Niveli i shpenzimeve shëndetësore për frymë në një vend dhe ndryshimet e tij me kalimin e kohës përcaktohen nga një gamë e gjerë demografike, faktorët socialë dhe ekonomikë, si dhe rregullimet financiare dhe organizative të sistemit shëndetësor të vendit. Duke marrë parasysh këta faktorë, ka variacione të mëdha në nivelin dhe rritjen e shpenzimeve për shëndetin në të gjithë Evropën.
Sipas raportit të Komisionit Evropian për Shëndetin në Evropë (Health at a Glance, Europe 2024), në vitin 2022, me shpenzime prej 5 630 euro për person, Zvicra ishte shpenzuesi më i madh për shëndetin në Evropë, e ndjekur nga Norvegjia. (5 376 euro). Midis vendeve të BE-së, shpenzimet shëndetësore në Gjermani (5 317 euro) ishin 50% mbi mesateren e BE-në prej 3 533 euro. Shpenzimet shëndetësore në Austri dhe Holandë ishin gjithashtu të paktën 25% më të larta se mesatarja e BE-së. Shpenzimet shëndetësore për frymë në BE ishin më të ulëtat në Hungari, Kroaci, Bullgari dhe Rumani, me më pak se 1 900 euro për person.
Në disa vende jashtë BE-së, shpenzimet shëndetësore ishin shumë më pak. Turqia shpenzoi vetëm rreth 1000 euro për frymë ndërsa në Shqipëri kjo shifër ishte më pak se 800 euro. Kjo do të thotë se shpenzimet shëndetësore në vendet me të ardhura të larta në Evropën perëndimore dhe veriore mund të jetë mbi pesë herë se në disa vende me shpenzime të ulëta në Evropën Qendrore, Lindore ose Jugore.
Trajektorja e shpenzimeve në periudhën 2019-2022 u shënua nga pandemia COVID-19. Mesatarisht, shpenzimet shëndetësore për frymë u rritën me 3.6% në vendet e BE-së në vit, pak mbi normën e rritjes vjetore prej 3.4% të vërejtur në periudhën 2015-19. Qipro, Letonia, Kroacia dhe Bullgaria patën rritje mesatare të shpenzimeve shëndetësore me mbi 7% në vit, ndërsa shpenzimet shëndetësore u rritën mesatarisht më pak se 1% në Suedi, Belgjikë dhe Danimarkë.
Vlerësimet paraprake për vitin 2023 tregojnë për një tkurrje të mëtejshme të shpenzimeve shëndetësore në rreth gjysmën e vendeve të BE-së. Kjo sugjeron që trajektorja e shpenzimeve të sistemeve shëndetësore po kthehet në nivelet para pandemisë, me pak shenja të rritjes së konsiderueshme në shpenzimet shëndetësore në afatshkurtër për t’i bërë sistemet shëndetësore më elastike.
Shpenzimet shëndetësore për frymë, 2022 (ose viti më i afërt)

Mbulimi nëpërmjet skemave qeveritare ose sigurimit të detyrueshëm shëndetësor përbën pjesën më të madhe të financimit të kujdesit shëndetësor në të gjithë BE-në. Të marra së bashku, 81% e shpenzimeve totale për shëndetin në BE u financuan përmes këtyre skemave në vitin 2022.
Skemat e qeverisjes rajonale ose lokale në Suedi dhe Danimarkë mbuluan rreth 85% të të gjitha shpenzimeve shëndetësore në këto vende. Në Luksemburg, Kroaci, Gjermani, Francë dhe Holandë, sigurimi i detyrueshëm shëndetësor financoi më shumë se tre të katërtat nga të gjitha shpenzimet shëndetësore. Në të gjithë vendet e BE-së, pagesat nga xhepi përbënin mesatarisht 15% të të gjitha shpenzimeve shëndetësore në vitin 2022.
Megjithatë, familjet duhej të financonin drejtpërdrejt më shumë se 30% të të gjitha shpenzimeve në Lituani, Letoni, Bullgari dhe Greqi, ndërsa në Maqedoninë e Veriut, Ukrainë dhe Shqipëri, pagesa nga xhepi përbënin 40-60% të të gjitha shpenzimeve për shëndetin. Ndërkohë në Kroaci, Francë dhe Luksemburg, pjesa e shpenzimeve nga xhepi ishte nën 10%.
Megjithatë, pjesa e shpenzimeve nga xhepi nuk është statike dhe disa vende kanë bërë përparim të dukshëm në reduktimin e barra direkte e financimit shëndetësor të familjeve në vitet e fundit. Qiproja, për shembull, ka bërë investime të konsiderueshme në rritjen e mbulimit publik të kujdesit shëndetësor dhe rrjedhimisht pjesa nga xhepi ra nga 44% në 2018 në 15% në 2022./ekofin.al
