Anëtarësimi në Bashkimin Evropian mund të sjellë një rritje të konsiderueshme të të ardhurave për Shqipërinë dhe vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor, por përfitimi ekonomik do të varet nga thellësia e reformave dhe aftësia e vendeve për t’u integruar në tregun e përbashkët evropian.
Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN), në raportin e tetorit 2026 për perspektivën ekonomike të Evropës, vlerëson se niveli i të ardhurave në vendet që anëtarësohen në BE mund të jetë rreth 30% më i lartë brenda një dekade nga anëtarësimi, krahasuar me nivelin që do të kishin pa këtë proces.
Vlerësimi mbështetet në përvojën e zgjerimeve të mëparshme të Bashkimit Evropian dhe në simulime të modeleve strukturore ekonomike. Ai i referohet vendeve të Ballkanit Perëndimor dhe Moldavisë, ndërsa nuk përbën një parashikim të individualizuar për Shqipërinë.
Sipas FMN-së, anëtarësimi përfaqëson një mundësi transformuese për ekonomitë e rajonit, por realizimi i potencialit kërkon reforma të brendshme ambicioze.
Dy të tretat e përfitimit lidhen me produktivitetin
Rreth dy të tretat e rritjes së mundshme të të ardhurave, sipas analizës së FMN-së, vijnë nga përmirësimi i produktivitetit.
Kjo do të thotë se përfitimet ekonomike nga integrimi nuk mbështeten vetëm në zgjerimin e tregtisë apo aksesin në fondet evropiane, por në aftësinë e ekonomive për të prodhuar më shumë vlerë me burimet që kanë në dispozicion.
FMN identifikon disa kushte kryesore për realizimin e këtyre përfitimeve: zbatimin efektiv të legjislacionit europian, forcimin e institucioneve dhe qeverisjes, reformat në tregun e punës, rritjen e konkurrencës dhe zhvillimin e inovacionit.
Përdorimi efektiv i fondeve të Bashkimit Evropian dhe integrimi më i thellë në tregun e përbashkët konsiderohen po aq të rëndësishëm.
Sipas institucionit, kombinimi i këtyre reformave mund të nxisë investimet, produktivitetin dhe përmirësimin e rezultateve në tregun e punës. Përfitimet mund të jenë edhe më të mëdha nëse vetë Bashkimi Evropian vijon të reduktojë pengesat që kufizojnë funksionimin e tregut të përbashkët.
Shqipëria, rritje e shpejtë historike, por nisur nga një bazë e ulët ekonomike
Në analizën e konvergjencës ekonomike, FMN paraqet edhe një krahasim të rritjes mesatare vjetore të ekonomive europiane gjatë periudhës 2000–2024 me nivelin e tyre fillestar të PBB-së për frymë në vitin 2000.
Grafiku tregon se Shqipëria ka pasur një nga ritmet më të larta të rritjes ekonomike në Ballkanin Perëndimor gjatë kësaj periudhe. Megjithatë, vendi e nisi periudhën nga një nivel relativisht i ulët i të ardhurave për frymë.
Në krahasim me vendet që u anëtarësuan në BE gjatë zgjerimeve të viteve 2004, 2007 dhe 2013, Shqipëria dhe ekonomitë e tjera të rajonit mbeten pjesë e grupit që ka ende potencial të konsiderueshëm për konvergjencë.
Pikërisht ky hendek zhvillimi përfaqëson edhe mundësinë për të përfituar nga anëtarësimi, nëse reformat arrijnë të përshpejtojnë produktivitetin dhe investimet.
Megjithatë, rritja historike e PBB-së nuk garanton të njëjtin ritëm zhvillimi në të ardhmen. Për këtë arsye, FMN e vendos theksin te faktorët që mund të mbështesin rritje të qëndrueshme edhe pas përfundimit të procesit të anëtarësimit.
Anëtarësimi nuk garanton automatikisht rritjen e të ardhurave
Fondi thekson se potenciali ekonomik i zgjerimit mund të realizohet vetëm nëse procesi shoqërohet me reforma të brendshme dhe përmirësim të institucioneve.
Në këtë kuadër, rëndësi marrin edhe cilësia e investimeve publike, forcimi i institucioneve fiskale dhe mbikëqyrja e sektorit financiar, për të administruar rreziqet gjatë tranzicionit.
Për Shqipërinë, vlerësimi i FMN-së tregon përmasën e mundshme të përfitimit ekonomik nga integrimi evropian, por jo një rritje të garantuar prej 30% apo një afat të përcaktuar për arritjen e saj./ekofin.al

