Enti Rregullator i Energjisë ka mbyllur fazën kalimtare për regjistrimin e impianteve të depozitimit të energjisë elektrike. Afati ishte pjesë e zbatimit të kuadrit të ri të krijuar nga Ligji nr. 59/2026, “Për sektorin e energjisë elektrike”, i cili sjell për herë të parë një kuadër të posaçëm për këtë aktivitet në tregun shqiptar.
Në korrik, ERE u kishte kërkuar operatorëve që kishin impiante depozitimi në zhvillim ose në operim, por që nuk kishin një licencë të veçantë për këtë aktivitet, të njoftonin dhe të regjistroheshin pranë Entit. Më 18 gusht, ERE miratoi rregullat për regjistrimin e këtyre impianteve gjatë regjimit kalimtar.
Procesi tashmë ka kaluar edhe në fazën e parë të operimit. Më 3 shtator, ERE njohu dhe lejoi operimin e impianteve të depozitimit të energjisë të shoqërive “GREENSOL” dhe “GERTI”.
Ligji nr. 59/2026, i botuar në Fletoren Zyrtare më 30 qershor 2026, ndryshoi kuadrin e funksionimit të sektorit elektrik dhe synon përafrimin e mëtejshëm me standardet e Bashkimit Evropian.
Sipas ERE-së, ligji forcon rregullat për funksionimin e tregut, konkurrencën dhe transparencën, të drejtat e klientëve, zhvillimin e teknologjive të reja, vetëprodhimin, matjen inteligjente dhe integrimin e mëtejshëm të tregut shqiptar me atë evropian.
Një nga ndryshimet e rëndësishme është zgjerimi i fushës së veprimtarisë së rregullatorit. Në zbatim të ligjit të ri, ERE mbulon jo vetëm prodhimin, transmetimin, shpërndarjen, furnizimin dhe tregtimin, por edhe veprimtari të lidhura me depozitimin e energjisë, agregimin, reagimin ndaj kërkesës dhe mekanizmat e fleksibilitetit.
Kjo është e rëndësishme sepse sistemi energjetik po ndryshon. Nuk mjafton më vetëm të prodhohet më shumë energji; sistemi duhet të jetë në gjendje ta menaxhojë atë në kohë reale, duke përshtatur prodhimin me konsumin.
Depozitimi i energjisë funksionon si një “rezervuar” për energjinë elektrike.
Kur prodhimi është më i lartë se kërkesa, energjia mund të ruhet dhe të përdoret në një moment tjetër. Në rastin e baterive, energjia elektrike konvertohet në energji kimike gjatë karikimit dhe rikthehet në energji elektrike kur bateria shkarkohet.
Kjo bëhet veçanërisht e rëndësishme me rritjen e impianteve fotovoltaike dhe të burimeve të tjera të rinovueshme, sepse prodhimi i tyre nuk është i njëtrajtshëm gjatë gjithë ditës.
Një impiant diellor prodhon energji gjatë orëve me diell, ndërsa kërkesa për energji mund të jetë e lartë edhe në orët kur prodhimi diellor bie. Pa kapacitete të mjaftueshme fleksibiliteti dhe depozitimi, një pjesë e kësaj energjie është më e vështirë të menaxhohet në mënyrë optimale.
Në këtë pikë, bateritë dhe format e tjera të depozitimit mund të shërbejnë si një urë midis momentit kur energjia prodhohet dhe momentit kur ajo nevojitet.
Shqipëria ka një veçori të fortë të sistemit të saj energjetik: mbështetjen e konsiderueshme te hidrocentralet. Kjo e lidh performancën e sektorit me kushtet hidrologjike dhe reshjet.
Të dhënat e publikuara në dokumentet zyrtare tregojnë se luhatjet sezonale të konsumit dhe mbështetja e lartë te hidrocentralet e ekspozojnë vendin ndaj rrezikut të importit në periudhat kur prodhimi vendas nuk mjafton. Dokumentet theksojnë nevojën për diversifikim të burimeve dhe investime në burime të tjera të rinovueshme.
Këtu depozitimi merr një rol strategjik.
Nëse Shqipëria rrit prodhimin fotovoltaik dhe e kombinon atë me kapacitete magazinimi, energjia e prodhuar në orët me diell mund të përdoret më vonë, duke rritur fleksibilitetin e sistemit dhe duke ulur presionin për të siguruar energji në momente kur prodhimi vendas nuk përputhet me kërkesën.
Por sfida nuk është vetëm instalimi i baterive.
Për investitorët, pyetja kryesore është se si do të monetizohet energjia e depozituar.
Një impiant magazinimi mund të ketë disa funksione: të ruajë energji, të injektojë energji në rrjet në momentet e nevojshme dhe të kontribuojë në fleksibilitetin e sistemit. Për këtë arsye, mënyra se si këto shërbime do të integrohen në treg dhe në rregullat e sistemit është thelbësore.
Ligji i ri i jep ERE-së kompetenca të lidhura pikërisht me depozitimin, agregimin, reagimin ndaj kërkesës dhe mekanizmat e fleksibilitetit. Në vijim, një pjesë e rëndësishme e punës do të jetë plotësimi i këtij kuadri me aktet nënligjore dhe rregullat teknike përkatëse. ERE ka miratuar tashmë një kalendar për hartimin dhe rishikimin e akteve në zbatim të Ligjit 59/2026.
Kjo do të përcaktojë më qartë se si operatorët e depozitimit do të marrin pjesë në treg, si do të lidhen me rrjetin dhe si do të ofrojnë shërbime fleksibiliteti.
Zhvillimi i kapaciteteve të reja prodhuese po shoqërohet tashmë me një pyetje tjetër: ku do të shkojë energjia kur prodhimi është më i lartë se konsumi?
Në këtë kuptim, depozitimi është pjesë e infrastrukturës së re energjetike, jo thjesht një teknologji shtesë.
Për Shqipërinë, sfida e dekadës së ardhshme nuk lidhet vetëm me rritjen e prodhimit të energjisë së rinovueshme, por me krijimin e një sistemi që mund ta ruajë, menaxhojë, tregtojë dhe përdorë energjinë në momentin kur ajo ka më shumë vlerë.
Ligji 59/2026 ka hapur tashmë derën rregullatore. Regjistrimi i impianteve ekzistuese është një nga hapat e parë. Hapi më i rëndësishëm do të jetë krijimi i një tregu dhe infrastrukture ku depozitimi të bëhet ekonomikisht i qëndrueshëm dhe realisht pjesë e menaxhimit të sistemit energjetik. /ekofin.al
