Tensionet e fundit sociale në Shqipëri mund të ndikojnë negativisht në ecurinë e ekonomisë, duke rritur pasigurinë dhe duke sjellë reduktim të konsumit, investimeve dhe të ardhurave nga turizmi. Paralajmërimi vjen nga Banka e Shqipërisë, e cila, në vendimin e fundit për politikën monetare, evidenton shtimin e rreziqeve për rritjen ekonomike, ndërsa efektet e paketës së re fiskale mbi çmimet mbeten ende të paqarta. Në këto kushte, Këshilli Mbikëqyrës vendosi të mbajë të pandryshuar normën bazë të interesit në 2.5%.
Në mbledhjen e datës 3 nëntor 2026, Këshilli Mbikëqyrës i Bankës së Shqipërisë shqyrtoi dhe miratoi Raportin Tremujor të Politikës Monetare, duke vlerësuar zhvillimet ekonomike dhe financiare, si dhe perspektivën e ekonomisë shqiptare për muajt dhe vitet në vijim.
Pavarësisht ecurisë pozitive të aktivitetit ekonomik gjatë tre tremujorëve të parë të vitit, banka qendrore evidenton se pasiguritë janë shtuar dhe se rreziqet për rritjen ekonomike janë zhvendosur në kahun negativ.
Në mënyrë të veçantë, Banka e Shqipërisë përmend tensionet e fundit sociale si një faktor që mund të ndikojë drejtpërdrejt në sjelljen e konsumatorëve dhe investitorëve, por edhe në sektorin e turizmit, i cili është kthyer në një nga burimet kryesore të rritjes ekonomike dhe hyrjes së valutës në vend.
Sipas vlerësimit të bankës qendrore, “tensionet e fundit sociale mund të pasqyrohen në rritje të pasigurisë dhe reduktim të konsumit, investimeve dhe të ardhurave të turizmit”.
Ky është një sinjal i rëndësishëm për ekonominë, pasi për herë të parë në këtë raund parashikimesh tensionet sociale evidentohen shprehimisht si një ndër rreziqet që mund të cenojnë perspektivën ekonomike.
Konsumi, investimet dhe turizmi, tre sektorët që mund të preken
Paralajmërimi i Bankës së Shqipërisë merr rëndësi të veçantë duke pasur parasysh strukturën e rritjes ekonomike të vendit.
Gjatë gjashtëmujorit të parë të vitit 2026, ekonomia shqiptare u rrit me 3.6%, e mbështetur kryesisht nga zgjerimi i konsumit, investimeve dhe eksporteve të shërbimeve turistike.
Sipas bankës qendrore, kontributet kryesore në rritjen ekonomike vijojnë të vijnë nga sektori i shërbimeve dhe ndërtimi.
Në këtë kontekst, një rritje e pasigurisë së shkaktuar nga tensionet sociale mund të ndikojë në shtyrjen e vendimeve të konsumatorëve për shpenzime dhe të bizneseve për investime të reja.
Nga ana tjetër, turizmi mbetet veçanërisht i ndjeshëm ndaj perceptimit të sigurisë dhe stabilitetit në vend. Një përkeqësim i këtij perceptimi mund të ndikojë në kërkesën për shërbime turistike dhe në të ardhurat që ekonomia përfiton nga vizitorët e huaj.
Banka e Shqipërisë nuk jep një përllogaritje konkrete të dëmit të mundshëm ekonomik nga tensionet sociale, por përfshirja e tyre në analizën e rreziqeve tregon se zhvillimet e fundit konsiderohen një faktor që duhet monitoruar.
Edhe paketa e re fiskale krijon pasiguri për çmimet
Krahas tensioneve sociale, Banka e Shqipërisë evidenton edhe një tjetër faktor pasigurie për ekonominë: ndikimin e paketës së re fiskale mbi inflacionin.
Në deklaratën e saj, banka qendrore thekson se efektet e paketës fiskale mbi çmimet mbeten për t’u vlerësuar në vijim.
Ky vlerësim vjen në një kohë kur projektpaketa fiskale për vitin 2027 parashikon ndryshime në disa taksa dhe norma tatimore, të cilat mund të ndikojnë në kostot e bizneseve dhe çmimet e konsumit.
Banka e Shqipërisë vlerëson se balanca e rreziqeve qëndron në kahun e sipërm për inflacionin dhe në kahun e poshtëm për rritjen ekonomike.
Kjo nënkupton se ekonomia përballet njëkohësisht me mundësinë e një rritjeje më të ngadaltë dhe të një inflacioni më të lartë sesa parashikimet bazë.
Inflacioni mund të rritet mbi objektiv, kthimi në 3% pritet në vitin 2028
Inflacioni mesatar në Shqipëri arriti në 3.2% gjatë tremujorit të tretë të vitit 2026, nga 3% në tremujorin e dytë.
Rritja është ndikuar kryesisht nga shtrenjtimi i karburanteve dhe disa produkteve ushqimore të papërpunuara, si pasojë e forcimit të presioneve inflacioniste në tregjet ndërkombëtare.
Megjithatë, brenda tremujorit, inflacioni vjetor u ul nga 3.4% në korrik në 2.9% në shtator, kryesisht për shkak të ngadalësimit të inflacionit të qirave.
Sipas Bankës së Shqipërisë, mbiçmimi i lekut ka ndihmuar në amortizimin e një pjese të ndikimit të çmimeve të importit.
Parashikimet tregojnë se inflacioni mund të rritet lehtësisht mbi objektivin prej 3% gjatë tremujorëve në vijim, përpara se të rikthehet pranë këtij niveli gjatë vitit 2028.
Banka e Shqipërisë mban normën bazë në 2.5%
Në kushtet e pasigurive të shtuara, Këshilli Mbikëqyrës vendosi të mos ndryshojë normat e interesit.
Norma bazë mbetet në nivelin 2.5%, norma e interesit të depozitës njëditore në 1.5%, ndërsa norma e interesit të kredisë njëditore në 3.5%.
Sipas bankës qendrore, ky qëndrim ofron balancën më të përshtatshme midis nevojës për të ruajtur kushtet e favorshme të financimit dhe rreziqeve që lidhen me ecurinë e inflacionit.
Ndërkohë, kreditimi i ekonomisë vijon të rritet me ritme të larta. Në tremujorin e tretë, rritja vjetore e kredisë arriti në 15.5%, e mbështetur kryesisht nga kreditimi në lekë, financimi i investimeve të bizneseve dhe blerja e banesave nga individët.
Edhe tregu i punës ka vijuar të shfaqë ecuri pozitive, me rritje të punësimit në sektorin privat jobujqësor me 2.3% dhe rritje të pagave nominale me 11.6% gjatë tremujorit të dytë.
Megjithatë, Banka e Shqipërisë thekson se perspektiva ekonomike është bërë më e pasigurt, për shkak të kombinimit të presioneve inflacioniste ndërkombëtare, tensioneve sociale dhe ndikimeve ende të pavlerësuara të politikave të reja fiskale.
Për këtë arsye, vendimet e ardhshme të politikës monetare do të varen nga zhvillimet ekonomike dhe financiare, si dhe nga intensiteti i rreziqeve që mund të cenojnë stabilitetin e çmimeve.
Paralajmërimi për tensionet sociale përbën një nga elementet më domethënëse të vlerësimit të fundit të Bankës së Shqipërisë: përtej kostove të drejtpërdrejta të trazirave, pasiguria që ato krijojnë mund të ndikojë në vendimet e familjeve, bizneseve dhe turistëve, duke rrezikuar tre nga motorët kryesorë të rritjes ekonomike të vendit./ekofin.al
