“Fluturimet elektrike dhe hibride janë një pjesë thelbësore e zgjidhjes për ta bërë udhëtimin në distanca të shkurtra më të qëndrueshëm dhe më pak të varur nga karburanti i importuar për avionët.”
Udhëtarët evropianë mund të udhëtojnë me avionë elektrikë në disa nga linjat ajrore më të frekuentuara të kontinentit që në fillim të viteve 2030, falë përparimeve të shpejta teknologjike.
“Shumë njerëz ende mendojnë se avionët që funksionojnë me bateri janë një ëndërr e largët”, thotë Carlos López de la Osa, menaxher teknik i aviacionit në Federatën Evropiane për Transportin dhe Mjedisin (T&E). “Por fluturimet elektrike dhe hibride janë një pjesë thelbësore e zgjidhjes për ta bërë udhëtimin në distanca të shkurtra më të qëndrueshëm dhe më pak të varur nga karburanti i importuar për avionët.”
Me çmimet e gazit ende të paqëndrueshme për shkak të tensioneve në Lindjen e Mesme, fluturimet elektrike që nuk përdorin karburant po bëhen gjithnjë e më tërheqëse.
Përveç mbrojtjes së pasagjerëve nga goditjet e çmimeve të lëndëve djegëse fosile, ato prodhojnë më pak ndotje të ajrit dhe zhurmë, si dhe mund të lidhin zonat e largëta që shpesh anashkalohen nga operatorët kryesorë të avionëve.
Cilat linja ajrore evropiane mund të kalojnë në fluturime elektrike?
Start-up-et evropiane po garojnë për të ndërtuar avionë elektrikë që mund të përshkojnë distanca deri në 500 kilometra.
Sipas një analize të Agjencisë së Bashkimit Evropian për Sigurinë e Aviacionit (EASA), kjo do t’i bënte ata të aftë të shërbenin rreth një të katërtën e linjave ajrore të Evropës, përfshirë disa prej linjave më të frekuentuara të kontinentit.
Linjat e mundshme që bien brenda rrezes prej 500 kilometrash përfshijnë Londër – DubliN, Athinë – Santorini, Barcelona – Ibiza, Nisë – Korsikë dhe Romë – Sardenjë.
Ndërsa Franca ka ndërmarrë masa kundër fluturimeve në distanca të shkurtra duke ndaluar linjat ku ekziston një alternativë me tren që zgjat më pak se 2,5 orë, dhe Spanja ka propozuar një ndalim të ngjashëm, linja si këto – që lidhin ishuj ose kalojnë mbi ujë – nuk mund të zëvendësohen realisht me transport hekurudhor.
Avionët elektrikë mund të ndihmojnë në uljen e emetimeve në udhëtime të tilla, ku fluturimi ka shumë gjasa të mbetet një nga opsionet e vetme praktike.
Start-up-i gjerman Vaeridion vlerëson se avionët e tij elektrikë mund të operojnë përfundimisht me një kosto prej më pak se 0,50 euro për pasagjer për kilometër, e krahasueshme me çmimin e një udhëtimi me tren në klasë të parë.
Çmimet e ardhshme të biletave do të varen gjithashtu nga tarifat e aeroporteve, taksat dhe strategjitë e çmimeve të kompanive ajrore.
Vaeridion po ndërton një avion elektrik me nëntë vende, i cili synon të marrë certifikimin për transportin e pasagjerëve deri në vitin 2030.
Kompania ka siguruar angazhime nga kompani ajrore dhe operatorë avionësh për blerjen e 100 avionëve.
Madhësia e vogël e avionëve elektrikë të gjeneratës së parë do të thotë se ata nuk ka gjasa të konkurrojnë me avionët komercialë.
Në vend që të shërbejnë menjëherë linjat kryesore të fluturimeve në distanca të shkurtra, fillimisht pritet të përdoren për të lidhur rajonet rurale që nuk kanë lidhje me fluturimet e zakonshme.
Sa larg realitetit janë fluturimet komerciale elektrike?
Pesha e baterive e ka bërë prej kohësh aviacionin elektrik jo praktik, por përparimet e shpejta teknologjike po ndihmojnë në zgjidhjen e këtij problemi.
Përparimet në motorët elektrikë, integrimin e baterive dhe projektimin e avionëve kanë përmirësuar ndjeshëm perspektivën e aviacionit elektrik.
Megjithatë, dendësia energjetike e baterive vazhdon të përcaktojë peshën, madhësinë dhe autonominë e avionëve plotësisht elektrikë.
Edhe pse kompanitë e mëdha kanë mbetur prapa në zhvillimin e fluturimeve elektrike, me Airbus që së fundmi ka shtyrë zhvillimin e avionit të tij me zero emetime, novatorët evropianë po përpiqen të mbushin këtë boshllëk.
Politikat e rrepta klimatike, linjat më të shkurtra rajonale dhe rrjeti i dendur i aeroporteve të vogla e bëjnë Evropën një terren ideal për testimin e avionëve me bateri.
Në bashkëpunim me KLM, kompania holandeze e hapësirës ajrore Elysian Aircraft po zhvillon një avion të madh elektrik me bateri, i projektuar për të transportuar 90 persona në distanca deri në 1 000 kilometra, që në vitin 2035.
Ndërkohë, start-up-i francez Aura Aero po zhvillon një avion rajonal hibrid-elektrik me 19 vende, me një autonomi deri në 1 500 kilometra.
Kompania synon të marrë certifikimin në fund të vitit 2029 dhe planifikon që më vonë të zgjerojë prodhimin për të krijuar avionë me 40 deri në 90 vende.
“Të qenit hibrid do ta ndihmojë avionin tonë të shkojë më larg, por gjithsesi ai ul emetimet deri në 80% – dhe mund të përdorë lehtësisht karburant të qëndrueshëm për aviacionin [SAF], në vend të karburantit tradicional të avionëve”, thotë Antoine Toulemont, këshilltar për çështjet evropiane në kompani.
“Edhe me çmimet e sotme të karburantit, ne vlerësojmë një ulje prej 50% të kostove direkte të operimit.”
A janë fluturimet elektrike një zgjedhje e gjelbër për udhëtimet?
Megjithëse pritet që karburanti i qëndrueshëm për aviacionin (SAF) të luajë një rol të rëndësishëm në uljen e emetimeve të fluturimeve në distanca të gjata, duke zvogëluar varësinë nga karburanti tradicional i avionëve, furnizimet mbeten të kufizuara dhe ekspertët kanë vënë në pikëpyetje pretendimet e prodhuesve për qëndrueshmërinë e tij.
Shumë ekspertë argumentojnë se furnizimet vërtet të qëndrueshme nuk ka gjasa të jenë të disponueshme në sasi të mjaftueshme për të përmbushur rritjen e vazhdueshme të aviacionit, duke e bërë elektrifikimin e drejtpërdrejtë një alternativë më të gjelbër.
Por edhe kjo ka kufizimet e veta.
Ndërsa avionët elektrikë me bateri eliminojnë përdorimin e karburantit gjatë fluturimit, ndikimi i tyre i përgjithshëm në klimë varet ende nga mënyra se si prodhohet energjia elektrike që përdoret për karikimin e tyre, si dhe nga emetimet që lidhen me prodhimin e baterive dhe pjesëve të tjera.
“Fluturimi elektrik do të jetë një pjesë thelbësore e një bote udhëtimesh me emetime të ulëta të karbonit, veçanërisht kur bëhet fjalë për uljen e emetimeve në linja si Londër–Dublin, të cilat nuk mund të zëvendësohen lehtësisht me mjete të tjera”, thotë Anna Hughes, drejtoreshë e grupit të fushatës Flight Free UK.
“Por duhet ta mbajmë njërin sy te realiteti: ky lloj fluturimi është me të vërtetë pa karbon vetëm kur furnizohet me energji nga burime të rinovueshme.”
Me kërkesën për energji që pritet të rritet paralelisht me elektrifikimin, Hughes paralajmëron se “aktivitetet jo thelbësore, si fluturimet”, nuk duhet të kenë përparësi ndaj nevojave themelore, si ngrohja e shtëpive dhe prodhimi i ushqimit.
“Realiteti i dekarbonizimit të transportit do të jetë në mënyrë të pashmangshme udhëtimi shumë më pak, investimi i madh në hekurudha dhe vetëm më pas elektrifikimi i fluturimeve që do të mbeten”, shton ajo.
Në korrik, Komisioni Evropian propozoi zgjerimin e financimeve për dekarbonizimin e aviacionit, në mënyrë që mbështetja financiare të mund të drejtohet gjithashtu drejt zhvillimit të avionëve elektrikë, krahas avionëve që përdorin SAF dhe atyre me hidrogjen./Përshtati nga Euronews, ekofin.al
