Kontrolli i Lartë i Shtetit ka evidentuar një nivel të ulët të zbatimit të rekomandimeve në shoqërinë shtetërore “Albgaz” sh.a., gjatë auditimit tematik për verifikimin e masave të lëna nga auditimi i mëparshëm. Auditimi është kryer për periudhën 16 prill – 9 maj 2025, ndërsa rekomandimet e verifikuara i referohen raportit të dërguar nga KLSH në 29 dhjetor 2023.
Sipas raportit, institucioni ka pranuar të gjitha rekomandimet e dhëna nga KLSH, por niveli real i zbatimit mbetet shumë i ulët.
Vetëm 3 nga 11 masa të zbatuara
Nga auditimi rezulton se janë rekomanduar gjithsej 11 masa ndaj shoqërisë: masa organizative, masa për eliminimin e efekteve negative në administrimin e fondeve publike dhe masa disiplinore.
Shoqëria i ka pranuar 100% të rekomandimeve, por zbatimi i tyre është i kufizuar. Vetëm 3 masa janë zbatuar ose janë në proces zbatimi, që përbën 27% të totalit, ndërsa 8 masa, ose 73%, nuk janë zbatuar fare.
Në kategorinë e masave organizative janë rikërkuar 8 rekomandime, nga të cilat vetëm 1 është zbatuar plotësisht, 1 është në proces zbatimi dhe 6 nuk janë zbatuar. Ndërkohë, për eliminimin e efekteve negative në administrimin e fondeve publike janë rikërkuar 2 rekomandime, të cilat janë pranuar nga institucioni, por nuk janë zbatuar. Për masat disiplinore është rikërkuar 1 masë, e cila është zbatuar.
Audituesit theksojnë se për shumicën e rekomandimeve institucioni nuk ka kryer pothuajse asnjë veprim konkret për realizimin e tyre.
Certifikimi i kushtëzuar nga ERE mbetet i pazgjidhur
Një nga problemet kryesore të evidentuara lidhet me statusin e certifikimit të kompanisë nga Enti Rregullator i Energjisë (ERE) si operator i kombinuar i gazit natyror.
Shoqëria “Albgaz” është certifikuar nga ERE me vendimin nr. 179, datë 8 nëntor 2017, por ky certifikim është dhënë me kushte, që lidhen me dokumentacionin për titujt e pronësisë mbi asetet, lejet dhe autorizimet mjedisore, si dhe certifikatat e sigurimit.
ERE ka shtyrë disa herë afatet për plotësimin e këtyre kushteve me vendime të ndryshme, ndërsa me vendimin nr. 220, datë 20 dhjetor 2019, afati për dorëzimin e dokumentacionit u shty deri më 31 mars 2022. Megjithatë, sipas auditimit, deri në këtë datë nuk është plotësuar asnjë nga kushtet e vendosura nga ERE, duke e mbajtur shoqërinë në status certifikimi të kushtëzuar.
Madje, sipas verifikimeve të auditimit, kompania ka kërkuar 5 herë shtyrje të afatit të certifikimit, për të njëjtat arsye dhe pa ndryshime në situatë.
Probleme pronësie për 264 kilometra tubacione
Një tjetër problem serioz lidhet me pronësinë e gjurmës së tubacioneve të transmetimit të gazit natyror.
Sipas auditimit, shoqëria nuk disponon dokumentacion të plotë pronësie për tubacionet magjistrale. Sipas Master Planit të Gazit Natyror, “Albgaz” ka në administrim 267.4 kilometra tubacione, ndërsa sipas inventarit kontabël rezultojnë 264 kilometra, duke krijuar një diferencë prej 3.4 kilometrash.
Tubacionet janë ndërtuar kryesisht në vitet 1970–1980 dhe kalojnë në shumë raste në toka bujqësore ose në prona të privatizuara pas zbatimit të ligjit nr. 7501 për tokën. Për këtë arsye, 264 kilometra tubacione kalojnë në toka në pronësi të palëve të treta, duke krijuar probleme pronësie dhe duke rritur kostot e mirëmbajtjes, pasi kompania është e detyruar të kompensojë pronarët për dëmet në kultura bujqësore dhe drufrutore.
Sipas KLSH, shoqëria nuk ka marrë masa konkrete për të rregulluar marrëdhëniet e pronësisë me institucionet përgjegjëse dhe zyrat e regjistrimit të pasurive.
Statuti i shoqërisë me paqartësi në kompetencat e organeve drejtuese
Auditimi ka evidentuar edhe probleme në statutin e shoqërisë, veçanërisht në lidhje me kompetencat e organeve drejtuese.
Në statut është përcaktuar që Asambleja e Përgjithshme vendos për huatë mbi 10 milionë euro, ndërsa Këshilli Mbikëqyrës ka kompetenca për të miratuar marrëveshje kredie deri në këtë vlerë. Gjithashtu, për shitjen e aktiveve të paluajtshme kërkohet miratimi i Këshillit Mbikëqyrës për vlera nga 50,000 deri në 100,000 euro, ndërsa për vlera më të mëdha kërkohet miratimi i Asamblesë.
Sipas auditimit, formulimet në statut nuk janë të qarta dhe krijojnë paqartësi në ndarjen e kompetencave, duke qenë në kundërshtim me disa dispozita ligjore për shoqëritë tregtare dhe transformimin e ndërmarrjeve shtetërore.
Megjithëse kompania ka deklaruar se është duke punuar për rishikimin e statutit, nuk është paraqitur dokumentacion që të vërtetojë ndërmarrjen e hapave konkretë.
Marrëveshje të nënshkruara vetëm në anglisht
KLSH ka evidentuar gjithashtu se disa marrëveshje të rëndësishme të shoqërisë janë hartuar dhe nënshkruar vetëm në gjuhën angleze, pa version zyrtar në gjuhën shqipe.
Mes tyre përfshihen marrëveshja për fondet e rikonstruksionit të qendrës Fier e nënshkruar më 18 shtator 2017, një marrëveshje asistence teknike me Bankën Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH) e datës 4 maj 2017, si dhe një marrëveshje trajnimi e nënshkruar më 22 janar 2020.
Sipas auditimit, kjo praktikë bie ndesh me kërkesat ligjore dhe ka vështirësuar edhe vetë procesin e auditimit të dokumentacionit.
Kostot e larta nga stacioni i kompresorëve në Drenovë
Raporti evidenton edhe një problem financiar që lidhet me funksionimin e stacionit të kompresorëve B2S Drenovë, një aset i shoqërisë që gjeneron kosto të konsiderueshme operacionale.
Vetëm për periudhën 2017–2019, shpenzimet për energji elektrike, energji reaktive, lubrifikantë, riparime dhe paga për funksionimin e këtij stacioni kanë arritur në 23,365,578 lekë.
Energjia elektrike për këtë stacion faturohet me 17.4 lekë për kWh, ndërsa energjia reaktive me 1.65 lekë për kWh. Përveç kësaj, për vitet 2017–2019, shoqëria ka shpenzuar 2,537,485 lekë për shpërblimin e anëtarëve të Këshillit Mbikëqyrës.
Auditimi thekson se nuk është kryer një rivlerësim i drejtë i shpërndarjes së kostove mes institucioneve përkatëse, pavarësisht kërkesave të bëra nga shoqëria pranë Ministrisë së Infrastrukturës dhe Energjisë.
Në përfundim të auditimit, Kontrolli i Lartë i Shtetit kërkon që administratori dhe Këshilli Mbikëqyrës i shoqërisë të marrin masa konkrete për zbatimin e rekomandimeve të mbetura pezull, përfshirë plotësimin e kushteve të certifikimit nga ERE; rregullimin e pronësisë së tubacioneve të transmetimit të gazit; përditësimin e statutit dhe qartësimin e kompetencave të organeve drejtuese; përkthimin dhe legalizimin e marrëveshjeve ndërkombëtare; si dhe rishikimin e kostove operacionale që rëndojnë mbi aktivitetin e shoqërisë. /ekofin.al
