Forcimi i kapaciteteve ushtarake, modernizimi i Forcave të Armatosura dhe investimet në infrastrukturën e mbrojtjes kryesojnë listën e 100 projekteve me financimet më të mëdha të parashikuara në projektbuxhetin e vitit 2027. Pas mbrojtjes, një pjesë e konsiderueshme e fondeve orientohet drejt infrastrukturës rrugore, hekurudhave, zhvillimit urban dhe projekteve të financuara me mbështetje ndërkombëtare.
Sipas listë së 100 projekteve me investimet më të mëdha për vitin 2027, Ministria e Mbrojtjes dhe strukturat në varësi të saj rezultojnë ndër përfituesit kryesorë të financimeve publike.
Në krye të listës qëndron projekti për kapacitetet e ofruara në modernizimin e forcave të armatosura, me një fond prej 12.5 miliardë lekësh, nga 11 miliardë lekë të planifikuara për vitin 2026. Financimi rritet me 1.5 miliardë lekë, ose 13.6%, duke e bërë këtë projekt investimin më të madh individual në listën e vitit të ardhshëm.
Një tjetër zë i rëndësishëm është armatimi, municionet dhe makineritë e pajisjet për Forcat Tokësore, për të cilat janë parashikuar rreth 6.7 miliardë lekë, nga 5.1 miliardë lekë në vitin 2026. Rritja arrin në 31.7%.
Ndërkohë, për anijet patrulluese luftarake të Forcave Detare janë planifikuar 5.4 miliardë lekë, nga 3.2 miliardë lekë në vitin 2026, me një rritje prej 68.8%.
Edhe Forca Ajrore përfiton një financim të konsiderueshëm. Për bazën e mbrojtjes ajrore, në kuadër të kontratës së koncesionit dhe partneritetit publik-privat për projektimin, ndërtimin, operimin dhe mirëmbajtjen e Aeroportit të Vlorës, janë planifikuar rreth 4.53 miliardë lekë.
Në listë përfshihen gjithashtu 3.36 miliardë lekë për koncesionin e Rrugës së Arbrit, 1.04 miliardë lekë për modernizimin e mjeteve të transportit të specializuar, si dhe financime të tjera për aviacionin, pajisjet ushtarake dhe infrastrukturën e sigurisë.
Në total, vetëm këto zëra kryesorë të lidhur me mbrojtjen përfaqësojnë dhjetëra miliardë lekë investime, duke konfirmuar orientimin e fortë të projektbuxhetit 2027 drejt forcimit të kapaciteteve ushtarake.
Infrastruktura rrugore, miliarda lekë për akset kombëtare
Pas mbrojtjes, një nga sektorët me përfaqësimin më të madh në listën e investimeve është infrastruktura rrugore.
Autoriteti Rrugor Shqiptar rezulton përfitues i financimeve për një numër të konsiderueshëm projektesh, të cilat përfshijnë ndërtimin e segmenteve të reja, zgjerimin e rrugëve ekzistuese dhe përfundimin e investimeve të nisura në vitet e mëparshme.
Ndër projektet kryesore është ndërtimi i segmentit rrugor Kashar–Nyja Vaqarr, faza e parë, me rreth 946.7 milionë lekë.
Për përmirësimin dhe rehabilitimin e rrugëve të Bankës Botërore janë planifikuar rreth 945.4 milionë lekë, ndërsa për ndërtimin e segmentit Kashar–Nyja Vaqarr, faza e dytë, parashikohen 819.1 milionë lekë.
Një tjetër projekt i rëndësishëm është zgjerimi i superstradës Tiranë–Durrës, faza e dytë, me rreth 710.2 milionë lekë, ndërsa faza e tretë përfiton 663.2 milionë lekë dhe faza e pestë 600 milionë lekë.
Investime parashikohen edhe për zgjerimin e rrugës Elbasan–Qafë Thanë, përfshirë segmente të korridorit VIII, si dhe për rrugët lidhëse dhe projektet e tjera të infrastrukturës kombëtare.
Në listë bie në sy edhe projekti i rrugës Elbasan–Qafë Thanë, faza D, për të cilin janë planifikuar 1 miliard lekë.
Shpërndarja e fondeve tregon se një pjesë e konsiderueshme e investimeve rrugore për vitin 2027 synon vijimin e projekteve shumëvjeçare dhe përfundimin e segmenteve të nisura.
Hekurudhat, mbi 4 miliardë lekë për linjën Vorë–Hani i Hotit
Transporti hekurudhor mbetet një tjetër drejtim i rëndësishëm i investimeve publike.
Projekti i rehabilitimit të linjës hekurudhore Vorë–Hani i Hotit, i financuar përmes granteve, parashikohet të marrë rreth 2.43 miliardë lekë në vitin 2027, nga rreth 1.03 miliardë lekë në vitin 2026.
Kjo përfaqëson një rritje prej 136.3%. Për të njëjtin projekt, në komponentin e kredisë, janë parashikuar edhe 1.69 miliardë lekë, nga 1.01 miliardë lekë në vitin 2026.
Në këtë mënyrë, vetëm dy komponentët kryesorë të projektit Vorë–Hani i Hotit arrijnë në rreth 4.12 miliardë lekë.
Ndërkohë, rehabilitimi i linjës hekurudhore Durrës–Rrogozhinë parashikohet të financohet me 924.1 milionë lekë.
Për linjën Tiranë–Durrës–Rinas janë planifikuar gjithashtu financime për përfundimin e punimeve dhe komponentë të tjerë të projektit.
Zhvillimi urban dhe infrastruktura vendore, financime për qytetet dhe zonat turistike
Një tjetër grup i madh investimesh administrohet nga Fondi Shqiptar i Zhvillimit.
Ndër projektet me financimet më të larta është programi IPA për zhvillimin e turizmit, me rreth 1.48 miliardë lekë, si dhe projektet e rehabilitimit të infrastrukturës dhe zhvillimit rajonal.
Për rikualifikimin e vijës bregdetare Vlorë–Radhimë–Orikum janë parashikuar rreth 1.20 miliardë lekë, ndërsa për segmentin Qukës–Qafë Plloçë rreth 1.18 miliardë lekë.
Fondet për zhvillimin rajonal përfshijnë edhe investime në rrugë vendore, hapësira publike, objekte turistike dhe infrastrukturë mbështetëse.
Një pjesë e këtyre projekteve financohet nëpërmjet kredive dhe granteve të institucioneve financiare ndërkombëtare.
Siguria publike, teknologjia dhe shërbimet shtetërore
Përtej mbrojtjes dhe transportit, projektbuxheti 2027 parashikon investime të konsiderueshme edhe në sigurinë publike dhe modernizimin teknologjik të institucioneve.
Projekti i sistemit të kamerave në administrimin e Policisë së Shtetit, i njohur si Smart City, ka një financim prej rreth 1.90 miliardë lekësh, megjithëse fondi rezulton 15.3% më i ulët krahasuar me planin e vitit 2026.
Ndërkohë, projektet për financimin e huaj të Agjencisë Kombëtare të Mbrojtjes Civile përfitojnë rreth 2.01 miliardë lekë.
Në fushën e digjitalizimit, AKSHI përfiton financime për projektet e shërbimeve elektronike dhe infrastrukturës digjitale, përfshirë 820 milionë lekë për digjitalizimin e pushtetit vendor dhe 736.6 milionë lekë për projektin SMART LAB.
Investimet në teknologji përfshijnë edhe modernizimin e sistemeve të prokurimit publik dhe shërbimeve të tjera shtetërore.
Shëndetësia dhe arsimi, investime më të vogla individuale
Në krahasim me mbrojtjen dhe infrastrukturën, projektet individuale të shëndetësisë dhe arsimit shfaqen me financime më të vogla në listën e 100 investimeve kryesore.
Për blerjen e pajisjeve mjekësore për spitalet janë parashikuar rreth 603.9 milionë lekë, ndërsa për projektin e modernizimit të infrastrukturës digjitale në shëndetësi rreth 518 milionë lekë.
Në listë përfshihen edhe financime për rikonstruksionin dhe zgjerimin e institucioneve shëndetësore, përfshirë Spitalin Rajonal të Korçës.
Në arsim parashikohen investime për rikonstruksionin e institucioneve arsimore, përmirësimin e infrastrukturës dhe projekte të tjera të modernizimit.
Projektbuxheti 2027, prioritet mbrojtja dhe infrastruktura
Struktura e 100 investimeve më të mëdha për vitin 2027 tregon një orientim të qartë drejt projekteve të mbrojtjes, transportit dhe infrastrukturës strategjike.
Modernizimi i Forcave të Armatosura zë vendin e parë për nga madhësia e financimeve individuale, ndërsa infrastruktura rrugore ka një shpërndarje më të gjerë fondesh në një numër të madh projektesh.
Hekurudhat dhe zhvillimi urban përfaqësojnë gjithashtu një pjesë të rëndësishme të investimeve, veçanërisht përmes projekteve të financuara me kredi dhe grante të huaja.
Përqendrimi i fondeve në projekte të mëdha shumëvjeçare do të thotë se një pjesë e konsiderueshme e buxhetit të investimeve të vitit 2027 do të shërbejë për vijimin e angazhimeve ekzistuese, krahas financimit të projekteve të reja. /ekofin.al
