Botohet në Fletoren Zyrtare ligji i ri “Për lobimin në Republikën e Shqipërisë”, i cili për herë të parë vendos rregulla të detajuara mbi mënyrën se si individët dhe subjektet private mund të ushtrojnë ndikim në vendimmarrjen publike, duke vendosur një regjim të detyrueshëm regjistrimi, transparence dhe kontrolli institucional. Ligji synon të garantojë integritetin dhe llogaridhënien në proceset vendimmarrëse dhe të bëjë transparent çdo aktivitet që synon të ndikojë në hartimin ose ndryshimin e politikave dhe ligjeve.
Sipas ligjit, lobimi mund të ushtrohet vetëm nga persona fizikë ose juridikë që regjistrohen zyrtarisht si lobistë në një regjistër publik. Lobist konsiderohet çdo individ ose kompani që, kundrejt pagesës ose për interes të drejtpërdrejtë, ndërmerr veprime për të ndikuar në vendimmarrje publike në emër të vetes ose të një subjekti tjetër privat, përfshirë edhe organizatat jofitimprurëse. Pa këtë regjistrim, ushtrimi i lobimit është i ndaluar dhe sanksionohet me gjobë të rëndë dhe ndalim të përkohshëm nga aktiviteti.
Ligji vendos edhe një sërë kufizimesh të forta mbi subjektet që nuk mund të ushtrojnë lobim. Nuk lejohen të bëhen lobistë personat e dënuar për një sërë veprash penale, përfshirë korrupsionin, krimin e organizuar apo pastrimin e parave, si dhe ata që nuk kanë përmbushur detyrimet tatimore ose janë në proces falimentimi. Gjithashtu, ish-zyrtarët e lartë publikë, përfshirë ish-ministrat dhe ish-deputetët, nuk mund të ushtrojnë lobim për një periudhë të caktuar pas largimit nga detyra, për të shmangur konfliktin e interesit dhe përdorimin e ndikimit të fituar gjatë funksionit publik.
Një element kyç i ligjit është krijimi i Regjistrit të Lobimit, një bazë të dhënash elektronike publike, ku do të publikohen të gjitha të dhënat për lobistët, klientët e tyre, institucionet që synojnë të ndikojnë dhe kontaktet e realizuara. Regjistri do të jetë i hapur për publikun dhe do të përditësohet rregullisht, duke synuar të bëjë transparente marrëdhëniet mes interesave private dhe institucioneve shtetërore. Në këtë regjistër do të pasqyrohen edhe raportet që vetë zyrtarët publikë janë të detyruar të bëjnë për çdo kontakt me lobistët.
Mbikëqyrja e gjithë sistemit i është besuar Komisionerit për të Drejtën e Informimit dhe Mbrojtjen e të Dhënave Personale, i cili do të administrojë regjistrin, do të verifikojë të dhënat, do të hetojë shkeljet dhe do të vendosë sanksione. Ky institucion do të ketë kompetencë të kërkojë informacion nga lobistët dhe institucionet publike, të kryejë kontrolle dhe të raportojë çdo vit në Kuvend për gjendjen e lobimit në vend.
Ligji detyron gjithashtu lobistët të deklarojnë kontratat e lobimit, burimet financiare dhe shpenzimet për aktivitetin e tyre çdo gjashtë muaj, ndërsa zyrtarët publikë duhet të raportojnë çdo kontakt me lobistët. Mosrespektimi i këtyre detyrimeve shoqërohet me gjoba të konsiderueshme, duke synuar të frenojë lobimin e fshehtë dhe të parregulluar.
Ligji do të hyjë në fuqi 15 ditë pas botimit në Fletoren Zyrtare, ndërkohë që Shqipëria vendos për herë të parë një kuadër të plotë ligjor për lobimin, duke formalizuar një aktivitet që deri më tani ka funksionuar kryesisht pa rregulla të qarta dhe duke rritur transparencën mbi mënyrën se si interesat private ndikojnë në vendimmarrjen publike./ekofin.al
