Aksionet e kompanive të mëdha të naftës kanë arritur nivele rekord që nga fillimi i luftës në Iran, e cila ka nxitur rritje historike të çmimeve në tregjet globale të naftës dhe gazit.
Vlera e kombinuar në treg e gjashtë “supergjigantëve” perëndimorë të listuar në bursë është rritur me më shumë se 130 miliardë dollarë në dy javët që nga sulmet e para SHBA-Izrael ndaj Iranit.
Goditja ndaj furnizimit me energji e shkaktuar nga konflikti ka sjellë vlerësime rekord në bursë për Shell, kompaninë më të madhe të naftës në Europë të listuar në Londër, si edhe për kompanitë amerikane ExxonMobil dhe Chevron.
Tronditja e tregut pritet të sjellë fitime të papritura prej shumë miliarda dollarësh për industrinë, edhe pse objektet në Lindjen e Mesme po goditen nga konflikti.
Kompanitë amerikane të naftës mund të përfitojnë një shtesë prej 63.4 miliardë dollarësh, sipas kompanisë konsulente Rystad Energy. Ndërkohë, analistët e Goldman Sachs kanë parashikuar një fitim të papritur të kombinuar prej 5 miliardë paundësh për BP dhe Shell.
Shell u vlerësua në një nivel rekord prej 190 miliardë paundësh në Bursën e Londrës të premten, me një rritje prej rreth 12% që nga 27 shkurti. Rritja e fortë e çmimeve ka qenë e mjaftueshme për të kompensuar ndikimin e mbylljes së prodhimit në impiantin kryesor të gazit natyror të lëngshëm në Katar, gjë që e detyroi Shell të shpallte force majeure për dërgesat nga ky objekt drejt klientëve të saj.
Aksionet e Exxon dhe Chevron janë rritur përkatësisht me më shumë se 5% dhe 7% gjatë dy javëve që nga nisja e luftës me Iranin. Vlera e tregut e Exxon u ngjit në 630 miliardë dollarë, ndërsa ajo e Chevron iu afrua 390 miliardë dollarëve.
Edhe kompania britanike BP, kompania franceze TotalEnergies dhe ENI, e cila është pjesërisht në pronësi të qeverisë italiane, kanë regjistruar rritje të konsiderueshme të aksioneve gjatë dy javëve të fundit, por deri tani kanë mbetur nën nivelet e tyre të mëparshme rekord.
Aksionet e BP janë rritur me më shumë se 12% që nga fundi i shkurtit, duke e çuar vlerën e saj në treg në 82 miliardë paundë, ndërsa Total ka regjistruar fitime prej rreth 10%, duke arritur në 176 miliardë euro, ose 151 miliardë paundë. ENI është rritur me rreth 13%, në 67 miliardë euro.
Një nga përfituesit më të mëdhenj financiarë nga rritja e tregut global të energjisë është kompania shtetërore norvegjeze Equinor, e cila ka të listuar një të tretën e aksioneve të saj. Ajo është furnizuesi më i madh i gazit në Europë dhe nuk ka asete prodhimi në Lindjen e Mesme.
Aksionet e saj të listuara në Oslo janë rritur me më shumë se 20% brenda dy javësh, megjithëse vlera e tregut prej 90 miliardë dollarësh mbetet pak më e ulët se rekordet historike të arritura gjatë krizës së gazit pas pushtimit rus të Ukrainës.
Çmimi referencë ndërkombëtar i naftës u ngjit në 117 dollarë për fuçi në fillim të javës dhe ishte pak mbi 103 dollarë për fuçi në fund të tregtimit në Mbretërinë e Bashkuar të premten.
Organizata globale mjedisore 350.org u bëri thirrje qeverive të vendosin taksa mbi fitimet e papritura të kompanive më të mëdha të naftës në botë, duke argumentuar se “njerëzit e zakonshëm që punojnë nuk duhet të paguajnë çmimin ndërsa gjigantët e naftës e trajtojnë luftën në Lindjen e Mesme si një biletë fituese lotarie”.
Clémence Dubois, menaxhere globale e fushatave të grupit, tha: “Përgjigjja e duhur është një taksë e fortë mbi fitimet e papritura, e cila duhet të ridrejtohet për të mbështetur familjet dhe për të përshpejtuar kalimin drejt energjisë së pastër, që ul varësinë tonë nga po ato lëndë djegëse që nxisin krizën klimatike dhe paqëndrueshmërinë globale.”
Dubois paralajmëroi gjithashtu qeveritë të mos zgjedhin uljen e taksave mbi karburantet. Ajo tha: “Ulja e taksave mbi lëndët djegëse fosile gjatë një krize nuk është lehtësim për familjet, por një subvencion për kompanitë që tashmë po shijojnë fitime të papritura.”
