Inflacioni në eurozonë u rrit në 3.2% në muajin maj, niveli më i lartë që nga viti 2023, i nxitur nga energjia dhe shërbimet. Tregjet tani e konsiderojnë pothuajse të sigurt një rritje të normave të interesit nga Banka Qendrore Evropiane (BQE) javën e ardhshme.
Presionet mbi çmimet në të gjithë eurozonën u përshpejtuan sërish në maj, ndërsa pasojat e bllokadës së Ngushticës së Hormuzit vazhduan të ndikojnë tregjet e energjisë, duke e çuar inflacionin në nivelin më të lartë të pothuajse tre viteve dhe duke forcuar pritshmëritë për një rritje të afërt të normave të interesit nga BQE.
Inflacioni vjetor në eurozonë u rrit në 3.2% në maj, nga 3.0% në prill, sipas vlerësimit paraprak të publikuar nga Eurostat të martën. Shifra përputhej me parashikimet e ekonomistëve dhe përfaqëson nivelin më të lartë të inflacionit që nga shtatori 2023.
Çfarë qëndron pas rritjes së inflacionit në maj?
Energjia mbeti faktori kryesor i rritjes, me çmimet në këtë kategori që ishin 10.9% më të larta se një vit më parë, pothuajse e pandryshuar nga 10.8% në prill.
Më shqetësues për politikëbërësit ishte inflacioni në sektorin e shërbimeve, treguesi që Këshilli Drejtues i BQE-së e monitoron më nga afër për të identifikuar presionet e brendshme mbi çmimet. Ai u përshpejtua në 3.5% nga 3.0%, një rritje që pritet të shqetësojë më shumë Frankfurtin sesa vetë inflacioni total, pasi sugjeron se goditja nga energjia po përhapet në ekonominë më të gjerë.
Inflacioni bazë (që përjashton energjinë) u rrit në 2.4% nga 2.2%. Pamja ndryshonte nga një shtet anëtar në tjetrin: Spanja regjistroi normën më të lartë ndër ekonomitë e mëdha me 3.6%; Italia pasoi me 3.3%, ku inflacioni u përshpejtua ndjeshëm nga 2.8% një muaj më parë; Franca ishte në 2.8%; Gjermania, ekonomia më e madhe e bllokut, në 2.7%; Portugalia ishte ndër të paktat vende që shënuan ngadalësim, duke zbritur në 3.1% nga 3.3% në prill.
Konsumatorët presin që inflacioni të mbetet i lartë për më gjatë
Të dhënat u publikuan së bashku me prova të reja që tregojnë se familjet presin vazhdimin e rritjes së çmimeve.
Sipas Anketës së Pritshmërive të Konsumatorëve të BQE-së për muajin prill, publikuar të hënën, pritshmëria mesatare për inflacionin gjatë 12 muajve të ardhshëm mbeti në 4.0%, dyfish i objektivit të bankës qendrore. Ndërkohë, perceptimi i inflacionit gjatë vitit të kaluar u rrit në 4.0% nga 3.5%.
Pritshmëritë afatgjata mbetën më të qëndrueshme: Pritshmëritë për inflacionin pas tre vitesh ranë lehtë në 2.9%; Pritshmëritë për pesë vjet mbetën të pandryshuara në 2.4%.
Megjithatë, BQE theksoi se pasiguria rreth pritshmërive për inflacionin mbetet e lartë.
Anketa tregoi gjithashtu një përkeqësim të perspektivës ekonomike. Konsumatorët u bënë më pesimistë për rritjen ekonomike gjatë vitit të ardhshëm, ndërsa pritshmëritë për shpenzimet u rritën, duke sugjeruar se familjet presin presione të mëtejshme mbi koston e jetesës.
Tregjet pothuajse e kanë çmuar plotësisht një rritje në qershor
Tregjet financiare besojnë gjithnjë e më shumë se BQE ka pak alternativa përveç shtrëngimit të mëtejshëm të politikës monetare.
Platforma e parashikimeve “Polymarket” aktualisht i jep një probabilitet prej 97% një rritjeje prej 0.25 pikë përqindjeje të normës së depozitave në mbledhjen e javës së ardhshme të Këshillit Drejtues.
Disa ekonomistë ndajnë të njëjtin mendim.
Bill Diviney, ekonomist i lartë në ABN AMRO, pret rritje të njëpasnjëshme në dy mbledhjet e ardhshme.
“Për një institucion që është larguar nga orientimi i qartë paraprak (forward guidance), ky është sinjali më i afërt që mund të marrësh për një rritje të normave,” tha ai, duke iu referuar komenteve të fundit të presidentes së BQE-së, Christine Lagarde.
Carsten Brzeski, drejtues global i analizës makroekonomike në ING, argumenton se mbledhja e qershorit po ngjan gjithnjë e më shumë me një “rritje sigurie” (insurance hike), e krijuar për të parandaluar çankorimin e pritshmërive për inflacionin.
“Edhe nëse lufta në Lindjen e Mesme do të përfundonte nesër, dëmi ndaj inflacionit tashmë është bërë,” tha ai. “Inflacioni ka filluar – dhe do të vazhdojë – të ndikojë ekonominë e eurozonës.”
Një ekuilibër i vështirë për BQE-në
Joe Nellis, këshilltar ekonomik në firmën e kontabilitetit dhe konsulencës MHA, beson se BQE po përballet me një kompromis gjithnjë e më të vështirë.
“Me këtë rritje të inflacionit, BQE ka gjithnjë e më shumë gjasa të rrisë normat e interesit me 0.25 pikë përqindjeje javën e ardhshme,” tha ai.
Megjithatë, kostot më të larta të huamarrjes mund të rëndojnë më tej investimet e bizneseve, shpenzimet e familjeve dhe qeveritë me borxhe të larta.
“Normat më të larta të interesit do të shtojnë presionin mbi bizneset që tashmë po hezitojnë të investojnë dhe mbi familjet që përballen me këste më të larta të kredive dhe buxhete të shtrënguara,” shtoi ai.
Ruben Segura-Cayuela, ekonomist në Bank of America, vazhdon të presë dy rritje prej 0.25 pikë përqindjeje në qershor dhe korrik, duke e çuar normën e depozitave në 2.5%, megjithëse pranon se të dhënat më të dobëta ekonomike mund ta shtyjnë rritjen e dytë deri në shtator.
Çfarë do të ndodhë pas qershorit?
Debati kryesor është nëse goditja nga energjia do të zbehet si një fenomen i përkohshëm apo nëse ndërprerjet në zinxhirët e furnizimit do të krijojnë efektet dytësore që BQE i frikësohet më shumë.
Për BQE-në, vendimi i javës së ardhshme duket pothuajse i vendosur. Pyetja më e vështirë është sa gjatë do të vazhdojë shtrëngimi i politikës monetare pasi goditja fillestare e ofertës që shkaktoi rritjen e inflacionit të fillojë të zbutet./Përshtati nga Euronews, ekofin.al


