Në të gjithë Evropën, rritja e moshës së pensionit është një bisedë e nevojshme, por me spec. Me rritjen e jetëgjatësisë, rritet edhe raporti i pensionistëve ndaj punëtorëve, duke rezultuar përfundimisht në rritje të presionit mbi buxhetet e shtetit.
Në vendet ku reformat e daljes në pension kanë ndezur polemika, vazhdon të rifshfaqet një argument. Shumë argumentojnë se rritja e moshës së pensionit nga shteti, nuk mund të bëhet me qasjen ‘të gjithë në një thes’. Për shkak të pabarazive në pasuri, shëndet dhe detyra profesionale, mandatimi i jetëgjatësisë së punës prek disa punonjës më shumë se të tjerët. Konkretisht, ata që fitojnë më pak, janë me shëndet të dobët ose kanë punë të vështira, mund të vuajnë më shumë nga rritja e moshës së pensionit, në rastet kur përjashtimet nuk zbatohen.
Në përpjekje për të mbushur boshllëkun e produktivitetit, qeveritë duhet të marrin parasysh profilet e punëtorëve. Të kuptuarit e arsyeve të ndryshme për pensionin e vonuar dhe të parakohshëm mund të jetë çelësi për rritjen e prodhimit, si dhe rritjen e barazisë dhe mirëqenies së punonjësve.
Faktorët shëndetësorë
Për ata që detyrohen të largohen nga fuqia punëtore para moshës së pensionit, një përcaktues kyç është shëndeti. Nëse nuk jeni fizikisht në gjendje të vazhdoni të punoni, shumica e vendeve do t’ju lejojnë të dilni në pension më herët. Kjo do të thotë se investimi në kujdesin shëndetësor është një mjet i rëndësishëm për qeveritë për t’i mbajtur punonjësit të punojnë për më gjatë.
Megjithatë, barrierat shëndetësore janë të lidhura edhe me natyrën e profesionit të dikujt. “Në përgjithësi, profesionet me jakë të bardhë priren të kenë përqindje më të lartë të njerëzve të moshuar sesa njerëzit në profesionet me jakë blu,” tha Arthur Seibold, asistent profesor i ekonomisë në Universitetin e Manheim. Ai vuri në dukje se kjo është për shkak të natyrës “fizikisht kërkuese” të punës, megjithëse e njëjta gjë ndonjëherë mund të shihet për profesionet me sfida mendore.
Vendet e BE-së, përfshirë Francën, Italinë dhe Spanjën, ofrojnë dispozita shtesë pensionesh për një numër të madh punësh të konsideruara të rrezikshme ose të vështira. Për shembull, në Francë, nëse punoni natën ose në temperatura ekstreme, mund të jeni në gjendje të dilni më herët në pension.
Është gjithashtu e rëndësishme të theksohet se ndërsa një jetë e gjatë pune mund të ketë efekte negative shëndetësore në disa profesione, disa studime tregojnë se shtyrja e daljes në pension zvogëlon rrezikun e një individi për disonancë konjitive.
Tërheqje financiare dhe stimuj të tjerë
Në vendet evropiane, punonjësit në përgjithësi mund të përballojnë të pushojnë së punuari në moshën e pensionit, falë pensioneve publike. Megjithatë, individët e pasur kanë lirinë e shtuar të daljes në pension të parakohshëm.
Megjithatë, edhe kur punëtorët kanë mundësi të dalin në pension, kjo nuk do të thotë se motivimet financiare nuk mund t’i inkurajojnë ata të qëndrojnë në punë. Shumë vende i lejojnë punëtorët të vazhdojnë të grumbullojnë shtesa pensioni përtej moshës ligjore të pensionit dhe ata mund të zgjedhin të ofrojnë bonuse tatimore për punëtorët e moshuar. Në Belgjikë, për shembull, sistemi ‘flexi-job’ lejon individët që tashmë kanë dalë në pension të kthehen në punë dhe të marrin pagën e tyre pa taksa.
Masa të tjera që mund të inkurajojnë punëtorët të vonojnë daljen në pension përfshijnë kushte fleksibël pune dhe një mjedis pozitiv pune.
Heqja e barrierave për punonjësit e moshuar
Janie shpjegoi se mosha nuk e kishte penguar kurrë të bënte punën e saj. Megjithatë, ajo shtoi: “Ndonjëherë mund të ndihem sikur po ‘përjashtohem’ për shkak të moshës sime”.
Jelle Lössbroek, një studiuese postdoktorale në Institutin Demografik Ndërdisiplinor të Holandës, tha për Euroneës se për shumicën e punëtorëve të moshuar, “mbajtja e punës në përgjithësi nuk është një pengesë”. Pavarësisht nga kjo, mund të jetë më e vështirë për punëtorët e moshuar të ripunësohen, veçanërisht sepse ata priren të jenë më të shtrenjtë se punonjësit më të rinj.
Në Holandë, Lössbroek shtoi gjithashtu se një ligj specifik i punës mund ta bëjë më të vështirë punën pas moshës së pensionit. “Këtu në Holandë, punëdhënësit mund t’i pushojnë punonjësit e tyre kur të arrijnë moshën e pensionit,” shpjegoi ai. Nëse punonjësi mbetet i punësuar pas kësaj kohe, punëdhënësi ka nevojë për një arsye tjetër për ta pushuar. Kjo do të thotë se shumë punonjës janë të prirur të japin kontrata të përkohshme dhe jo të përhershme për punonjësit më të vjetër.
Një tjetër pengesë për punëtorët afër moshës së daljes në pension është ndryshimi teknologjik, pasi stafi më i ri ka tendencë të jetë më i zgjuar në aspektin digjital. Qeveritë dhe kompanitë mund të ofrojnë kurse për të reduktuar këtë hendek të aftësive, megjithëse disa punëtorë të moshuar mund të ndjehen më pak të nxitur për t’u trajnuar në mënyrë digjitale.
Cilado mënyrë që politikëbërësit kërkojnë të luftojnë këtë çështje, debatet rreth daljes në pension thjesht do të bëhen më të rëndësishme në dekadat e ardhshme.
