Shqiptarët vijojnë të besojnë fort tek anëtarësimi në Bashkimin Evropian. Madje shumica mendojnë se ai do të jetë i afërt. Përgjigjet ndaj pyetjes “Çfarë do të thotë Bashkimi Evropian për ju personalisht?” zbulojnë fillimisht aspiratat e qytetarëve shqiptarë.
Të dhënat nga Security Barometer 2025 tregojnë se prosperiteti ekonomik (32.33%) dhe liria për të udhëtuar, studiuar dhe punuar kudo në BE (31.89%) janë dy lidhjet personale më të forta që shqiptarët kanë me Unionin. Kjo reflekton perceptimin e BE-së si portë drejt mundësive, mobilitetit dhe një cilësie më të mirë jete, jo thjesht si entitet politik.
Përtej aspiratave materiale, një pjesë e konsiderueshme e të anketuarve e lidh BE-në me demokracinë (12.44%) dhe paqen (11.7%) – vlera që pasqyrojnë shpresat për llogaridhënie institucionale, sundim të ligjit dhe stabilitet rajonal. Edhe pse jo ndër zgjedhjet kryesore, këto mbeten thelbësore për tërheqjen simbolike që BE-ja ushtron, veçanërisht te grupet e angazhuara në reforma qeverisëse dhe forcimin e shoqërisë civile.
Ndërkohë, mbrojtja sociale (5.27%) doli si një zgjedhje e dytë më e dukshme (12.67%), duke sugjeruar se, edhe pse jo menjëherë prioritet, shumë shqiptarë vlerësojnë modelin social evropian dhe fokusin e tij te barazia dhe mbështetja për grupet e brishta.
Në anën tjetër, lidhjet negative me BE-në janë margjinale. Vetëm 1.35% e të anketuarve e lidhin me humbjen e identitetit kulturor, 1.33% me mungesën e kontrollit kufitar, 0.78% me shpenzime të panevojshme, dhe 0.67% me burokraci. Këto përqindje tregojnë se skepticizmi ekziston, por nuk është i përhapur, megjithatë nënvizojnë nevojën për të adresuar frikën ndaj humbjes së sovranitetit, erozionit kulturor dhe kompleksitetit institucional, veçanërisht në zonat apo grupet më të ndjeshme ndaj dezinformimit.
Optimizëm i kujdesshëm për anëtarësimin deri në vitin 2030
Sipas sondazhit, shqiptarët shfaqin një besim të kujdesshëm por të qëndrueshëm në rrugën drejt anëtarësimit në BE. Të pyetur nëse besojnë se Shqipëria do të bëhet anëtare e BE-së deri në vitin 2030, 43.1% u përgjigjën “Po” dhe 21.5% “Priren për po” — pra 64.6% e të anketuarve shprehin besim ose optimizëm të matur se integrimi do të ndodhë në pesë vitet e ardhshme.
Ky shumicë optimiste tregon se besimi publik në procesin e integrimit mbetet i qëndrueshëm, pavarësisht kompleksitetit dhe vonesave. Shumica e shqiptarëve e shohin ende anëtarësimin si të arritshëm dhe të dëshirueshëm, të shtyrë nga pritshmëritë për rritje ekonomike, reforma demokratike dhe stabilitet rajonal.
Megjithatë, ekziston edhe një nënrrymë skepticizmi: 18.9% janë “Priren për jo” dhe 13.7% “Jo”, pra gati një e treta e popullsisë shpreh dyshime mbi aftësinë e vendit për të përmbushur kriteret e anëtarësimit apo për të kapërcyer pengesat politike dhe institucionale deri në 2030. Ky grup ndoshta ndikohet nga ngadalësia e reformave, mungesa e vullnetit politik ose zhgënjimi me ritmin e zgjerimit të BE-së.
Të pyetur se kur mendojnë se Shqipëria mund të anëtarësohet, ata që u përgjigjën “Jo” ose “Priren për jo” dhanë këto vlerësime: 11.2% besojnë se anëtarësimi mund të ndodhë brenda 10 vitesh; 10.8% brenda 15 vitesh; 6.1% brenda 20 vitesh; 4.5% mendojnë se Shqipëria nuk do të anëtarësohet kurrë; 2.9% janë të pasigurt.
Edhe në mesin e skeptikëve, pra, shumica nuk e përjashton anëtarësimin, por e sheh si një mundësi afatgjatë.
Ndërkohë, 64.6% e të gjithë të anketuarve nuk iu përgjigjën pyetjes së dytë, pasi nuk kishin zgjedhur “Jo” apo “Priren për jo” më parë — duke përforcuar përfundimin se shumica e shqiptarëve mbeten shpresëplotë dhe besojnë se integrimi evropian është i afërt./ekofin.al

