Në Ditën Botërore të Familjes, të dhënat më të fundit të INSTAT tregojnë se familja shqiptare po kalon një transformim të fortë demografik dhe ekonomik: familje më të vogla, më pak fëmijë dhe gjithnjë e më shumë të moshuar që jetojnë vetëm.
Sipas Censusit 2023, në Shqipëri jetojnë 2.4 milionë banorë të organizuar në rreth 755,950 familje, me një madhësi mesatare prej 3.2 anëtarësh për familje. Krahasuar me dekadat e mëparshme, kjo tregon tkurrje të qartë të familjes tradicionale shqiptare.
Të dhënat tregojnë gjithashtu rritje të ndjeshme të familjeve të vogla dhe individëve që jetojnë vetëm. Rreth 103 mijë persona në Shqipëri jetojnë pa asnjë anëtar tjetër të familjes në banesë, ndërsa afro 64 mijë prej tyre janë të moshuar mbi 65 vjeç. Pra, mbi 62% e personave që jetojnë vetëm i përkasin moshës së tretë.
Fenomeni lidhet drejtpërdrejt me emigracionin, uljen e lindjeve dhe plakjen e popullsisë. Sot, një në pesë shqiptarë është mbi 65 vjeç, ndërsa në Censusin e vitit 2011 raporti ishte një në nëntë.
Nga ana tjetër, edhe struktura familjare po ndryshon. INSTAT evidenton se familjet pa fëmijë dhe çiftet me një fëmijë janë në rritje, ndërsa norma e fertilitetit në Shqipëri ka rënë pranë 1.2–1.4 fëmijë për grua, shumë poshtë nivelit të zëvendësimit të popullsisë. Diskutimet publike dhe reagimet sociale tregojnë se kostot e jetesës, emigracioni dhe pasiguria ekonomike po shtyjnë shumë çifte të vonojnë ose shmangin krijimin e familjes.
Në aspektin ekonomik, INSTAT raportoi se të ardhurat mesatare mujore për frymë u rritën ndjeshëm gjatë vitit 2024. Sipas Anketës së të Ardhurave dhe Nivelit të Jetesës, të ardhurat mujore të disponueshme për frymë arritën rreth 51 mijë lekë, me një rritje mbi 23% krahasuar me vitin pararendës.
Ndërkohë, për vitin 2023 të ardhurat mesatare mujore për frymë ishin rreth 42,200 lekë.
Megjithatë, rritja e të ardhurave nuk ka eliminuar pasigurinë sociale. Sipas INSTAT, rreth 545 mijë shqiptarë vazhdojnë të jetojnë në rrezik varfërie, ndërsa familjet me fëmijë mbeten më të ekspozuara ndaj vështirësive ekonomike. Kufiri i varfërisë për vitin 2024 llogaritet rreth 324 mijë lekë në vit për individ.
Kështu, në Ditën Botërore të Familjes, Shqipëria paraqet një tablo kontradiktore: më shumë të ardhura dhe paga më të larta, por njëkohësisht më pak fëmijë, më shumë vetmi dhe një familje tradicionale që po zvogëlohet vit pas viti. /ekofin.al
