Energjia bërthamore dhe e qymyrit në BE janë ulur ndjeshëm gjatë 20 viteve të fundit, me rënien bërthamore në 23% dhe qymyrin në 12%, ndërsa burimet e rinovueshme janë rritur. Bashkimi Evropian nuk po prodhon më energji elektrike në mënyrën që bënte dy dekada më parë. Prodhimi me energji bërthamore u tkurr në 23% të përzierjes energjetike të BE-së vitin e kaluar, nga 32% në 2000, ndërsa prodhimi me qymyr ra në 12% nga 30% gjatë së njëjtës periudhë.
Ndërsa përzierja e energjisë elektrike ndryshon ndjeshëm midis vendeve anëtare të BE-së, energjia e rinovueshme është rritur në mënyrë të vazhdueshme në pothuajse të gjitha ato gjatë dy dekadave të fundit. Pavarësisht rënies graduale të përqindjes së saj që nga viti 2000, energjia bërthamore mbetet një kontribues jetik në prodhimin e energjisë elektrike në BE. Është kontribuesi më i madh në prodhimin e energjisë elektrike në vende si Franca, Belgjika, Hungaria, Bullgaria dhe Sllovakia. Në vitin 2023, burimet e rinovueshme zënë pjesën më të madhe të prodhimit të energjisë elektrike në BE me 35%, e ndjekur nga karburantet fosile me 32% dhe energjia bërthamore me 23%.
Pjesa e burimeve të rinovueshme në prodhimin e energjisë elektrike të BE-së është më shumë se dyfishuar që nga viti 2004, duke reflektuar angazhimin e bllokut për arritjen e neutralitetit klimatik deri në vitin 2050. “Era dhe dielli kanë shpërthyer vërtet dy vitet e fundit,” tha Cillian O’Donoghue, Drejtor i Politikave në Eurelectric, organi i industrisë së energjisë elektrike të BE-së. “Unë mendoj se trendi aktual vetëm do të vazhdojë,” tha ai për Euronews. Pavarësisht nga angazhimet klimatike të Evropës, disa vende, duke përfshirë Italinë, Gjermaninë dhe Britaninë e Madhe, vazhdojnë të mbështeten shumë në energjinë e gazit për prodhimin e energjisë elektrike.
Në fillim të këtij viti, Gjermania njoftoi planet për të ndërtuar termocentrale të reja me gaz të gatshëm për hidrogjen për të ndihmuar në eliminimin e qymyrit deri në vitin 2030, një vendim që tërhoqi kritika nga disa organizata të shqetësuara për implikimet e tij mjedisore. Megjithatë, plani u braktis për shkak të mungesës së mbështetjes politike pasi qeveria e koalicionit u rrëzua, duke e lënë propozimin të pavotuar në parlament, konfirmoi një zëdhënës i ministrisë për agjencinë gjermane të shtypit DPA. “Disa vende po shkojnë për strategji të ndryshme, veçanërisht Gjermania, por kjo është një strategji hidrogjeni, jo një strategji gazi,” tha O’Donoghue.
Gjermania mbylli tre reaktorët e saj të fundit bërthamorë në prill 2023, duke shënuar fundin e prodhimit të energjisë elektrike nga energjia bërthamore në vend. Në vitin 2000, termocentralet bërthamore përbënin 30% të prodhimit të energjisë elektrike në vend. Çmimet me shumicë të energjisë elektrike në të gjithë Evropën mbeten më të larta se nivelet e para luftës në Ukrainë, edhe pse ato kanë rënë ndjeshëm nga kulmi i tyre i vitit 2022 kur konflikti prishi tregjet globale të energjisë. Në nëntor, çmimet arritën më të lartat në muajt e fundit, duke reflektuar paqëndrueshmërinë e vazhdueshme të tregut.
Sipas Cillian O’Donoghue, disa nga problemet aktuale që po shohim tani janë rezultat i mungesës së rrjetit, mungesës së fleksibilitetit dhe mungesës së ruajtjes në sistem. “Por ne shohim përparim të mirë përsa u përket çmimeve. Mendoj se duke shkuar përpara, ndërsa marrim më shumë burime të rinovueshme në sistem, do të shohim një lloj reduktimi të mëtejshëm të çmimeve dhe gjithashtu më pak luhatshmëri në sistem,” përfundoi ai./euronews
