Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare ka hedhur në konsultim publik projektligjin “Për disa shtesa dhe ndryshime në ligjin nr. 10 236, datë 18.2.2010, ‘Për marrjen në kontroll të shoqërive me ofertë publike’”, duke synuar përditësimin e kuadrit për ofertat publike të marrjes në kontroll (takeover bids) dhe përafrimin e plotë me legjislacionin e Bashkimit Evropian.
Ndryshimet në nenin 1 qartësojnë se ligji do të zbatohet jo vetëm për shoqëritë publike me seli në Shqipëri, por edhe për shoqëri me seli në një shtet anëtar të BE-së ose të Zonës Ekonomike Evropiane, kur titujt e tyre tregtohen në një treg të rregulluar në Shqipëri. Ky element forcon dimensionin ndërkufitar të rregullimit dhe rrit sigurinë juridike për investitorët e huaj dhe vendas në rastet kur kontrolli i një shoqërie lidhet me tregje të ndryshme kapitale.
Një nga risitë më të rëndësishme lidhet me çmimin e ofertës. Projektligji parashikon që, nëse ofertuesi ose persona që veprojnë në bashkëpunim me të blejnë aksione me çmim më të lartë pas shpalljes së ofertës dhe para mbylljes së saj, oferta duhet të rritet deri në nivelin e çmimit më të lartë të paguar. Po ashtu, AMF-së i jepet kompetenca të rregullojë çmimin lart ose poshtë në raste të veçanta, si kur çmimi është ndikuar nga marrëveshje të veçanta, manipulim tregu, ngjarje të jashtëzakonshme apo për shpëtimin e një shoqërie në vështirësi. Çdo vendim duhet të jetë i arsyetuar dhe publik. Ky mekanizëm synon të garantojë barazi trajtimi dhe mbrojtje të interesave të aksionarëve minoritarë, duke forcuar besimin në integritetin e tregut.
Projektligji sjell edhe rregulla të qarta për titujt me votim të shumëfishtë, duke i përkufizuar ato si tituj që mbajnë më shumë se një votë secili. Megjithatë, në mbledhjet e përgjithshme të thirrura për të vendosur mbi masat mbrojtëse gjatë një oferte për marrje në kontroll, kufizimet mbi të drejtën e votës nuk do të kenë efekt dhe aksionet me votim të shumëfishtë do të llogariten me një votë secila. Kjo dispozitë synon të neutralizojë mekanizmat mbrojtës që mund të pengojnë vendimmarrjen e lirë të aksionarëve gjatë një takeover-i, duke balancuar interesat e administrimit me të drejtat e pronësisë.
Një element i rëndësishëm është parashikimi që detyrimi për ofertë të detyrueshme nuk zbatohet kur ndaj shoqërisë apo ofertuesit zbatohen instrumente rezolucioni, sipas legjislacionit për rimëkëmbjen dhe ndërhyrjen e jashtëzakonshme në sektorin financiar. Kjo lidh drejtpërdrejt kuadrin e takeover-it me arkitekturën e stabilitetit financiar, duke shmangur konflikte mes rregullave të tregut të kapitalit dhe atyre të menaxhimit të krizave.
Projektligji riformulon nenin mbi kompetencat e Autoritetit, duke e bërë atë qartësisht përgjegjës për mbikëqyrjen e zbatimit të ligjit, përfshirë rastet me element ndërkufitar, si dhe për bashkëpunimin me autoritetet homologe të shteteve anëtare. AMF-së i jepet gjithashtu e drejta të miratojë me rregullore çështje të rëndësishme si format e veprimit në mënyrë të përbashkët, llogaritjen e të drejtave të votës, sigurimin e shpërblimit, procedurat për eliminimin e të metave gjatë ofertës dhe trajtimin e ankesave. Në rastet e interesit publik ose situatave të jashtëzakonshme, si fatkeqësi natyrore, sulme kibernetike, prishje infrastrukture apo masa rezolucioni, Autoriteti mund të bëjë përjashtime të kufizuara nga rregullat, me vendim të arsyetuar.
Projektligji saktëson gjithashtu se ankimi gjyqësor ndaj akteve të AMF-së nuk ka efekt pezullues, ndërsa gjykata mund të refuzojë masa të përkohshme kur ato cenojnë barazinë mes palëve ose kohëzgjatjen e ofertës. Kjo dispozitë synon të shmangë zvarritjet procedurale që mund të deformojnë rezultatin e një oferte publike.
Një kapitull i veçantë i kushtohet raportimit pranë Komisionit Evropian dhe depozitimit të të dhënave në Platformën e Vetme të Aksesit Evropian (ESAP), në formate të lexueshme dhe të ripërdorshme. Dispozitat që lidhen me dimensionin e Bashkimit Evropian do të hyjnë në fuqi në ditën e anëtarësimit të Shqipërisë në BE.
Projektligji i ri synon rritjen e transparencës dhe barazisë në ofertat për marrje në kontroll, forcimin e mbrojtjes së aksionarëve minoritarë, harmonizimin me kuadrin evropian në funksion të integrimit dhe rritjen e rolit dhe përgjegjshmërisë së AMF-së si autoritet mbikëqyrës. Në një treg kapitalesh ende të vogël si ai shqiptar, ku rastet e ofertave publike për marrje në kontroll kanë qenë inekzistente, këto ndryshime krijojnë një bazë më të fortë ligjore për zhvillime të ardhshme, veçanërisht në kontekstin e zgjerimit të listimeve dhe integrimit financiar me BE-në.
Projektligji mbetet tashmë në fazë konsultimi publik, ku pritet që aktorët e tregut, përfshirë emetues, investitorë institucionalë, ndërmjetës financiarë dhe ekspertë ligjorë, të paraqesin sugjerimet e tyre përpara procedurave përkatëse të miratimit./ekofin.al
