Individët me të ardhura të mesme dhe të larta pritet t’i nënshtrohen një sistemi më të detajuar deklarimi dhe kontrolli të të ardhurave, përmes një formulari të ri që do t’i afrohet deklarimit të pasurisë së funksionarëve publikë. Për këtë qëllim, pranë Ministrisë së Financave do të krijohet një strukturë e posaçme kontrolli.
Kryeministri Edi Rama ka paralajmëruar një reformë të re në sistemin e deklarimit dhe kontrollit të të ardhurave personale, e cila synon forcimin e mbikëqyrjes fiskale mbi individët që realizojnë të ardhura relativisht të larta.
Sipas deklaratës së Kryeministrit, pranë Ministrisë së Financave do të krijohet Byroja e Kontrollit të Specializuar të të Ardhurave, një strukturë e re që do të lidhet me ndryshimin e formularit të deklarimit vjetor të të ardhurave personale.
“Në ndërkohë, pranë Ministrisë së Financave do të krijohet edhe Byroja e Kontrollit të Specializuar të të Ardhurave, për faktin se formulari i deklarimit të të ardhurave do të ndryshojë sipas formatit të shteteve të Bashkimit Europian”, deklaroi Rama.
Kryeministri shpjegoi se për individët me të ardhura relativisht të larta, formulari i ri do të jetë shumë i ngjashëm me atë të deklarimit të pasurisë që plotësojnë prej vitesh funksionarët publikë.
Ky paralajmërim sinjalizon një ndryshim të rëndësishëm në mënyrën se si administrata tatimore do të mbledhë dhe verifikojë informacionin mbi të ardhurat personale, duke kaluar drejt një sistemi potencialisht më të detajuar të transparencës financiare.
Aktualisht, detyrimin për deklarimin vjetor të të ardhurave personale e kanë individët me të ardhura bruto vjetore prej 1.2 milionë lekësh e lart, si edhe kategori të tjera individësh që plotësojnë kushtet ligjore për deklarim.
Pikërisht kjo kategori tatimpaguesish mund të përbëjë një bazë të rëndësishme për zgjerimin e kontrolleve në kuadër të sistemit të ri, megjithëse ende nuk është sqaruar nëse formulari i detajuar do të jetë i detyrueshëm për të gjithë deklaruesit apo vetëm për individët mbi një prag të caktuar të ardhurash.
Ndryshimi i paralajmëruar mund të shënojë kalimin nga një deklarim i përqendruar kryesisht te të ardhurat e realizuara gjatë vitit, drejt një sistemi që kërkon informacion më të zgjeruar për burimet e tyre dhe, potencialisht, për elemente të pasurisë së individit.
Megjithatë, mbetet për t’u përcaktuar nëse formulari i ri do të kërkojë edhe deklarimin e pasurive të paluajtshme, llogarive bankare, investimeve, detyrimeve financiare apo ndryshimeve të pasurisë gjatë vitit.
Këto elemente nuk janë specifikuar ende nga Kryeministri dhe do të duhet të sqarohen në aktet ligjore dhe nënligjore që do të shoqërojnë reformën.
Krijimi i Byrosë së Kontrollit të Specializuar të të Ardhurave pritet të forcojë kapacitetet e administratës për identifikimin e të ardhurave të padeklaruara dhe verifikimin e përputhshmërisë së deklarimeve me informacionet financiare të disponueshme.
Një sistem i tillë mund të shërbejë edhe për evidentimin e rasteve kur të ardhurat e deklaruara nuk përputhen me nivelin e pasurisë apo aktivitetin ekonomik të individëve, nëse legjislacioni i ri parashikon mekanizma të tillë kontrolli.
Reforma merr rëndësi të veçantë edhe në kontekstin e ndryshimeve të tjera fiskale të paralajmëruara nga qeveria, përfshirë rritjen e tatimit mbi dividendin nga 8% në 15%, vendosjen e një norme prej 30% për të ardhurat nga paga mbi 700 mijë lekë në muaj, si dhe përgatitjen e një sistemi të posaçëm taksimi për ekonominë digjitale.
Në këtë mënyrë, krahas ndryshimit të normave tatimore, qeveria synon të forcojë edhe instrumentet e kontrollit mbi të ardhurat personale.
Megjithatë, mbetet e paqartë se cilat do të jenë kompetencat konkrete të Byrosë së re, si do të bashkërendohet puna e saj me administratën tatimore dhe cilat kategori individësh do t’i nënshtrohen kontrolleve të specializuara.ekofin.al
