(Pjesa e tretë)
Në Ballkan, pasuria mbahet si simbol i kontrollit.
Samir Mane ka zgjedhur ta shesë në kulm, për të ndërtuar sërish.
Filozofia e tij nuk është grumbullimi, por qarkullimi i kapitalit në funksion të një sistemi që jeton më gjatë se pronari.
Në kulturën e biznesit të Ballkanit, pasuria mbahet.
Si tokë.
Si trofe.
Si dëshmi force.
Pronësia është status.
Mbajtja e saj është prestigj.
Shitja perceptohet si dobësi, si humbje, si tërheqje.
Por Samir Mane nuk ka ndërtuar për të ruajtur.
Ai ka ndërtuar për të qarkulluar.
Dhe këtë e ka bërë në mënyrë sistematike.
Me kohë.
Me strategji.
Me zgjuarsi.
Duke shitur asete kur ato janë në kulmin e vlerës së tyre — jo kur janë barrë.
Kjo është arsyeja pse daljet e tij nga bizneset nuk janë thjesht veprime financiare.
Janë shenja të një filozofie të rrallë në këtë pjesë të botës.
Të ndërtosh një kompani.
Ta bësh të rritet.
Të funksionojë.
Të kapë një moment optimal në treg.
Dhe ta shesësh pa frikë.
Jo nga nevoja.
Por nga zgjedhja.
Në vitin 2011, rrjeti i supermarketeve Euromax ishte më i madhi në Shqipëri.
Më shumë se 8 dyqane.
Qindra punonjës.
Furnizim i drejtpërdrejtë.
Një zinxhir i plotë që nga importi deri te shitja.
Por Mane vendosi ta shesë.
E dinte që sektori i shitjes me pakicë ushqimore do të kalonte në një fazë tjetër.
Ku përfitimi do të zvogëlohej.
Ku konkurrenca do të vinte nga zinxhirë ndërkombëtarë.
Dhe ku efekti i shkallës do të kërkonte investime të reja, të rënda, me kthim të ngadaltë.
Për të, ishte momenti për të dalë.
Jo sepse kompania kishte rënë.
Por sepse i kishte dhënë çfarë mund të jepte.
Shitja e Euromax-it për 30 milionë euro u konsiderua si një nga marrëveshjet më të pastra të tregut shqiptar në atë kohë.
Një dalje që tregoi se qarkullimi nuk është akt i dobësisë, por i pjekurisë. Per here te pare Mane futi pasqyrat finaciare me big 4 qe as nuk mund të mendohej për një supermaket
E njëjta filozofi u përsërit me Skopje City Mall.
Një aset i ndërtuar nga fillimi.
Me një investim fillestar që kalonte 57 milionë euro.
Qendra më e madhe tregtare në Maqedoninë e Veriut.
Një projekt i suksesshëm që solli marka ndërkombëtare, vizitorë të përditshëm dhe stabilitet financiar.
Por në kulmin e suksesit, Mane vendosi të dalë.
Në vitin 2017, ai e shiti Skopje City Mall për 93 milionë euro.
Jo sepse nuk e donte më.
Por sepse kapitali i ngrirë në një pronë nuk mund të financojë zhvillimin e projekteve të reja.
Ai e shndërroi një pronë të madhe, të qëndrueshme, në kapital likuid për të financuar rritje të mëtejshme në sektorë më dinamikë.
Ky është ndryshimi mes biznesit klasik që mban dhe menaxhimit modern që qarkullon.
Dalja nga industria minerare dhe ndërtimi i një kulture fleksibiliteti
Në vitin 2013, Samir Mane hyri në një nga sektorët më të ashpër në gjithë ekonominë shqiptare: industrinë minerare.
AlbChrome, kompania që zotëronte të drejtat për shfrytëzimin e minierave të kromit në Bulqizë dhe ferro-kromit në Elbasan, ishte një ndërmarrje e rëndësishme por në gjendje të brishtë.
Me borxhe.
Me problematikë të lartë sociale.
Me punonjës të pambrojtur.
Me menaxhim të dobët.
Ai nuk u frikësua nga pesha e historisë së industrisë.
Hyri me plan.
Me disiplinë.
Me kapital të pastër dhe një strategji për ta bërë AlbChrome një ndër eksportuesit më të mëdhenj të rajonit.
Dhe ia doli.
Në pak vite, kompania arriti të rrisë kapacitetin e prodhimit.
Të garantojë siguri në punë.
Të riorganizojë marrëdhëniet me komunitetin lokal.
Të eksportojë në tregje të mëdha në Evropë dhe Azi.
Por sërish, ai nuk qëndroi gjatë.
Në vitin 2022, e shiti AlbChrome për 80 milionë euro një grupi industrial turk.
Një tjetër dalje që tregoi koherencën e modelit.
Sepse për Manen, edhe industria e rëndë është pjesë e qarkullimit – jo pronësi përjetësie.
E njëjta qasje u shfaq edhe në Kosovë me Ferronikel.
Një kompani në kolaps.
Me borxhe të mëdha.
Me rrezik social.
Por me potencial.
Ai e bleu në një moment që të gjithë të tjerët prisnin falimentimin.
Futi kapital.
Riorganizoi zinxhirin e prodhimit.
Ktheu punën.
Riktheu eksportin.
Dhe e shiti një prodhuesi Turk.
Ferronikel sërish punon dhe eksporton si një nga kontribuuesit më të mëdhenj të ekonomisë së Kosovës. Por Feronikeli tash është para falimentit.
Prandaj, nuk është vendimi për të hyrë që e dallon Samir Manen.
Por momenti kur vendos të dalë.
Dhe mënyra se si largohet.
Ai nuk largohet kur kompania është në rënie.
Por kur është në kulm.
Nuk del sepse nuk funksionon.
Del sepse nuk është më ajo që kërkon.
Ky lloj menaxhimi kërkon një gjakftohtësi të rrallë.
Një ndarje të qartë mes emocionit dhe vlerës reale të kapitalit.
Dhe mbi të gjitha, një ekip që mat kohën me vlerë, jo me nostalgji.
Në çdo dalje që ka bërë, Samir Mane nuk ka parë vetëm çmimin.
Ka parë lirinë që fiton për të ndërtuar diçka tjetër.
Të dalësh nga një aset i suksesshëm nuk është të humbasësh kontrollin.
Është të ripërkufizosh atë.
Të kthehesh nga pronar në krijues të radhës.
Sepse në një sistem të ndërtuar mbi strukturë, asnjë aset nuk është i domosdoshëm.
Vetëm modeli është te filozofia e ciklit, ndryshimi nga sipërmarrësi emocional, dhe kapitali si lëng që nuk mbahet në grusht.
Ballkani dhe Samir Mane
Në Ballkan, sipërmarrësi lidhet emocionalisht me atë që ndërton.
Me emrin.
Me godinën.
Me tabelën që shkëlqen.
Por ky emocionalizëm është edhe pika më e dobët e kapitalit rajonal.
Sepse nuk të lejon të dalësh në kohë.
Nuk të lejon të ristrukturosh me logjikë.
Nuk të jep distancën për të matur me qetësi.
Samir Mane ka ndërtuar një tjetër qasje.
Ai nuk është i lidhur me kompaninë.
Por me strukturën që funksionon.
Me modelin që qarkullon.
Me vizionin që nuk varet nga aseti, por nga përpunimi i vazhdueshëm i kapitalit.
Kjo është arsyeja pse shumë nga transaksionet që ai ka bërë janë marrë si referenca për mënyrën se si mund të hysh dhe të dalësh me dinjitet nga çdo sektor.
Shitja e Skopje City Mall.
Shitja e AlbChrome.
Shitja e Euromax.
Reformimi i Ferronikel.
Të gjitha janë shembuj jo vetëm të një sipërmarrjeje të suksesshme, por të një kulture të re qarkullimi, në një rajon ku grumbullimi ishte qëllimi i vetëm.
Për Manen, kapitali është si lëng.
Nuk mbahet në grusht.
Duhet të lëvizë.
Të ushqejë sektorë të rinj.
Të përgatisë projekte të ardhshme.
Të krijojë hapësira që nuk ekzistonin.
Sepse po qëndroi gjatë në një vend, bëhet peshë.
Dhe pasha është ajo që e vret qarkullimin.
Ai nuk është nga ata që matin suksesin me sa ka mbajtur.
Por me sa ka lënë pas.
Sa kompani që nuk varen më prej tij.
Sa struktura që ecin me këmbët e veta.
Sa kapital i lirë për të ndërtuar një tjetër valë zhvillimi.
Në fund të çdo transaksioni të madh, nuk sheh më një sipërmarrës që ka fituar.
Por një model që ka fituar lirinë për të filluar diçka tjetër. /Albanian Post
