Zyrtarët e Komisionit Evropian pranojnë privatisht se ajri i kondicionuar është i domosdoshëm gjatë valëve të të nxehtit që po bëhen gjithnjë e më të shpeshta, pasi masat pasive të ftohjes, si hijëzimi dhe izolimi termik, jo gjithmonë janë të mjaftueshme.
Megjithatë, ndërsa kërkesa për ftohje rritet, ata argumentojnë se mbështetja vetëm te kondicionerët do të rriste konsumin e energjisë elektrike, do të kërkonte kapacitete shtesë prodhimi dhe do t’i ekspozonte familjet ndaj faturave më të larta të energjisë, veçanërisht në kushtet e çmimeve të larta aktuale të energjisë.
“Ajri i kondicionuar është padyshim një nga mjetet dhe një mjet shumë i nevojshëm. Në disa raste, izolimi ose strategjitë e tjera pasive nuk janë të mjaftueshme,” tha një zyrtar i BE-së në kushte anonimiteti, pas një vale të fortë të të nxehtit që nxori në pah mungesën e përgatitjes së Evropës për temperaturat në rritje.
“Në të njëjtën kohë, nëse mbështeteni vetëm te ajri i kondicionuar, mund të përballeni me kosto të larta instalimi, pasi nevojiten kapacitete më të mëdha energjetike, por gjithashtu mund të përfundoni me fatura të larta të energjisë,” shtoi ai.
Sipas zyrtarit, instalimi masiv i kondicionerëve mund të përkeqësojë edhe fenomenin e “ishullit të nxehtësisë” në qytete për shkak të nxehtësisë që lëshojnë pajisjet, duke forcuar nevojën për më shumë hapësira të gjelbra, hijëzim, orientim më të mirë të ndërtesave dhe planifikim urban më efikas.
Zyrtari shpjegoi se kjo është edhe logjika pas strategjisë së re të BE-së për përshtatjen ndaj ndryshimeve klimatike, e cila pritet të prezantohet në tremujorin e katërt të vitit 2026. Strategjia synon të zhvendosë fokusin e qeverive nga reagimi pas katastrofave drejt parandalimit dhe rritjes së qëndrueshmërisë.
Në përgjithësi, Komisioni Evropian mbështet një qasje “holistike”, që kombinon teknologjitë pasive dhe efikase të ftohjes. Në vend që të inkurajojë instalimin masiv të kondicionerëve, Brukseli dëshiron që Evropa të investojë në ndërtesa dhe qytete më të freskëta përmes projektimit të zgjuar, izolimit termik dhe masave pasive, ndërsa ajri i kondicionuar të përdoret aty ku është vërtet i nevojshëm.
Kondicionerët portativë kundrejt sistemeve fikse
Zyrtarët e BE-së pranojnë se kondicionerët portativë mbeten të njohur sepse nuk kërkojnë instalim, por paralajmërojnë se ata janë dukshëm më pak efikasë nga pikëpamja energjetike sesa sistemet fikse.
Komisioni vëren se njësitë moderne fikse janë “shumë efikase” dhe shpesh funksionojnë si pompa nxehtësie të kthyeshme, të cilat mund të ndihmojnë jo vetëm në ftohje, por edhe në dekarbonizimin e ngrohjes.
Rregullat evropiane për etiketimin energjetik dhe projektimin ekologjik kanë përmirësuar vazhdimisht efikasitetin e tyre që nga viti 2002, ndërsa priten edhe përditësime të reja rregullatore.
Megjithatë, Komisioni thekson se instalimi i sistemeve të kondicionimit zakonisht rregullohet në nivel rajonal ose lokal.
“Nevojiten leje urbanistike për të instaluar fasada me mbrojtje nga dielli ose sisteme të ajrit të kondicionuar. Shtetet anëtare, rajonet dhe bashkitë duhet të kenë fleksibilitet për të zgjedhur qasjen që funksionon më mirë për to,” tha zyrtari.
Eurodeputetët: Duhet një qasje më e gjerë
Eurodeputeti francez Pascal Canfin tha se reduktimi i debatit për përshtatjen klimatike në pyetjen “pro apo kundër ajrit të kondicionuar” është një qasje e thjeshtuar.
“Besoj se shkollat dhe spitalet duhet të kenë ajër të kondicionuar, në mënyrë që fëmijët, të moshuarit apo personat e sëmurë të mos përballen vetëm me temperatura që janë bërë të rrezikshme. Por ajri i kondicionuar nuk është përgjigjja për gjithçka,” tha ai për Euronews.
Canfin theksoi se kondicionerët nuk mund të zgjidhin problemet e cenueshmërisë së infrastrukturës apo rënies së rendimenteve bujqësore, duke shtuar se është po aq e gabuar të refuzohen sistematikisht zgjidhjet teknologjike sa edhe të besohet se ekziston një zgjidhje e vetme mrekullibërëse.
Ndërkohë, Terry Reintke, bashkëkryetare e grupit të të Gjelbërve në Parlamentin Evropian, tha se prioriteti absolut duhet të jetë shpëtimi i jetëve dhe mbrojtja e grupeve më të cenueshme, veçanërisht atyre që nuk kanë akses në ftohje.
“Duhet të rimendojmë hapësirat tona urbane: të mbjellim më shumë pemë, të rikthejmë ligatinat dhe të krijojmë zona freskuese me elemente ujore dhe korridore të gjelbra. Zgjidhjet e bazuara te natyra nuk janë vetëm estetike, por infrastrukturë që shpëton jetë,” tha ajo.
Megjithatë, eurodeputetja gjermane theksoi se vala e fundit e të nxehtit duhet të shërbejë si një alarm për përshpejtimin e largimit nga lëndët djegëse fosile, të cilat sipas saj janë shkaku kryesor i këtij rreziku në rritje.
“Duhet të dyfishojmë përpjekjet për energjinë e rinovueshme, në mënyrë që të furnizojmë qytetet tona me energji pa e mbinxehur planetin,” shtoi Reintke. /Përshtati nga Euronews, ekofin.al
