Ndërsa efektet e ndryshimeve klimatike po intensifikohen, fëmijët në mbarë botën po ekspozohen në shkallë të ndryshme ndaj rreziqeve natyrore dhe atyre të shkaktuara nga njeriu, të cilat mund të kenë ndikim të rëndë në jetën, shëndetin dhe zhvillimin e tyre.
Sipas një raporti të ri të UNICEF-it, pothuajse çdo fëmijë në botë është i ekspozuar ndaj rreziqeve klimatike që kërcënojnë shëndetin dhe zhvillimin. Drejtoresha ekzekutive e UNICEF-it, Catherine Russell, tha se jetët e fëmijëve po vazhdojnë të tronditen nga ndikimi i valëve të të nxehtit, zjarreve, thatësirave dhe përmbytjeve. Sipas saj, gjysma e fëmijëve në botë jetojnë tashmë me të paktën tre kërcënime klimatike të mbivendosura që ndikojnë në përditshmërinë e tyre.
Raporti thekson se ndikimi mbi shëndetin fizik dhe mendor të fëmijëve, mirëqenien, arsimin dhe mbrojtjen e tyre është shumë i madh, por ende matet në mënyrë të pamjaftueshme. UNICEF kërkon më shumë investime në shërbime rezistente ndaj krizave klimatike, duke nënvizuar se forcimi i sistemeve shëndetësore dhe arsimore, si edhe përmirësimi i infrastrukturës me nevojat e fëmijëve në qendër, i mbron ata nga rreziqet aktuale dhe ndihmon në sigurimin e së ardhmes së tyre.
Fëmijët preken në mënyrë disproporcionale nga rreziqet që lidhen me klimën. Trupi i tyre është ende në zhvillim, çka i bën më të ndjeshëm ndaj stresit fizik dhe psikologjik. Megjithëse disa nga këto dobësi janë të pashmangshme, raporti thekson se autoritetet mund të forcojnë aksesin dhe qëndrueshmërinë e shërbimeve sociale nga të cilat fëmijët varen më shumë.
Rreziqet kryesore klimatike për fëmijët
Vendet në mbarë botën po përballen me rritje temperaturash dhe ngjarje ekstreme më të shpeshta të motit. UNICEF vlerëson se pothuajse çdo fëmijë është i cenueshëm ndaj kërcënimeve shëndetësore që lidhen me klimën, shpesh përmes një zinxhiri pasojash që përforcojnë njëra-tjetrën.
Thatësirat e rënda mund të shkatërrojnë të korrat dhe të përkeqësojnë pasigurinë ushqimore, duke ndikuar në rritjen dhe zhvillimin e fëmijëve. Bimësia e tharë nga thatësira mund të ushqejë zjarret, të cilat përkeqësojnë ndotjen e ajrit dhe e bëjnë tokën më të cenueshme ndaj përmbytjeve të papritura më vonë gjatë vitit. Këto përmbytje, nga ana tjetër, mund të nxisin përhapjen e sëmundjeve që transmetohen përmes ujit.
Përmbytjet
Në nivel global, më shumë se 360 milionë fëmijë vlerësohet se janë të ekspozuar ndaj përmbytjeve. Kjo mund të sjellë rrezik mbytjeje, lëndime dhe përhapje më të madhe të sëmundjeve infektive, përfshirë sëmundjet që përhapen nga vektorët, si malaria, dhe ato që transmetohen përmes ujit, si kolera.
Shtëpitë e dëmtuara nga përmbytjet janë gjithashtu më të prirura ndaj mykut, i cili mund të shkaktojë sëmundje të frymëmarrjes. Ndërprerjet në furnizimin me ujë, kanalizime dhe shërbime higjienike mund të çojnë në sëmundje të rënda si diarreja, një nga shkaqet kryesore të vdekjeve tek fëmijët e vegjël në botë.
Nxehtësia ekstreme
Më shumë se 1.5 miliardë fëmijë përballen me valë të shpeshta dhe të rënda të të nxehtit. Krahasuar me të rriturit, fëmijët janë më të cenueshëm ndaj efekteve afatshkurtra dhe afatgjata të stresit nga nxehtësia. Ata djersijnë më pak për kilogram të peshës trupore dhe kanë një normë metabolike më të lartë, çka bën që trupi i tyre të nxehet më shpejt gjatë periudhave me temperatura ekstreme.
Ekspozimi i lartë ndaj nxehtësisë rrit gjithashtu rrezikun për lindje të parakohshme, anomali të lindura dhe komplikacione te gratë shtatzëna, përfshirë diabetin gestacional dhe çrregullimet hipertensive.
Cilësia e dobët e ajrit
Pothuajse të gjithë fëmijët, rreth 2.3 miliardë, jetojnë në zona ku cilësia e ajrit është e dëmshme për shëndetin. Kjo e bën ndotjen e ajrit një nga faktorët më të mëdhenj mjedisorë të rrezikut për shëndetin.
Fëmijët janë veçanërisht të ndjeshëm ndaj efekteve të ajrit të ndotur, sepse mushkëritë, rrugët e frymëmarrjes dhe sistemi i tyre imunitar vazhdojnë të zhvillohen deri në fillim të moshës madhore.
Sëmundjet që përhapen nga vektorët
UNICEF paralajmëron se kërcënimi në rritje i ndryshimeve klimatike për shëndetin global po shihet edhe në përhapjen dhe ndryshimin e modeleve të sëmundjeve të ndjeshme ndaj klimës.
Fëmijët në mbarë botën po ekspozohen gjithnjë e më shumë ndaj sëmundjeve si malaria, denga dhe ethet e Nilit Perëndimor. Raporti vëren se 1 miliard fëmijë janë të ekspozuar ndaj malaries, e cila mund të shkaktojë vdekje dhe dëmtime neurologjike afatgjata, duke ndikuar në zhvillimin, të nxënit dhe performancën në shkollë. Të rinjtë janë gjithashtu veçanërisht të cenueshëm ndaj anemisë së rëndë që lidhet me këtë sëmundje, një shkak i rëndësishëm vdekshmërie./Përshtati nga Euronews, ekofin.al
