Qeveria ka nxjerrë në konsultim publik një projektvendim të ri që synon të rregullojë në mënyrë të detajuar eksportin dhe tranzitin e mbetjeve, duke vendosur një kuadër më të fortë kontrolli dhe transparence për lëvizjen ndërkufitare të tyre.
Projektvendimi përcakton rregulla të reja për eksportin e mbetjeve të rrezikshme, jo të rrezikshme dhe atyre inerte, si dhe për kalimin tranzit të këtyre mbetjeve përmes territorit të Shqipërisë. Në thelb, ai vendos procedura të detajuara administrative për autorizimin e çdo dërgese, duke e lidhur procesin me një sistem të kontrolluar që merr në konsideratë origjinën, destinacionin, itinerarin, llojin e mbetjeve dhe mënyrën e trajtimit të tyre në vendin pritës.
Sipas relacionit, një nga objektivat kryesorë është garantimi që çdo eksport mbetjesh të kryhet në përputhje me standardet mjedisore dhe kërkesat ligjore, duke siguruar gjurmueshmëri të plotë nga momenti i gjenerimit deri në trajtimin përfundimtar. Kjo nënkupton një qasje më të integruar ndaj menaxhimit të mbetjeve, ku çdo hallkë e zinxhirit monitorohet dhe dokumentohet.
Një element kyç i projektvendimit është vendosja e procedurës së “njoftimit paraprak dhe miratimit”, e cila kërkon që çdo subjekt që synon të eksportojë mbetje të paraqesë një dosje të plotë përmes platformës “e-Albania”, duke përfshirë informacion të detajuar mbi llojin e mbetjeve, sasinë, destinacionin, transportin dhe mënyrën e trajtimit. Për më tepër, dokumentacioni duhet të jetë në shqip dhe anglisht, duke reflektuar natyrën ndërkombëtare të këtij procesi.
Projektvendimi vendos gjithashtu detyrimin për garanci financiare për çdo dërgesë mbetjesh, që mbulon kostot e transportit, trajtimit dhe magazinimit deri në 90 ditë. Ky mekanizëm synon të minimizojë rrezikun financiar dhe mjedisor në rast se një dërgesë nuk përfundon sipas planit ose rezulton e paligjshme.
Në aspektin e kontrollit, dokumenti parashikon edhe verifikimin e impianteve pritëse në vendet e destinacionit, përfshirë auditime të pavarura për të garantuar që mbetjet trajtohen në përputhje me standardet mjedisore. Kjo është një risi e rëndësishme, që synon të shmangë eksportin e mbetjeve drejt vendeve apo impianteve që nuk plotësojnë kriteret e sigurisë.
Një tjetër element i rëndësishëm është ndalimi i përgjithshëm i eksportit të mbetjeve për asgjësim, me përjashtime të kufizuara dhe të kushtëzuara, duke orientuar politikën drejt rikuperimit dhe ekonomisë qarkulluese. Në këtë mënyrë, projektvendimi synon të reduktojë praktikat që transferojnë problemet mjedisore jashtë vendit dhe të inkurajojë trajtimin e qëndrueshëm të mbetjeve.
Relacioni thekson se ky akt përfaqëson një hap të rëndësishëm në përafrimin e legjislacionit shqiptar me atë të Bashkimit Europian, pasi transpozon Rregulloren e BE-së 2024/1157 për dërgesat e mbetjeve. Ky harmonizim shihet si i domosdoshëm në kuadër të integrimit europian dhe rritjes së standardeve mjedisore në vend.
Në tërësi, projektvendimi synon të krijojë një sistem më të strukturuar, transparent dhe të kontrolluar për eksportin dhe tranzitin e mbetjeve, duke reduktuar rrezikun e dërgesave të paligjshme dhe duke rritur përgjegjshmërinë e subjekteve. Parashikohet që pas miratimit, vendimi të hyjë në fuqi më 1 qershor 2027, për t’i dhënë kohë subjekteve të përshtaten. /ekofin.al
