Ndërsa Europa përballet me një krizë energjetike në kushtet e tregjeve të paqëndrueshme të karburanteve fosile, investimet në burimet e rinovueshme kanë rezultuar thelbësore për të mbrojtur konsumatorët dhe bizneset nga rritjet më të mëdha të çmimeve.
Që nga viti 2019, Spanja ka dyfishuar kapacitetin e saj të energjisë nga era dhe dielli, duke shtuar mbi 40 GW – më shumë se çdo vend tjetër i BE-së, përveç Gjermanisë, tregu i energjisë së së cilës është dy herë më i madh se ai i Spanjës. Si rezultat, çmimi i energjisë elektrike në Spanjë ndikohet shumë më pak nga luhatjet e vazhdueshme të kostos së gazit, i cili u rrit me 55% një ditë pas nisjes së luftës me Iranin dhe ka vijuar të luhatet.
Në Mbretërinë e Bashkuar, energjia e erës ka ndihmuar në vendosjen e një rekordi të ri për burimet e rinovueshme. Më 26 mars, prodhimi britanik nga era arriti një nivel rekord prej 23,880 megavatësh, energji e mjaftueshme për të furnizuar 23 milionë shtëpi.
Një analizë nga SolarPower Europe zbuloi se shfrytëzimi i dritës së diellit për prodhimin e energjisë i ka kursyer Europës më shumë se 100 milionë euro në ditë që nga 1 marsi, duke çuar kursimet totale në mbi 3 miliardë euro. Nëse çmimet e gazit mbeten të larta, ekspertët thonë se kursimet totale në vitin 2026 mund të arrijnë deri në 67.5 miliardë euro.
Një raport i ri tregon se energjia elektrike është bërë mesatarisht gati 25% më e lirë në disa vende europiane gjatë periudhës 2023–2025, falë burimeve të rinovueshme.
Era dhe dielli mund të ulin ekspozimin e Europës ndaj goditjeve nga karburantet fosile
“Një literaturë në rritje tregon rolin që luan energjia e rinovueshme në zëvendësimin e prodhimit me kosto të lartë nga karburantet fosile në përzierjen energjetike dhe, në këtë mënyrë, ushtron presion në ulje mbi çmimet me shumicë të energjisë elektrike,” shkruan Positive Money në raportin e saj.
Organizata gjeti se zgjerimi i prodhimit nga burimet e rinovueshme uli çmimet e energjisë elektrike mesatarisht me 24.2% gjatë periudhës 2023–2025 në 19 vendet e analizuara. Të dhënat tregojnë gjithashtu se ndikimi në çmime bëhet më i fortë sa më shumë burime të rinovueshme hyjnë në rrjet.
Megjithatë, shkëputja e çmimeve të energjisë elektrike nga çmimet e gazit mbetet ende në fazë të hershme në shumë sisteme energjetike europiane.
“Gjetjet tona nënvizojnë rëndësinë e vendosjes së energjisë nga era dhe dielli, të cilat, së bashku me burimet e fleksibilitetit, mund të reduktojnë ndjeshëm ekspozimin e tregjeve europiane të energjisë ndaj goditjeve nga karburantet fosile,” thekson organizata. “Në këtë mënyrë, ky proces e bën më tërheqëse elektrifikimin e ekonomisë, duke ulur më tej varësinë e Europës nga karburantet fosile.”
‘Një mundësi për të ulur cenueshmërinë e Europës’
Sipas Positive Money, nga këto gjetje dalin dy implikime kryesore për politikat publike.
Në vendet me kapacitete të kufizuara të energjisë nga era dhe dielli, përshpejtimi i investimeve në këto burime është një mënyrë e shpejtë për të ulur çmimet me shumicë të energjisë elektrike. Ndërsa në vendet me kapacitete të mëdha, zgjerimi i burimeve të fleksibilitetit do të ndihmonte më tej në shkëputjen e çmimeve nga faktorët tradicionalë të kostos.
Kjo përfshin investime në bateri për ruajtjen e energjisë së tepërt, nxitjen e paneleve diellore në familje dhe politika për balancimin e kërkesës me ofertën, si tarifat e ndryshueshme.
“Ekspozimi i çmimeve të energjisë ndaj goditjeve nga karburantet fosile e vështirëson elektrifikimin e ekonomisë, që është një shtyllë kyçe e tranzicionit energjetik,” thekson organizata. “Megjithatë, përshpejtimi i këtyre ndryshimeve në nivel sistemi çon në shkëputjen e çmimeve të energjisë nga goditjet e karburanteve fosile, duke mbështetur më tej elektrifikimin.”
Ngjarjet e fundit nënvizojnë urgjencën për të përshpejtuar këto tendenca.
“Goditjet e vazhdueshme nga karburantet fosile cenojnë sigurinë energjetike të Europës, stabilitetin e çmimeve dhe konkurrueshmërinë,” thotë Positive Money. “Në mungesë të përparimit të mjaftueshëm të shpejtë, Europa do të mbetet e ekspozuar ndaj rreziqeve të shumanshme që sjell varësia nga karburantet fosile.”/Përshtati nga Euronews, ekofin.al
