Një raport i ri i Financial Action Task Force (FATF) vë në dukje se rritja e shpejtë e stablecoins po transformon ekosistemin e kriptomonedhave, duke sjellë përfitime për pagesat ndërkombëtare dhe inovacionin financiar, por njëkohësisht edhe rreziqe të reja për pastrimin e parave, financimin e terrorizmit dhe shmangien e sanksioneve ndërkombëtare. Analiza e publikuar në mars 2026 fokusohet veçanërisht tek përdorimi i stablecoins dhe portofolave të pamenaxhuar nga institucione financiare në transaksionet peer-to-peer.
Raporti thekson se tregu i stablecoins është zgjeruar me ritme shumë të shpejta gjatë viteve të fundit. Deri në mesin e vitit 2025 në qarkullim kishte më shumë se 250 stablecoins, ndërsa kapitalizimi total i tregut i kalonte 300 miliardë dollarët. Në disa raste, volumi ditor i tregtimit të tyre ka tejkaluar edhe atë të Bitcoin. Stablecoins të mbështetur nga valuta fiat, kryesisht nga dollari amerikan, dominojnë këtë treg dhe përbëjnë pjesën dërrmuese të aktivitetit në këtë segment të kriptoekonomisë.
Adoptimi i tyre është nxitur nga avantazhe të qarta për përdoruesit dhe institucionet financiare. Stablecoins mundësojnë pagesa ndërkombëtare më të shpejta dhe më të lira, funksionojnë pa kufizime orare si sistemi bankar tradicional dhe mund të përdoren lehtësisht për transferime ndërkufitare. Në disa ekonomi me monedha të paqëndrueshme, ato përdoren edhe si një alternativë për ruajtjen e vlerës së kursimeve.
Megjithatë, FATF paralajmëron se këto karakteristika i bëjnë stablecoins tërheqëse edhe për aktorë kriminalë. Stabiliteti relativ i çmimit dhe likuiditeti i lartë i tyre e bëjnë këtë instrument financiar një mjet të përshtatshëm për transferimin dhe fshehjen e fondeve të paligjshme. Sipas të dhënave të përfshira në raport, stablecoins janë bërë tashmë asetet virtuale më të përdorura në transaksione të lidhura me krime financiare.
Raporti përmend një gamë të gjerë aktivitetesh kriminale ku stablecoins po përdoren gjithnjë e më shpesh. Këtu përfshihen skemat e mashtrimit financiar dhe investimeve të rreme, trafikimi i drogës, pastrimi i parave, si dhe financimi i terrorizmit. Në shumë raste stablecoins përdoren si pjesë e një zinxhiri më të gjatë transaksionesh që synojnë të fshehin origjinën e fondeve dhe të komplikojnë gjurmimin e tyre nga autoritetet.
Një element që rrit ndjeshëm rrezikun sipas FATF është përdorimi i portofolave të pamenaxhuar, të njohur si “unhosted wallets”. Këta portofola kontrollohen drejtpërdrejt nga përdoruesit dhe nuk menaxhohen nga banka apo platforma të rregulluara financiare. Si rezultat, transaksionet mes dy portofolave të tillë mund të realizohen pa ndërmjetës financiar dhe pa zbatimin e rregullave të identifikimit të klientit apo raportimit të transaksioneve të dyshimta.
FATF thekson se ky lloj transaksioni peer-to-peer krijon një boshllëk të rëndësishëm në sistemin global të luftës kundër pastrimit të parave. Edhe pse transaksionet në blockchain janë teknikisht të dukshme, identiteti i përdoruesve mbetet shpesh anonim ose pseudonim, duke e bërë shumë më të vështirë për autoritetet të identifikojnë personat pas tyre.
Raporti analizon gjithashtu mënyrën se si stablecoins janë përdorur nga aktorë shtetërorë dhe grupe të organizuara kriminale për të shmangur sanksionet ndërkombëtare. Për shembull, grupe të lidhura me Korenë e Veriut kanë përdorur stablecoins për të pastruar fonde të vjedhura nga sulme kibernetike dhe për të financuar aktivitete të ndaluara nga rezolutat ndërkombëtare. Në disa raste, stablecoins janë përdorur edhe për pagesa në tregtinë e armëve ose për blerjen e materialeve strategjike.
Përballë këtyre rreziqeve, FATF rekomandon forcimin e kuadrit rregullator për stablecoins dhe aktorët e përfshirë në këtë ekosistem. Organizata nënvizon nevojën që vendet të licencojnë dhe mbikëqyrin ofruesit e shërbimeve të kriptomonedhave, të zbatojnë rregulla të qarta për identifikimin e klientëve dhe të përdorin teknologji të avancuara për monitorimin e transaksioneve në blockchain.
Në të njëjtën kohë, raporti sugjeron që emetuesit e stablecoins mund të përdorin funksione të integruara në smart contracts për të bllokuar ose ngrirë fonde që lidhen me aktivitete kriminale. Këto mekanizma mund të ndihmojnë autoritetet ligjzbatuese në ndalimin e transaksioneve të dyshimta dhe në konfiskimin e fondeve të paligjshme.
Në përfundim, FATF thekson se ndërsa stablecoins kanë potencial të madh për të transformuar pagesat globale dhe për të rritur efikasitetin e sistemit financiar, rritja e tyre duhet të shoqërohet me një mbikëqyrje të fortë dhe bashkëpunim ndërkombëtar. Pa një kuadër të koordinuar rregullator, organizata paralajmëron se ky segment i ekonomisë digjitale mund të kthehet në një kanal gjithnjë e më të rëndësishëm për krimin financiar në nivel global. /ekofin.al
