Rezerva Federale e SHBA-së ka ulur normat e interesit për të tretën herë këtë vit, edhe pse përçarjet e brendshme krijojnë pasiguri mbi ulje të tjera gjatë muajve të ardhshëm. Banka qendrore tha të mërkurën se po ulte objektivin për normën e saj kryesore të huadhënies me 0.25 pikë përqindje, duke e vendosur atë në intervalin 3.50% – 3.75% – nivelin më të ulët në tre vitet e fundit.
Por vendimmarrësit nuk bien dakord se si Fed duhet të balancojë dy prioritete konkurruese: një treg punësimi që po dobësohet nga njëra anë, dhe rritjen e çmimeve nga ana tjetër. Parashikimet ekonomike të Fed-it, të publikuara të mërkurën, sugjerojnë se vitin e ardhshëm mund të ketë vetëm një ulje tjetër, edhe pse të dhënat e reja mund ta ndryshojnë këtë.
Kryetari i Fed-it, Jerome Powell, tha se bankierëve qendrorë u duhet kohë për të parë se si tre uljet e këtij viti do të ndikojnë në ekonominë amerikane. Ai shtoi se para takimit të janarit, vendimmarrësit do të shqyrtojnë me kujdes çdo të dhënë të re. “Ne jemi në një pozicion të mirë për të pritur dhe për të parë se si evoluon ekonomia,” u tha Powell gazetarëve.
Ata që shpresojnë për ulje të mëtejshme të normave të interesit – përfshirë Presidentin Donald Trump – mund të duhet të presin. Fed po përballet me një “situatë shumë sfiduese” ndërsa përpiqet të menaxhojë rreziqet e inflacionit në rritje dhe të papunësisë, tha Powell, duke shtuar: “Nuk mund të bësh dy gjëra njëkohësisht.”
Vendimi i së mërkurës për të ulur normat nuk ishte unanim, çka tregon përçarje në rritje mes bankierëve qendrorë lidhur me perspektivën ekonomike të SHBA-së. Tre zyrtarë të Fed-it u shprehën kundër. Stephen Miran, i cili është në pushim nga posti i tij në Këshillin e Këshilltarëve Ekonomikë të Trump-it, votoi për një ulje më të madhe prej 0.5 pikë përqindje. Austan Goolsbee, president i Bankës Rajonale të Rezervës Federale të Çikagos, dhe Jeffrey Schmid, president i Bankës së Rezervës Federale të Kansas City, votuan për të mbajtur normat të pandryshuara.
Trump, i cili ka kërkuar në mënyrë të përsëritur që Powell të ulë normat, tha pas takimit se ulja duhej të ishte “të paktën e dyfishuar”. “Normat tona duhet të jenë shumë më të ulëta,” tha ai gjatë një diskutimi në Shtëpinë e Bardhë. “Ne duhet të kemi normat më të ulëta në botë.”
Një mungesë e të dhënave gjatë mbylljes më të gjatë të qeverisë amerikane – e cila përfundoi në nëntor – i ka lënë vendimmarrësit pjesërisht në errësirë mbi gjendjen reale të ekonomisë. Por shqetësimet për një treg punësimi që po ngadalësohet vazhdojnë të peshojnë më shumë se frika nga inflacioni, të paktën për momentin. Norma e papunësisë u rrit nga 4.3% në 4.4% në shtator, sipas një raporti të vonuar të Departamentit të Punës.
Ulja e normave të interesit synon të nxisë tregun e punës duke ulur kostot e huamarrjes për bizneset. Inflacioni mbetet mbi objektivin 2% të Fed-it. Në shtator arriti në 3% për herë të parë që prej janarit. Edhe pse tarifat doganore po rrisin disa çmime për konsumatorët, leximet e inflacionit më të ulëta se pritshmëritë së fundmi i kanë lejuar Fed-it të fokusohet te përmirësimi i tregut të punës përmes uljes së normave, sipas analistëve.
Colleen McHugh, konsulente në platformën e investimeve Wealthify, tha se inflacioni mbi objektiv e vështirëson uljen e normave, por duket se tregu i punës i ka shtyrë drejt këtij vendimi. Ajo pret një deri në dy ulje të tjera vitin e ardhshëm. “Mendoj se ngërçi në SHBA është se ka shumë presion politik mbi kryetarin e Fed-it dhe komitetin për të ulur normat,” i tha ajo BBC-së.
Mospajtime dhe kundërshtime
Vendimmarrësit mbeten të ndarë mbi rrugën e mëtejshme të normave të interesit. I pyetur për mospajtimet e brendshme, Powell pranoi se është “e pazakontë” të ketë “tension të vazhdueshëm” mes dy mandateve të Fed-it: stabilitetit të çmimeve dhe papunësisë së ulët. “Dhe kur ke këtë, ky është rezultati,” tha ai, duke iu referuar përçarjes në rritje.
Por Powell e përshkroi debatin e brendshëm si të menduar dhe të respektueshëm. “Ne bashkohemi dhe arrijmë në një pikë ku mund të marrim një vendim,” tha ai.
Bankierët qendrorë pritet të kenë më shumë qartësi javën e ardhshme, me publikimin e të dhënave zyrtare për tregun e punës dhe inflacionin për nëntorin. Të dhënat e reja mund të ndryshojnë perspektivën e vendimmarrësve, duke forcuar mundësinë për lehtësim të mëtejshëm vitin e ardhshëm nëse shfaqen shenja të reja të ngadalësimit të tregut të punës.
Kush do ta zëvendësojë Powell-in?
Kërkimi i Trump-it për zëvendësimin e Powell-it si kryetar i Fed-it, kur mandati i tij të përfundojë në maj, po shton pasigurinë për kursin e ardhshëm të politikës monetare. Trump mund të shpallë kandidatin brenda disa javësh.
Kevin Hassett, ekonomist konservator afatgjatë dhe këshilltar kyç ekonomik i Trump-it, shihet si kandidati kryesor. Një besnik i Trump-it, Hassett ka shërbyer si kryetar i Këshillit të Këshilltarëve Ekonomikë gjatë mandatit të parë të presidentit dhe aktualisht drejton Këshillin Kombëtar Ekonomik. Ai ka qenë një mbrojtës i fortë i politikave ekonomike të Trump-it, duke minimizuar të dhënat që tregojnë dobësim të ekonomisë, duke përsëritur pretendimet për paragjykim në Byro-në e Statistikave të Punës dhe duke mbështetur qasjen e Trump-it ndaj Fed-it.
Besnikëria e Hassett ndaj presidentit ka ngritur pikëpyetje mes analistëve mbi pavarësinë e tij të mundshme. Emra të tjerë të përmendur për postin përfshijnë ekonomistin Kevin Warsh, anëtarin aktual të Bordit të Fed-it Christopher Waller dhe madje Sekretarin e Thesarit, Scott Bessent.
Trump është “ende duke vendosur dhe po kërkon dikë që do të jetë në linjë me mënyrën e tij të të menduarit,” tha për BBC Thomas Hoenig, bashkëpunëtor i lartë në Mercatus Center. Kandidatët, shtoi ai, “duhet të projektojnë se do të jenë të pavarur, përndryshe tregjet do të bëhen nervoze – dhe kjo do të sjellë më shumë volatilitet.”
I pyetur të mërkurën nëse kërkimi i Trump-it për një kryetar të ri po pengon punën e tij ose po ndikon në mendimin e tij, Powell u përgjigj prerë: “Jo.”/Përshtati nga BBC, ekofin.al
