Irani ka njoftuar se po mbyll sërish Ngushticën e Hormuzit, një nga korridoret më të rëndësishme të transportit të naftës dhe gazit në botë, duke akuzuar Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin për shkelje të marrëveshjes së armëpushimit.
Vendimi vjen vetëm pak ditë pasi SHBA-ja dhe Irani nënshkruan një marrëveshje me 14 pika, e cila synonte t’i jepte fund luftës dhe të ulte tensionet në rajon. Një nga arritjet kryesore të marrëveshjes ishte rihapja e pjesshme e Ngushticës së Hormuzit, përmes së cilës kalon rreth 20% e naftës dhe gazit natyror të lëngshëm në botë.
Marrëveshja mes Iranit dhe Shteteve të Bashkuara ishte konsideruar që në fillim e brishtë dhe e vështirë për t’u arritur. Tani, vetëm pak ditë pas nënshkrimit, po shfaqen shenjat e para se ajo mund të zhbëhet.
Ushtria iraniane tha se ngushtica është mbyllur sërish, duke përmendur si arsye shkeljet “e pandërprera dhe të vazhdueshme” të armëpushimit në Liban nga Izraeli. Sipas Teheranit, operacionet izraelite në Libanin jugor kanë vijuar, ndërsa Izraeli vazhdon të mbajë nën kontroll një pjesë të territorit në jug të vendit.
Ngushtica e Hormuzit ka rëndësi jetike për tregjet globale të energjisë. Çdo ndërprerje e lëvizjes në këtë korridor mund të krijojë pasoja të mëdha ekonomike, sidomos për çmimet e naftës dhe gazit. Për këtë arsye, rihapja e saj ishte parë si prioritet i madh për Uashingtonin, që synonte të shmangte një krizë më të gjerë ekonomike globale.
Vëmendja tani është kthyer nga Presidenti Donald Trump dhe mënyra se si administrata amerikane do të veprojë ndaj Izraelit, aleatit kryesor të SHBA-së në rajon. Sipas raportimeve, Uashingtoni mund të përballet me presion në rritje për të ndikuar te Izraeli që të kufizojë operacionet ushtarake në Liban.
Zhvillimet vijnë pas një jave me kritika të pazakonta nga Shtëpia e Bardhë ndaj Izraelit për veprimet në Libanin jugor. Administrata amerikane e ka akuzuar ushtrinë izraelite për përdorim të tepruar force, ndërsa përpjekjet diplomatike për ruajtjen e armëpushimit po përballen me një nga testet më të vështira deri tani.
Në këtë fazë, mbetet e paqartë nëse mbyllja e shpallur nga Irani do të zbatohet plotësisht në terren apo do të përdoret kryesisht si presion politik dhe ushtarak. Megjithatë, vetë njoftimi mjafton për të rritur shqetësimet mbi stabilitetin e marrëveshjes dhe mbi sigurinë e një prej rrugëve më të rëndësishme detare për furnizimin global me energji.
Bisedime të reja në Zvicër më 21 qershor, pas tensioneve për Hormuzin
Bisedime të reja diplomatike pritet të mbahen më 21 qershor në Bürgenstock të Zvicrës, me pjesëmarrjen e përfaqësuesve të Shteteve të Bashkuara dhe Iranit, njoftoi Ministria e Jashtme e Pakistanit.
Sipas një deklarate të publikuar në platformën X, në takim do të marrin pjesë edhe ndërmjetës nga Pakistani dhe Katari, ndërsa Pakistani do të lehtësojë procesin si ndërmjetës. Njoftimi erdhi pas deklaratës së ushtrisë iraniane se Ngushtica e Hormuzit po mbyllet, me arsyetimin se SHBA-ja dhe Izraeli kanë shkelur marrëveshjen e armëpushimit.
Qëllimi i bisedimeve, sipas Ministrisë së Jashtme të Pakistanit, është “avancimi i mirëkuptimeve të arritura” në memorandumin prej 14 pikash, i cili synonte uljen e tensioneve dhe krijimin e kushteve për përfundimin e luftës.
Takimi vjen pas shtyrjes së bisedimeve të mëparshme në Zvicër, ku pritej të merrte pjesë edhe zëvendëspresidenti amerikan JD Vance. Shtëpia e Bardhë deklaroi më herët gjatë javës se organizimi logjistik i takimit nuk kishte qenë “i thjeshtë apo i parashikueshëm”. Disa orë para këtij njoftimi, media libaneze të lidhura me Hezbollahun raportuan se bisedimet ishin pezulluar për shkak të sulmeve ajrore izraelite në Liban.
Ndërkohë, nga Uashingtoni vijnë deklarata që kundërshtojnë pretendimin e Iranit për mbylljen e Hormuzit. Zëvendëspresidenti amerikan JD Vance i tha Fox News se Ngushtica e Hormuzit mbetet plotësisht e hapur, pasi u pyet për raportimet e Wall Street Journal se marina iraniane po largonte anijet nga zona.
“Nuk po shohim asnjë provë se iranianët po vazhdojnë të mbyllin Ngushticën e Hormuzit”, tha Vance. Ai shtoi se një ditë më parë nga Hormuzi kishin kaluar 16 milionë fuçi naftë, duke theksuar se anijet po vazhdonin të lëviznin.
Megjithatë, Garda Revolucionare e Iranit dha një paralajmërim të ashpër për të gjitha anijet, duke deklaruar se Ngushtica e Hormuzit është e mbyllur për shkak të shkeljeve të armëpushimit nga SHBA-ja dhe Izraeli.
“Mos iu afroni Ngushticës së Hormuzit; përndryshe siguria juaj do të vihet në rrezik”, thuhet në paralajmërimin e Marinës së Gardës Revolucionare./Përshtati nga BBC, ekofin.al
