Dhoma Amerikane e Tregtisë në Shqipëri (AmCham) ka shprehur kundërshtimin e saj ndaj ndryshimeve të propozuara në Paketën Fiskale 2027, duke paralajmëruar se rritja e barrës tatimore për bizneset mund të frenojë investimet, të dobësojë konkurrueshmërinë e ekonomisë shqiptare dhe të dekurajojë investitorët e huaj. Në një reagim publik, AmCham kërkon nga qeveria rishqyrtimin e propozimeve, publikimin e analizave të ndikimit ekonomik dhe social, si dhe zhvillimin e një procesi real konsultimi me komunitetin e biznesit përpara miratimit të ndryshimeve.
Sipas Dhomës Amerikane, ndryshimet e propozuara prekin disa nga elementet kryesore të sistemit tatimor dhe ndryshojnë kushtet mbi të cilat sipërmarrjet kanë ndërtuar planet e tyre të aktivitetit, financimit dhe investimeve.
AmCham vlerëson se ndërhyrje të kësaj përmase, veçanërisht kur parashikohet të hyjnë në zbatim nga 1 janari 2027, krijojnë pasiguri për bizneset dhe mund të ndikojnë negativisht në vendimmarrjen e investitorëve vendas dhe ndërkombëtarë.
Rritja e TVSH-së dhe tatimit mbi dividendët, shqetësimi kryesor i bizneseve
Në qendër të kundërshtimeve të Dhomës Amerikane janë disa prej ndryshimeve më të rëndësishme të Paketës Fiskale 2027.
Propozimet përfshijnë rritjen e tatimit mbi dividendët nga 8% në 15%, rritjen e normës standarde të TVSH-së nga 20% në 21%, si dhe rritjen e disa normave të reduktuara të TVSH-së nga 6% në 10%. Paketa parashikon gjithashtu ndryshime në tatimin mbi të ardhurat nga punësimi.
Sipas AmCham, këto ndërhyrje mund të pakësojnë fondet që bizneset kanë në dispozicion për riinvestime, të ulin kthimin nga kapitali dhe të ndikojnë në kostot e aktivitetit ekonomik, punësimin dhe planet e zgjerimit.
Dhoma Amerikane paralajmëron se efekti i ndryshimeve mund të jetë më i gjerë sesa të ardhurat shtesë që qeveria synon të arkëtojë.
Nëse rritja e taksave pengon zhvillimin e bizneseve, ndikimi neto në Prodhimin e Brendshëm Bruto dhe, rrjedhimisht, në të ardhurat tatimore mund të rezultojë më i ulët nga sa parashikohet.
Për këtë arsye, AmCham kërkon që propozimet të shoqërohen me modelime të detajuara ekonomike dhe fiskale, të cilat të vlerësojnë jo vetëm efektin e menjëhershëm në buxhet, por edhe pasojat afatmesme dhe afatgjata në ekonomi.
Paralajmërimi: Shqipëria rrezikon të humbasë investitorët e huaj
Një nga shqetësimet më të forta të Dhomës Amerikane lidhet me ndikimin që ndryshimet fiskale mund të kenë në tërheqjen e investimeve të huaja direkte.
Sipas saj, Shqipëria konkurron me vendet e tjera të rajonit për kapitalin ndërkombëtar dhe investitorët marrin në konsideratë jo vetëm nivelin e taksave, por edhe stabilitetin dhe parashikueshmërinë e politikave fiskale.
Rritja e normave tatimore, sipas AmCham, mund të dobësojë më tej pozicionin konkurrues të vendit dhe të ndikojë në vendimet e kompanive ndërkombëtare për të investuar në Shqipëri.
Një rënie e investimeve të huaja direkte do të kufizonte potencialin e rritjes ekonomike dhe, në një periudhë më të gjatë, mund të krijonte edhe pasoja negative për të ardhurat buxhetore.
Dhoma Amerikane thekson se kjo çështje ka rëndësi të veçantë për kompanitë amerikane dhe investitorët ndërkombëtarë, të cilët i ndërtojnë projektet e tyre mbi plane afatgjata financiare dhe një kuadër të parashikueshëm fiskal.
Ndryshimet e papritura të taksave mund të cenojnë besimin e investitorëve ekzistues dhe të dekurajojnë investitorët potencialë nga konsiderimi i Shqipërisë si destinacion për zhvillimin e aktiviteteve të reja ekonomike.
Për këtë arsye, AmCham kërkon një vlerësim shumë më të thelluar të ndikimit të reformës në konkurrueshmërinë e Shqipërisë në raport me ekonomitë e tjera të Ballkanit Perëndimor.
Rritja e TVSH-së mund të zbehë përfitimet nga ulja e çmimeve të ushqimeve bazë
Dhoma Amerikane ngre shqetësime edhe për ndikimin e Paketës Fiskale 2027 në çmimet e konsumit dhe fuqinë blerëse të familjeve.
Sipas saj, vendosja e normës së reduktuar të TVSH-së prej 6% për një kategori produktesh ushqimore bazë është një masë që synon lehtësimin e kostos së jetesës.
Megjithatë, rritja e normës standarde të TVSH-së nga 20% në 21% dhe e disa normave të reduktuara nga 6% në 10% mund të sjellë rritje çmimesh për një gamë më të gjerë mallrash dhe shërbimesh.
Nëse bizneset i transferojnë këto kosto shtesë te konsumatorët, shpenzimet më të larta të familjeve mund të zbehin ose të kompensojnë pjesërisht përfitimet që synohen nga ulja e TVSH-së për ushqimet bazë.
AmCham thekson gjithashtu se ulja e normës së TVSH-së nuk garanton automatikisht një ulje të barabartë të çmimeve për konsumatorët.
Për këtë arsye, Dhoma Amerikane kërkon një analizë të ndikimit të përgjithshëm të paketës mbi inflacionin, fuqinë blerëse dhe buxhetet familjare, si dhe sqarimin e mekanizmave që do të përdoren për të monitoruar reflektimin e ndryshimeve fiskale në çmimet përfundimtare.
AmCham: Mos i financoni politikat sociale duke rënduar bizneset e rregullta
Në reagimin e saj, Dhoma Amerikane pranon rëndësinë e politikave që synojnë lehtësimin e kostos së jetesës dhe mbështetjen e familjeve më të ekspozuara ndaj rritjes së çmimeve.
Megjithatë, sipas saj, këto objektiva duhet të realizohen paralelisht me ruajtjen e një klime të shëndetshme biznesi, nxitjen e investimeve dhe krijimin e vendeve të qëndrueshme të punës.
AmCham kundërshton që financimi i masave sociale të mbështetet kryesisht në rritjen e barrës mbi bizneset që deklarojnë aktivitetin dhe paguajnë rregullisht detyrimet tatimore.
Dhoma Amerikane vlerëson se, përpara rritjes së normave tatimore, qeveria duhet të shqyrtojë alternativa të tjera për sigurimin e të ardhurave.
Në këtë kontekst, ajo përmend nivelin e nënrealizimit të shpenzimeve buxhetore dhe suficitin e financave publike, duke kërkuar një argumentim të qartë për domosdoshmërinë e rritjes së taksave dhe mënyrën se si do të përdoren të ardhurat shtesë.
Sipas AmCham, zgjerimi i bazës së tatimpaguesve, ulja e informalitetit dhe përmirësimi i eficiencës së administrimit tatimor duhet të jenë alternativat prioritare.
Rritja e barrës fiskale mbi sipërmarrjet që operojnë në mënyrë të formalizuar, pa shfrytëzuar më parë potencialin e ekonomisë informale, rrezikon të thellojë pabarazitë konkurruese ndërmjet bizneseve.
Për Dhomën Amerikane, një sistem tatimor i drejtë duhet të garantojë zbatim të barabartë të ligjit dhe të shmangë situatat ku bizneset që respektojnë rregullat përballen me një barrë gjithnjë e më të lartë.
Pak kohë për t’u përshtatur me ndryshimet që nisin në janar 2027
Një tjetër kritikë e AmCham lidhet me kohën dhe mënyrën e paraqitjes së propozimeve.
Duke qenë se ndryshimet parashikohen të prodhojnë efekte nga 1 janari 2027, bizneset kanë një periudhë të kufizuar për të analizuar ndikimin e tyre dhe për të përshtatur planet financiare.
Kjo situatë konsiderohet veçanërisht problematike për kompanitë që kanë kontrata afatgjata, investime në proces apo angazhime financiare të marra mbi bazën e kuadrit fiskal ekzistues.
Sipas Dhomës Amerikane, ndryshimet e rëndësishme tatimore duhet të shoqërohen me një kalendar të qartë dhe periudha të arsyeshme kalimtare, në mënyrë që bizneset të kenë mundësi të planifikojnë aktivitetin e tyre.
Mungesa e parashikueshmërisë fiskale mund të ndikojë negativisht në besimin e investitorëve dhe të rrisë pasigurinë në vendimmarrjen ekonomike.
Kërkohet konsultim real dhe përputhje me Strategjinë Afatmesme të të Ardhurave
Dhoma Amerikane kërkon që projektligjet e Paketës Fiskale 2027 t’i nënshtrohen një procesi të plotë konsultimi publik, ku rekomandimet dhe shqetësimet e komunitetit të biznesit të analizohen përpara marrjes së vendimeve përfundimtare.
Sipas saj, konsultimi nuk duhet të trajtohet thjesht si një formalitet procedural, por si një proces që mund të ndikojë realisht në përmbajtjen e ndryshimeve ligjore.
AmCham kërkon gjithashtu që qeveria të sqarojë përputhshmërinë e propozimeve me Strategjinë Afatmesme të të Ardhurave, të hartuar në bashkëpunim me partnerët ndërkombëtarë, përfshirë Fondin Monetar Ndërkombëtar dhe Bashkimin Europian.
Çdo devijim nga masat apo afatet e përcaktuara në këtë strategji, sipas Dhomës Amerikane, duhet të shoqërohet me argumentim të qartë ekonomik dhe fiskal.
Ruajtja e koherencës së politikave tatimore konsiderohet thelbësore për krijimin e një mjedisi të qëndrueshëm dhe të besueshëm për investitorët.
Thirrja për qeverinë: Rishqyrtoni rritjen e taksave
Në përfundim të qëndrimit të saj, Dhoma Amerikane e Tregtisë i bën thirrje qeverisë të rishqyrtojë rritjet e propozuara të barrës tatimore dhe të publikojë analizat që justifikojnë ndërhyrjet.
AmCham kërkon që përparësi t’i jepet zgjerimit të bazës tatimore, luftës kundër informalitetit dhe përmirësimit të administrimit të të ardhurave publike, përpara se të ndërmerren masa për rritjen e normave tatimore.
Njëkohësisht, ajo kërkon konsultim të hapur dhe gjithëpërfshirës, si dhe periudha të arsyeshme kalimtare për bizneset.
Dhoma Amerikane shpreh gatishmërinë për të kontribuar me ekspertizë dhe rekomandime konkrete në hartimin e një sistemi fiskal që garanton të ardhura të qëndrueshme për buxhetin, pa dëmtuar konkurrueshmërinë e ekonomisë. /ekofin.al
