Shoqata Shqiptare e Turizmit paralajmëron përkeqësim të konkurrueshmërisë së sektorit nëse TVSH-ja për akomodimin rritet nga 6% në 10%. Shoqata kërkon pezullimin e projektvendimit, konsultim me bizneset dhe masa kundër informalitetit në tregun e akomodimit.
Shoqata Shqiptare e Turizmit (ATA) kundërshton propozimin e qeverisë për rritjen e TVSH-së për shërbimet e akomodimit nga 6% në 10%, duke paralajmëruar se masa mund të rëndojë kostot e bizneseve dhe të dobësojë konkurrueshmërinë e Shqipërisë përballë destinacioneve të tjera rajonale.
Në një deklaratë për shtyp, shoqata e konsideron projektvendimin të nxituar, pasi, sipas saj, është propozuar pa konsultim paraprak me grupet e interesit dhe pa një analizë të plotë të ndikimit ekonomik në sektor.
Sipas ATA-s, rritja e taksës vjen në një moment kur sipërmarrjet e akomodimit po përballen me presion nga zhvlerësimi i euros, kostot më të larta të punës dhe shtrenjtimi i lëndëve të para. Në këto kushte, një barrë fiskale shtesë mund të ndikojë në marzhet e fitimit dhe në aftësinë e bizneseve për të ruajtur çmimet konkurruese.
ATA: Ulja e TVSH-së ndihmoi zhvillimin e turizmit
Shoqata argumenton se norma e reduktuar e TVSH-së prej 6% ka qenë një nga instrumentet që kanë mbështetur zgjerimin e turizmit shqiptar dhe tërheqjen e investimeve në akomodim.
Sipas të dhënave të paraqitura nga ATA, numri i vizitorëve është rritur nga rreth 6 milionë në 12.6 milionë, ndërsa turizmi përfaqëson një pjesë të rëndësishme të Prodhimit të Brendshëm Bruto dhe të eksporteve të vendit.
Shoqata rikujton se aplikimi i normës së reduktuar erdhi pas një procesi avokimi me institucionet shqiptare dhe ekspertë ndërkombëtarë. Sipas saj, rekomandimet e një grupi ekspertësh të angazhuar nga Universiteti i Harvardit, në bashkëpunim me përfaqësues të sektorit, mbështetën uljen e TVSH-së si instrument për ringritjen dhe zhvillimin e turizmit.
Për ATA-n, ndryshimi i politikës fiskale duhet të vlerësohet përtej të ardhurave të menjëhershme në buxhet, duke marrë parasysh ndikimin që mund të ketë te investimet, punësimi dhe pozicionimi i Shqipërisë në tregun turistik rajonal.
78% e kapaciteteve akomoduese janë apartamente me qira ditore
Në kundërshtimin e saj, ATA e vendos theksin te informaliteti, të cilin e konsideron një nga problemet kryesore të tregut të akomodimit në Shqipëri.
Duke iu referuar Strategjisë së Turizmit 2026–2030, shoqata thotë se 78% e kapaciteteve akomoduese përbëhen nga apartamente me qira ditore, ndërsa hotelet zënë 22%. Sipas saj, një pjesë e konsiderueshme e këtij tregu operon në informalitet, duke krijuar konkurrencë të pabarabartë me bizneset që deklarojnë aktivitetin dhe përmbushin detyrimet fiskale.
ATA argumenton se rritja e TVSH-së për subjektet formale nuk e zgjidh këtë problem. Përkundrazi, sipas shoqatës, politika fiskale duhet të shoqërohet me kontrolle dhe mekanizma që sigurojnë deklarimin e të ardhurave nga të gjitha format e akomodimit.
Shoqata ngre gjithashtu shqetësimin për strukturën e ofertës turistike shqiptare. Sipas të dhënave që ajo citon, vetëm 1% e hoteleve në Shqipëri janë të kategorive me katër dhe pesë yje, ndërsa në Mal të Zi dhe Kroaci kjo pjesë arrin në 7–10%.
Këto diferenca, sipas ATA-s, tregojnë nevojën për politika që nxisin investimet dhe rrisin cilësinë e ofertës turistike, në vend të masave që mund të shtojnë kostot për sipërmarrjet ekzistuese.
Diferenca mes turistëve dhe netëve të qëndrimit ngre pikëpyetje
Një tjetër argument i shoqatës lidhet me raportin mes numrit të turistëve dhe netëve të qëndrimit të regjistruara në strukturat akomoduese.
Sipas shifrave të cituara nga ATA, Shqipëria raporton rreth 12.4 milionë turistë dhe 10 milionë netë fjetje. Për krahasim, Mali i Zi regjistron 2.7 milionë turistë dhe 15.6 milionë netë fjetje, ndërsa Kroacia më shumë se 110 milionë netë fjetje me 21 milionë turistë.
Për shoqatën, këto shifra ngrenë pikëpyetje mbi mënyrën e regjistrimit të qëndrimeve dhe shtrirjen e aktivitetit informal në tregun e akomodimit.
Megjithatë, krahasimi i këtyre treguesve kërkon kujdes, pasi rezultatet ndikohen edhe nga metodologjia statistikore, kohëzgjatja e qëndrimit, struktura e vizitorëve dhe mënyra e organizimit të ofertës turistike në secilin vend.
Sipas ATA-s, formalizimi i tregut do të krijonte kushte më të drejta konkurrimi dhe do t’i mundësonte shtetit të siguronte të ardhura shtesë pa rritur barrën fiskale mbi bizneset që tashmë paguajnë taksat.
Tri kërkesa për qeverinë
Shoqata Shqiptare e Turizmit i kërkon qeverisë të pezullojë projektvendimin për rritjen e TVSH-së nga 6% në 10% dhe të hapë një proces konsultimi me përfaqësuesit e sektorit përpara marrjes së një vendimi përfundimtar.
Njëkohësisht, ATA kërkon që lufta kundër informalitetit të bëhet prioritet, përmes masave që sigurojnë deklarimin e aktivitetit dhe zbatimin e njëjtë të detyrimeve fiskale nga të gjithë operatorët e tregut.
Sipas shoqatës, ruajtja e konkurrueshmërisë së turizmit kërkon një politikë fiskale që merr në konsideratë jo vetëm të ardhurat e buxhetit, por edhe efektet mbi investimet, punësimin dhe aftësinë e bizneseve për të konkurruar me destinacionet e rajonit.
