Shtegu ndërkombëtar i Majave të Ballkanit është një rajon magjepsës, i pasur me histori, i cili ishte prej kohësh i ndaluar për turistët.
Në majën e majës më të lartë të Kosovës, mbizotëronte qetësia. Male të pastra sublime shtriheshin nga të gjitha anët, duke u ngritur mbi liqene akullnajore dhe fusha me lule të egra. Teksa shtriheshim mbi shkëmbinj, për t’u rikuperuar nga vrulli i ngjitjes në majë, dukej sikur koha kishte ndalur.
Mali i Gjeravicës 2656 m, që sapo kishim ngjitur, ndodhet në Bjeshkët e Nemuna, të cilat përshkojnë kufijtë e Kosovës, Malit të Zi dhe Shqipërisë. Për pjesën më të madhe të shekullit të kaluar, kjo pjesë e sulmuar e Evropës Juglindore ishte një zonë e ndaluar, por numri i turistëve është në rritje për të zbuluar egërsinë e saj.
Ky shteg, që i përket Majave të Ballkanit, është i gjatë 191 km dhe projekti nisi në vitin 2012 nga një organizatë gjermane. I tërhequr nga vendet e largëta, kisha vite që doja ta eksploroja — dhe kështu, mora me vete partneren time, Cristina, e cila nuk kishte bërë kurrë një ecje malore shumëditore. Udhëtimi shtatëditor nisi në mes të gushtit.
Udhëtimi ynë kishte filluar pesë ditë më parë në kryeqytetin e Shqipërisë, Tiranë. Nga atje, hipëm në një autobus për në Shkodër dhe të nesërmen, morëm një furgon për në Theth – një fshat turistik i njohur për Syrin e Kaltër: një pishinë natyrale me ngjyrë bruz. Mund të kishim marrë një udhërrëfyes, por zgjodhëm të shkonim vetëm, duke mbajtur gjithçka që na nevojitej dhe duke shkarkuar hartat e ecjes, që të mos humbnim rrugën. Udhëtimi ishte jashtëzakonisht i lirë: buxheti ynë mesatar ditor ishte 40 dollarë për kokë.
Dita e parë e ecjes ishte befasuese. Jo vetëm që rruga e njohur Theth-Valbonë është një nga më të pjerrëtat e shtegut, por temperaturat kaluan mbi 45 gradë celcius, duke ndezur zjarre. Pas shumë orësh të mundimshme nëpër pyje të dendur, dolëm në Qafën verbuese të Valbonës, përpara një zbritjeje të gjatë nga rruga e kuajve që mbanin çantat e alpinistëve.
Në Valbonë, kaluam lumin me shtratin plot me gurë dhe mbërritëm në bujtinë tonë, ku u shembëm menjëherë nga lodhja, para se ta vinte shpirti në vete me verë dhe troftë të sapokapur.
Për të shmangur vapën e madhe, për pjesën tjetër të udhëtimit, u nisëm menjëherë pas agimit, duke mbërritur në destinacionin tonë herët pasdite pas pesë deri në tetë orë ecjeje. Për shkak të lartësive relativisht të ulëta, përtej ndryshimeve tek-tuk, shtegu ka vështirësi mesatare. Dhe rrallë kam parë peizazhe kaq të larmishme gjatë ecjes – peizazhi që ndryshon çdo ditë, pasi pyjet i lënë vendin fushave me lakër, liqeneve të pacenuar të mbuluara nga retë dhe shtigjeve të vjetra ushtarake pa shoqëri përtej kopeve të deleve.
Shumicën e kohës, nuk ishim kurrë saktësisht të sigurt se kur kishim kaluar kufirin e vendit. Mungesa e posteve të kontrollit ishte edhe më e dukshme, duke pasur parasysh se këta kufij ishin disa nga më të kontestuarit në botë gjatë Luftërave Jugosllave në vitet 1990. Tani, ndjenim një ndjenjë të rrallë paqeje, ndërsa përtonim të ulur në bar gjatë piknikut ose prisnim përgjatë kreshtave të ngushta për kilometra të tërë.
Akomodimet në shteg janë të thjeshta, megjithëse ushqimi i mirë nuk mungon. Qëndruam në banesa tradicionale të fortifikuara të quajtura kulla, që ishte streha jonë për Gjeravicën. Ky ishte lloji i bujtinës mahnitëse që nuk e prisja kurrë të shihja në Kosovë, në vendin më pak të zhvilluar në shteg.
Kabina në një shkëmb, i përkiste pronarit Sali Shoshi, një arkitekt, i cili kishte bërë gjithçka të punuar me dorë, duke punuar me materiale të ricikluara dhe kishte instaluar një panel diellor. Ishim në fund të botës, por një bari na shtroi një banket: sallatë, pulë me erëza, bukë të ngrohtë dhe qumësht deleje.
Pjesa luksoze ishte një minibar dhe një tarracë të bukur për shikimin e yjeve.
“Kjo pjesë e Kosovës është diçka vërtet e veçantë”, tha Shoshi për Travel + Leisure. “Peizazhet janë të paprekura dhe paqësore. Plus, është një vend ku traditat e lashta të malësorëve janë ende shumë të gjalla. Këtu, mirëpritja e mysafirëve nuk është thjesht një gjest i sjellshëm; është pothuajse e shenjtë.”
Virtyt Gacaferri, bashkëthemelues i kompanisë turistike Balkan Natural Adventure, tha se shtegu ka qenë një mjet shpëtimi për vendasit. “Ka transformuar një rajon malor, baritor, të varfër në një model turizmi,” tha ai. Kompania e tij i dha hua një familjeje për të hapur një bujtinë në fshatin fshatar shqiptar të Çeremit dhe tre vjet më pas, ata tashmë e kanë shlyer atë. “Me të vërtetë më emocionon shumë. Ata ishin të varfër dhe tani janë krenarë, punojnë, bëjnë paratë e tyre.”
Pas një dite të mundimshme me 25 km në zbritje, më e gjata e ecjes sonë – dolëm në Mal të Zi mbi Plavë, në një bujtinë me pamje nga liqeni.
Falë plazheve të saj të pacenuara, Shqipëria po shpallet si destinacioni i ri më i nxehtë i Evropës, por Mali i Zi nuk është shumë prapa — dhe ne zgjodhëm një udhëtim në të gjithë vendin.
Që nga momenti kur mbërritëm në Parkun Kombëtar të Durmitorit, ishim nën magjinë e tij. Ecëm në terrenin hënor (ku ngjitëm një majë tjetër, Bobotov Kuk), më pas qëndruam në një kupolë gjeodezike në një vresht të kryeqytetit të Podgoricës; Udhëtimi përfundoi në Perast, një fshat bregdetar mahnitës dhe pa trafik, ku hëngrëm drekë në fermat e midhjeve.
Në Majat e Ballkanit është më mirë për të ecur nga qershori deri në tetor dhe alpinistët mund t’i bashkohen shtegut në Shqipëri, Kosovë ose Mal të Zi./Travelandleisure
