Temperaturat globale po rriten dhe efektet shkatërruese po shihen në të gjithë Evropën. Pas verës më të nxehtë të regjistruar, viti 2024 është shënuar si viti më i ngrohtë që nga fillimi i regjistrimeve.
Organizata Botërore Meteorologjike ka thënë se ka 80 për qind mundësi që temperatura mesatare vjetore globale të kalojë përkohësisht 1.5 gradë Celsius mbi nivelet paraindustriale për të paktën një nga pesë vitet e ardhshme.
Traktati ikonë ndërkombëtar i klimës – Marrëveshja e Parisit – përfshin zotimin për të mos lejuar që temperaturat të rriten me më shumë se 1.5C mbi nivelet paraindustriale. Por OKB-ja paralajmëroi kohët e fundit se bota nuk po bën mjaftueshëm për të mbajtur ngrohjen nën nivelet që do të parandalonin pasoja katastrofike.
Çfarë është Marrëveshja e Parisit?
Marrëveshja e Parisit është një traktat ndërkombëtar ligjërisht i detyrueshëm për ndryshimet klimatike. Ajo u miratua në COP21 nga 194 palë – 193 vende plus BE – më 12 dhjetor 2015. Marrëveshja e Parisit më pas hyri në fuqi më 4 nëntor 2016.
Angazhimi më i rëndësishëm është të përpiqemi dhe të parandalojmë rritjen e temperaturave globale me më shumë se 1,5 gradë Celsius dhe t’i mbajmë ato “shumë poshtë” 2 C mbi kohën paraindustriale.
Ky objektiv u zgjodh sepse provat sugjerojnë se shkelja e këtij kufiri do të sjellë ndikime të rënda klimatike, duke përfshirë përmbytjet, valët e të nxehtit dhe thatësirën e rëndë.
Marrëveshja e Parisit përfshin gjithashtu angazhime të tjera nga vendet që e miratuan atë, duke përfshirë sigurimin e fondeve për vendet më të varfra për të kaluar sistemet e tyre energjetike dhe për t’u përshtatur me efektet e ndryshimeve klimatike. Nënshkruesit po synojnë gjithashtu të reduktojnë emetimet e tyre në zero neto midis 2050 dhe 2100.
Marrëveshja e Parisit ishte një traktat historik për ndryshimin e klimës, sepse ishte hera e parë që të gjitha kombet ishin bashkuar për të trajtuar krizën dhe për t’iu përshtatur efekteve të saj.
Çfarë kanë bërë vendet që nga Marrëveshja e Parisit?
Ndërsa shkenca e klimës zhvillohet dhe teknologjia e gjelbër përmirësohet, qëllimet e secilit vend duhet të përditësohen padyshim. Prandaj, Marrëveshja e Parisit funksionon në një cikël pesëvjeçar, i cili nxit veprime gjithnjë e më ambicioze për klimën.
Vendet kanë paraqitur planet e tyre kombëtare të klimës, të njohura si kontributet e përcaktuara në nivel kombëtar (NDCs) që nga viti 2020. Këto përshkruajnë se çfarë do të bëjnë për të reduktuar emetimet e tyre të gazeve serrë dhe për të arritur qëllimet e Marrëveshjes së Parisit. Çdo cikël pritet të tregojë një shkallë më të lartë ambicie se i fundit.
Çdo vit vendet takohen në bisedimet ndërkombëtare të klimës të njohura si Konferenca e Palëve ose COPs. Pikërisht në COP të 21-të në Paris u zbuluan detajet e Marrëveshjes së Parisit. Këto konferenca vjetore tani shërbejnë si një mundësi kryesore për nënshkruesit që të avancojnë përpjekjet e tyre drejt qëllimeve të marrëveshjes.
Pra, si po ia dalin vendet për të qëndruar në 1.5C ose më poshtë? Epo, jo shumë mirë. Vetëm muajin e kaluar OKB-ja paralajmëroi se politikat aktuale të klimës e vendosin botën në rrugën e duhur për ngrohjen prej 3,1 gradë Celsius deri në vitin 2100. Vlerësimi më i fundit i NDC-ve të vendeve zbuloi se këto politika kombëtare për të ulur emetimet e gazit serrë është “tepër larg” nga ajo që nevojitet për të kufizuar ngrohjen katastrofike.
Lajmi alarmant erdhi në të njëjtën ditë që Organizata Botërore Meteorologjike njoftoi se përqendrimet atmosferike të emetimeve të gazeve serrë u rritën në nivele rekord në vitin 2023.
Çfarë do të thotë kjo për COP29?
Bisedimet e këtij viti për klimën, edicioni i 29-të ose COP29, do të zhvillohen në Baku, Azerbajxhan këtë nëntor. Vendet pritet të përmbushin disa përparësi kryesore në këto bisedime.
Kjo përfshin marrëveshjen për një objektiv të ri financimi për klimën e kërkuar sipas kushteve të Marrëveshjes së Parisit të njohur si qëllimi i ri kolektiv i kuantifikuar (NCQG) dhe udhëzime më të qarta për tregtimin e kredive ndërkombëtare të karbonit.
Shumë vende mund të përdorin gjithashtu COP29 si një mundësi për të shpallur NDC-të e tyre të përditësuara, të cilat duhet të zhvillohen në shkurt 2025.
COP i vitit të ardhshëm në Brazil do të shënojë 10 vjet që nga nënshkrimi i Marrëveshjes së Parisit dhe pesë vjet deri në objektivin e vitit 2030 për të përgjysmuar emetimet globale. Ekspertët presin që të jetë një moment më i rëndësishëm për veprimet klimatike për shkak të kësaj.
Suksesi në COP29, megjithatë, mund të nënkuptojë gjithashtu kushte më të mira politike për të arritur më shumë vitin e ardhshëm. Sigurimi që prioritetet kyçe janë marrë parasysh do të nënkuptonte hyrjen në COP30 në Belem me një marrëveshje plotësisht funksionale të Parisit. /euronews
