrave të mëdha urbane.
Kjo është e rëndësishme edhe për ekonominë. Një vend që kërkon të zhvillojë shërbime digjitale, turizëm më të organizuar, administratë online, punë në distancë dhe biznese teknologjike nuk mund të mbështetet vetëm te përdorimi bazë i internetit. Ai ka nevojë për rrjete më të qëndrueshme dhe më të shpejta.
Në nivel rajonal, raporti nënvizon se përmirësimi i aksesit në internet është një nga arritjet më të qarta të periudhës së zbatimit të strategjisë SEE 2030. Megjithatë, ai paralajmëron se cilësia e lidhjes dhe aftësitë digjitale mbeten sfida të rëndësishme për vendet e Europës Juglindore. /ekofin.al
