Deklarata Individuale Vjetore e të Ardhurave Personale (DIVA) për vitin tatimor 2025 po kthehet në një nga çështjet më të ndjeshme për mijëra shqiptarë që jetojnë dhe punojnë jashtë vendit, por që ruajnë lidhje ekonomike, familjare apo pasurore me Shqipërinë. Për të shmangur pasigurinë, gabimet dhe rrezikun e penaliteteve, ALTAX ka publikuar një udhëzues të detajuar dhe praktik për plotësimin e DIVA-s, i cili synon të thjeshtojë një proces që shpesh perceptohet si i ndërlikuar dhe teknik.
Kujt i drejtohet udhëzuesi dhe pse është i rëndësishëm
Udhëzuesi është hartuar posaçërisht për rezidentët fiskalë shqiptarë që jetojnë jashtë Shqipërisë, duke përfshirë emigrantë, punëtorë sezonalë, freelancerë digjitalë, pensionistë, pronarë pronash apo investitorë individualë. Ai bazohet në Ligjin nr. 29/2023 “Për tatimin mbi të ardhurat”, të ndryshuar deri në vitin 2025, si dhe në Udhëzimin nr. 26/2023 të Ministrit të Financave, duke reflektuar praktikat zyrtare për vitin tatimor 2025 (të ardhurat e realizuara nga 1 janari deri më 31 dhjetor 2025, që deklarohen deri më 31 mars 2026).
Qëllimi kryesor është të kthejë DIVA-n nga një formular formal në një proces logjik dhe të kuptueshëm, duke sqaruar qartë se kush ka detyrim deklarimi, çfarë të ardhurash përfshihen, si llogaritet tatimi dhe si shmanget tatimi i dyfishtë.
Kush ka detyrim të plotësojë DIVA-n
Sipas udhëzuesit, DIVA është e detyrueshme për çdo individ rezident fiskal shqiptar që ka realizuar të ardhura bruto globale mbi 1.200.000 lekë gjatë vitit 2025, për individët me më shumë se një punëdhënës (edhe nëse njëri është jashtë Shqipërisë), si dhe për ata që kanë të ardhura nga investime apo kërkojnë rimbursim tatimi ose zbritje familjare. Për jorezidentët fiskalë, detyrimi lind vetëm nëse kanë të ardhura me burim në Shqipëri mbi 2.000.000 lekë dhe përdoret formulari D2, ndryshe nga D1 për rezidentët.
Rezident apo jorezident fiskal: dallimi që ndryshon gjithçka
Një pjesë kyçe e udhëzuesit është sqarimi i statusit të rezidencës fiskale, i cili përcakton drejtpërdrejt se cilat të ardhura tatohen në Shqipëri. Një individ konsiderohet rezident fiskal nëse ka banesë të përhershme në Shqipëri, qëndron më shumë se 183 ditë në vit, ose ka këtu qendrën e interesave vitale personale apo ekonomike. Në këtë rast, tatimi zbatohet mbi të gjitha të ardhurat globale, brenda dhe jashtë vendit, me të drejtë krediti tatimor për taksat e paguara jashtë. Nëse asnjë nga këto kritere nuk plotësohet, individi trajtohet si jorezident dhe tatohet vetëm për burimet shqiptare.
Çfarë të ardhurash deklarohen dhe si tatohen
Udhëzuesi ndan qartë tre kategoritë kryesore të të ardhurave: nga punësimi, biznesi dhe investimet. Pagat tatohen me normë progresive 13% deri në 2.04 milionë lekë dhe 23% mbi këtë kufi. Biznesi i vogël dhe aktiviteti freelance me të ardhura bruto deri në 14 milionë lekë përfiton normë 0% tatim deri në vitin 2029, ndërsa investimet (qira, interesa, fitime kapitale, kriptomonedha) tatohen kryesisht me 15% mbi fitimin neto. Dividentët nga kompani shqiptare tatohen me 8% tatim përfundimtar në burim.
Një vëmendje e veçantë i kushtohet të ardhurave nga jashtë, për të cilat rezidentët fiskalë shqiptarë mund të aplikojnë kredi tatimore, duke shmangur tatimin e dyfishtë sipas marrëveshjeve ndërkombëtare ose, në mungesë të tyre, sipas ligjit shqiptar.
Pensionet e huaja: një lehtësim i rëndësishëm për emigrantët
Një nga sqarimet më të rëndësishme të udhëzuesit lidhet me pensionet e huaja. Pensionet shtetërore të paguara nga vende të tjera, si Italia, Gjermania, Greqia apo SHBA, përjashtohen nga tatimi mbi të ardhurat personale në Shqipëri, pavarësisht statusit rezident apo jorezident. Ato deklarohen vetëm për qëllime informative, nëse individi ka detyrim DIVA për arsye të tjera, por nuk krijojnë tatim shtesë.
Zbritjet familjare dhe përfitimet që shpesh harrohen
Udhëzuesi vë theksin edhe te zbritjet personale dhe familjare, të cilat aplikohen vetëm përmes DIVA-s vjetore. Rezidentët fiskalë mund të përfitojnë kompensim 48.000 lekë në vit për çdo fëmijë nën 18 vjeç, si dhe zbritje për shpenzime arsimore deri në 100.000 lekë në vit, duke çuar shpesh në rimbursim tatimi. Për jorezidentët, këto zbritje nuk aplikohen.
Afatet, penalitetet dhe këshillat praktike
Deklarata DIVA për vitin 2025 dorëzohet ekskluzivisht online përmes e-Albania ose e-Tax, jo më vonë se 31 mars 2026. Dorëzimi me vonesë sjell penalitete automatike, ndaj udhëzuesi rekomandon mbledhjen paraprake të dokumentacionit: certifikata nga punëdhënësit e huaj, dëshmi të tatimeve të paguara jashtë, kontrata qiraje, evidenca bankare apo kripto, si dhe dokumente familjare. /ekofin.al
