Bankat kanë lehtësuar standardet dhe kushtet e kreditimit për bizneset gjatë tremujorit të tretë të vitit 2026, duke krijuar mundësi më të favorshme financimi, veçanërisht për sipërmarrjet e vogla dhe të mesme. Krahas uljes së kërkesave për kolateral, është rritur edhe shkalla e miratimit të kredive, ndërsa kërkesa e bizneseve për financim ka shënuar rritje në të gjitha segmentet.
Këto janë përfundimet kryesore të vrojtimit të aktivitetit kreditues të Bankës së Shqipërisë për tremujorin e tretë të vitit 2026, i cili evidenton një prirje lehtësuese në politikat e bankave ndaj sektorit të biznesit, të mbështetur kryesisht nga konkurrenca në sistemin bankar dhe kostot më të ulëta të financimit.
Sipas vrojtimit, standardet e kreditimit u lehtësuan për biznesin e vogël dhe të mesëm, ndërsa mbetën të pandryshuara për bizneset e mëdha. Gjithashtu, bankat nuk raportuan ndryshime të standardeve në varësi të qëllimit të përdorimit të kredisë, qoftë për financimin e investimeve, qoftë për mbulimin e nevojave për likuiditet.
Bankat ulin kërkesat për kolateral, më shumë mundësi për bizneset e vogla
Një nga zhvillimet më të rëndësishme të tremujorit të tretë lidhet me lehtësimin e kushteve dhe termave të kredive të reja.
Sipas Bankës së Shqipërisë, institucionet bankare kanë aplikuar kërkesa më të ulëta për kolateral, veçanërisht për bizneset e vogla dhe të mesme.
Ky ndryshim është i rëndësishëm për sipërmarrjet që, pavarësisht potencialit të tyre ekonomik, shpesh përballen me vështirësi në sigurimin e pasurive të mjaftueshme për të garantuar kreditë bankare.
Lehtësimi i kërkesave për kolateral mund të zgjerojë aksesin në financim për një kategori më të madhe biznesesh, duke krijuar hapësira për investime të reja, zgjerim aktiviteti dhe financim të kapitalit qarkullues.
Megjithatë, bankat raportuan marzhe disi më të larta për kreditë që konsiderohen me rrezik, ndonëse ndryshimi neto i këtij treguesi ishte minimal. Kjo tregon se lehtësimi i kushteve nuk është shoqëruar me një ulje të përgjithshme të kostos së kredisë për çdo kategori huamarrësi.
Konkurrenca mes bankave nxit lehtësimin e kreditimit
Një faktor përcaktues në politikat më lehtësuese të kreditimit ka qenë konkurrenca e shtuar në sistemin bankar.
Sipas vrojtimit, konkurrenca ka nxitur bankat të tregojnë një tolerancë më të lartë ndaj marrjes përsipër të rrezikut, duke krijuar kushte më të favorshme për financimin e bizneseve.
Në të njëjtën kohë, kostot dhe kufizimet më të ulëta që burojnë nga bilancet e bankave kanë ndikuar pozitivisht në lehtësimin e standardeve.
Një tjetër faktor mbështetës ka qenë edhe Programi i Financimit për Biznesin e Vogël dhe të Mesëm, i cili, sipas vlerësimit të bankave, ka ndikuar pozitivisht në kushtet dhe termat e kreditimit.
Megjithatë, jo të gjithë faktorët kanë vepruar në drejtim lehtësues.
Bankat vijojnë të shfaqin kujdes për shkak të rreziqeve që lidhen me situatën makroekonomike, perspektivën e ekonomisë dhe aftësinë paguese të huamarrësve.
Këto shqetësime kanë ndikuar në kahun shtrëngues të standardeve të kreditimit, duke frenuar një lehtësim më të gjerë të politikave bankare.
Rritet shkalla e miratimit të kredive
Përveç kushteve më të favorshme, bankat raportuan edhe një rritje të lehtë të shkallës së miratimit të kërkesave për kredi nga bizneset gjatë periudhës korrik–shtator 2026.
Faktori kryesor që ka ndikuar në këtë zhvillim kanë qenë pasqyrat financiare të bizneseve.
Kjo nënkupton se informacioni financiar i paraqitur nga sipërmarrjet ka luajtur rol pozitiv në vendimmarrjen e bankave për miratimin e financimeve.
Faktorët e tjerë që ndikojnë në miratimin ose refuzimin e aplikimeve për kredi kanë shfaqur ndryshime minimale krahasuar me tremujorin e mëparshëm.
Rritja e shkallës së miratimit, e kombinuar me kërkesat më të ulëta për kolateral, sinjalizon një qasje më mbështetëse të sistemit bankar ndaj financimit të aktivitetit ekonomik.
Bizneset kërkojnë më shumë kredi për investime dhe kapital qarkullues
Nga ana tjetër, vrojtimi evidenton një rritje të kërkesës për kredi nga bizneset në të gjitha kategoritë e madhësisë.
Kërkesa për financim është zgjeruar si te bizneset e vogla dhe të mesme, ashtu edhe te sipërmarrjet e mëdha.
Rritja është regjistruar gjithashtu në të dyja kategoritë kryesore të përdorimit të financimit bankar: investimet dhe mbulimin e nevojave për likuiditet.
Sipas Bankës së Shqipërisë, kërkesa më e lartë është mbështetur kryesisht nga nevojat e bizneseve për financimin e investimeve dhe të inventarëve të kapitalit qarkullues.
Në të njëjtën kohë, treguesit e besimit të biznesit dhe niveli i përgjithshëm i normave të interesit kanë ndikuar pozitivisht në zgjerimin e kërkesës për kredi.
Kjo prirje sugjeron se bizneset po kërkojnë më shumë burime financiare për të mbështetur aktivitetin e tyre, për të realizuar investime dhe për të përballuar nevojat e përditshme të funksionimit.
Megjithatë, bankat kanë identifikuar edhe një faktor frenues: situatën aktuale ekonomike dhe pritjet për zhvillimet e ardhshme.
Këto elemente kanë ndikuar negativisht në kërkesën për kredi, duke treguar se pasiguria për ecurinë e ekonomisë vijon të ndikojë në vendimmarrjen e sipërmarrjeve.
Pritjet për fundvitin: Kreditimi pritet të vijojë zgjerimin
Perspektiva për tremujorin e katërt të vitit 2026 mbetet pozitive për kreditimin e bizneseve.
Sipas pritjeve të bankave, standardet e kreditimit do të vijojnë të jenë të lehtësuara për bizneset e vogla dhe të mesme, ndërsa për bizneset e mëdha pritet të mbeten thuajse të pandryshuara.
Po kështu, nuk parashikohen ndryshime të rëndësishme në standardet e kredive për investime apo për mbulimin e nevojave për likuiditet.
Nga ana e kërkesës, bankat presin një rritje të mëtejshme të interesit të bizneseve për kredi gjatë tremujorit të fundit të vitit.
Kjo rritje pritet të përfshijë të gjitha kategoritë e sipërmarrjeve dhe të dyja qëllimet kryesore të financimit.
Zhvillimet e tremujorit të tretë tregojnë se sistemi bankar po shfaq një gatishmëri më të madhe për të financuar ekonominë, veçanërisht biznesin e vogël dhe të mesëm. /ekofin.al
