Ndikimi i rrjeteve sociale mbi amerikanët po bëhet gjithnjë e më i dukshëm. Muajin e kaluar, një juri në një çështje historike në Kaliforni urdhëroi gjigantët teknologjikë Meta dhe YouTube të paguajnë 6 milionë dollarë dëmshpërblim për një grua të re, pasi gjykata dëgjoi se ajo ishte bërë e varur nga këto platforma. Në Nju Meksiko, një juri në një çështje paralele konstatoi gjithashtu se Meta dëmton shëndetin mendor të fëmijëve dhe urdhëroi pagesën e 375 milionë dollarëve dëmshpërblim për shkelje të ligjit shtetëror për mbrojtjen e konsumatorit.
Kompanitë kanë apeluar vendimet, por fitorja e aktivistëve në gjykata, së bashku me kërkimet e reja shkencore mbi dëmet e mundshme nga përdorimi i tepërt i rrjeteve sociale, sugjerojnë se trendi po ndryshon.
Një studim i publikuar vitin e kaluar zbuloi se një “detoks” i thjeshtë dixhital mund të fshijë efektivisht 10 vite rënie njohëse të lidhur me moshën, si dhe të përmirësojë shëndetin mendor tek 467 pjesëmarrës.
Studimi i botuar në PNAS Nexus pa që pjesëmarrësit bllokuan aksesin në internet në telefonat e tyre përmes një aplikacioni për dy javë.
Ata mund të bënin ende telefonata dhe të dërgonin mesazhe, si dhe të përdornin internetin nga pajisje të tjera si tabletë dhe laptopë. Arsyeja, sipas studiuesve, është se përdorimi i telefonit është “më kompulsiv dhe pa vetëdije” sesa ai i kompjuterit dhe ndërpret aktivitete të tjera sociale, si darka, shëtitjet apo shikimi i filmave.
Studiuesit zbuluan se koha mesatare që pjesëmarrësit kalonin online ra nga 314 minuta në 161 minuta dhe, në fund të dy javëve, ata raportuan përmirësime në humor, përqendrim të qëndrueshëm dhe shëndet mendor.
“Për ta vendosur këtë në kontekst, ndryshimi në aftësinë e matur objektivisht të përqendrimit të qëndrueshëm është afërsisht i njëjtë me rënien e lidhur me moshën për 10 vite,” shkruan autorët e studimit.
Edhe pjesëmarrësit që nuk e ndoqën plotësisht detoksin dyjavor patën përmirësime. “Pra, nuk është e nevojshme të kufizoheni përgjithmonë,” tha një nga autorët e studimit, Kostadin Kushlev, profesor i asociuar i psikologjisë në Universitetin Georgetown, për The Washington Post. “Edhe një detoks i pjesshëm dixhital, madje për disa ditë, duket se funksionon.”
Noah Castelo, bashkautor i studimit dhe profesor i asociuar në Shkollën e Biznesit të Universitetit të Albertës, shtoi se ideja për kërkimin erdhi nga përvoja e tij personale mbi ndërhyrjen e telefonit në jetën e përditshme.
“Këto teknologji mund të ndërhyjnë në aktivitete që ndryshe janë tërheqëse, si darka me miqtë,” tha ai.
Një tjetër studim i fundit zbuloi se edhe një periudhë e shkurtër larg telefonave inteligjentë mund të bëjë diferencë.
Studimi i Harvard-it, i publikuar në JAMA Network Open në nëntor, gjeti se ankthi, depresioni dhe pagjumësia u ulën mesatarisht tek pjesëmarrësit që reduktuan përdorimin e smartphone për një javë.
Studiuesit theksuan se jo të gjithë preken në të njëjtën mënyrë, ndaj një sfidë kyçe është identifikimi i personave më të ndjeshëm ndaj rrjeteve sociale, tha John Torous, profesor i asociuar dhe psikiatër në Harvard Medical School, si dhe autor kryesor i studimit.
Përgjigjet politike ndaj dëmeve të rrjeteve sociale ndryshojnë nga shteti në shtet dhe nga vendi në vend. Massachusetts këtë javë u afrua një hap më pranë miratimit të një ligji që do të ndalonte përdorimin e rrjeteve sociale për fëmijët nën 14 vjeç, ndërsa Indonezia u bë vendi më i fundit që vendos një ndalim për ata nën 16 vjeç.
“Për disa njerëz përdorimi është i tepruar ose i pamjaftueshëm, ndërsa për të tjerë është në nivelin e duhur. Identifikimi i atyre që dëmtohen është shumë i rëndësishëm,” tha Torous.
Torous dhe ekipi i tij janë veçanërisht të interesuar të studiojnë ata që krahasojnë veten me të tjerët në mënyrë që i bën të ndihen më keq, personat me probleme gjumi dhe ata që i drejtohen botës online si mekanizëm për të përballuar vetminë./Përshtati nga The Independent, ekofin.al
